નવી દિલ્હી, 16 મે 2026: Big success for NCB કેન્દ્ર સરકારે પહેલીવાર ભારતમાં “જેહાદી ડ્રગ” તરીકે કુખ્યાત સિન્થેટિક ઉત્તેજક કેપ્ટાગોનનો મોટો જથ્થો જપ્ત કરવાની જાહેરાત કરી છે. નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો (NCB) એ ઓપરેશન RAGEPILL હેઠળ આ કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી. આ કામગીરી દરમિયાન, 182 કરોડનું ડ્રગ જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું, જે મધ્ય પૂર્વ માટે મોકલવામાં આવી રહ્યું હતું.
કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે “ડ્રગ્સ-મુક્ત ભારત” પ્રત્યેની તેમની પ્રતિબદ્ધતાને પુનરાવર્તિત કરતા એક મહત્વપૂર્ણ ખુલાસો કર્યો. ગૃહમંત્રી શાહે જણાવ્યું હતું કે તેમને એ જણાવતા આનંદ થાય છે કે, ઓપરેશન RAGEPILL હેઠળ, એજન્સીઓએ પહેલીવાર કેપ્ટન (“જેહાદી ડ્રગ” તરીકે ઓળખાતું) નું એક મહત્વપૂર્ણ કન્સાઈનમેન્ટ જપ્ત કર્યું છે, જેની કિંમત આશરે ₹182 કરોડ છે.
ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કહ્યું, “મધ્ય પૂર્વ તરફ જતી ડ્રગ્સની હેરફેરનો પર્દાફાશ અને એક વિદેશી નાગરિકની ધરપકડ એ ડ્રગ્સ સામેની અમારી ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ નીતિ પ્રત્યેની અમારી પ્રતિબદ્ધતાના ચમકતા ઉદાહરણો છે. ભારત ડ્રગ્સ સામે ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ નીતિ ધરાવે છે. દેશમાં પ્રવેશતા કે પરિવહન કરતા કોઈપણ ડ્રગ સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. તેમણે પુનરોચ્ચાર કર્યો, “અમે ભારતીય ભૂમિનો ઉપયોગ કરીને દેશમાં પ્રવેશતા અથવા નિકાસ થતા દરેક ગ્રામ ડ્રગ સામે કાર્યવાહી કરીશું. NCB ના બહાદુર અને સતર્ક યોદ્ધાઓને અભિનંદન.”
તેને જેહાદી ડ્રગ કેમ કહેવામાં આવે છે?
કેપ્ટન એક કૃત્રિમ દવા છે જેને સામાન્ય રીતે “જેહાદી ડ્રગ” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ દવા મધ્ય પૂર્વમાં મોટા પાયે હેરફેર થાય છે અને તેના પર આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓમાં ઉપયોગ થવાનો આરોપ છે. જો કે, “જેહાદી ડ્રગ” એ સત્તાવાર વૈજ્ઞાનિક નામ નથી, પરંતુ મીડિયા અને સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતો શબ્દ છે. તે કેપ્ટાગોન નામના કૃત્રિમ દવાનો ઉલ્લેખ કરે છે, જેને અસંખ્ય અહેવાલોમાં આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડવામાં આવ્યો છે.
કેપ્ટાગોન શું છે?
કેપ્ટાગોન એક કૃત્રિમ ઉત્તેજક દવા છે. તેનું મૂળ નામ ફેનેથિલિન છે. તેને 1960 ના દાયકામાં દવા તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ પાછળથી તેની આડઅસરોને કારણે મોટાભાગના દેશોમાં તેના પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. 1980 ના દાયકામાં આ દવાનું ઉત્પાદન બંધ થઈ ગયું. જો કે, તેનું ગેરકાયદેસર ઉત્પાદન ચાલુ રહ્યું છે અને તાજેતરના વર્ષોમાં યુરોપ અને મધ્ય પૂર્વમાં તેમાં વધારો થયો છે.
આ દવાનો ઉપયોગ કેટલાક આતંકવાદી સંગઠનો દ્વારા કરવામાં આવતો હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે. તે થાક ઘટાડે છે અને લોકોને વધુ હિંમતવાન, આક્રમક અને નીડર બનાવે છે.
ઓછા ઉત્પાદન ખર્ચ અને ઊંચી ગેરકાયદેસર માંગને કારણે, કેપ્ટનને કેટલાક પ્રદેશોમાં ગરીબ માણસના કોકેન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓએ કેપ્ટનના વેપારને મધ્ય પૂર્વમાં સૌથી મોટા ઉભરતા કૃત્રિમ ડ્રગ ખતરાઓમાંના એક તરીકે ઓળખાવ્યો છે. તેમાં ગુપ્ત પ્રયોગશાળાઓ, રસાયણોનો દુરુપયોગ, હવાલા ભંડોળ, બનાવટી વેપાર દસ્તાવેજો, દરિયાઈ દાણચોરી, કુરિયર નેટવર્ક અને અત્યાધુનિક છુપાવવાની પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
વધુ વાંચો: રાજસ્થાનના સીકરમાં NEET-UG પરીક્ષાની તૈયારી કરી રહેલા ઉમેદવારે આત્મહત્યા કરી