નવી દિલ્હી 18 ડિસેમ્બર 2025: GPS-based toll system ભારતમાં હાઇવે પર મુસાફરી કરનારાઓને આગામી વર્ષોમાં ટોલ ટેક્સમાં નોંધપાત્ર રાહત મળવાની તૈયારી છે. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ રાજ્યસભામાં માહિતી આપી છે કે 2026 ના અંત સુધીમાં સમગ્ર દેશમાં GPS-આધારિત અને સેટેલાઇટ-સહાયિત ટોલ કલેક્શન સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે લાગુ કરવામાં આવશે. આ નવી સિસ્ટમનો ઉદ્દેશ્ય ટોલ પ્લાઝા પર લાઇનો દૂર કરવાનો અને મુસાફરોનો સમય અને ઇંધણ બચાવવાનો છે.
નવી સિસ્ટમ શું છે?
મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આગામી ટોલ સિસ્ટમ મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો (MLFF) ટેકનોલોજી પર આધારિત હશે. તે AI-આધારિત ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન (ANPR), સેટેલાઇટ ટેકનોલોજી અને હાલના FASTag ને એકીકૃત કરશે. આનો અર્થ એ થયો કે વાહનને ટોલ પ્લાઝા પર રોકવાની જરૂર રહેશે નહીં અને વાહનો 80 કિમી/કલાકની ઝડપે પણ ટોલ પાર કરી શકશે.
મુસાફરોને કેવી રીતે ફાયદો થશે?
- નીતિન ગડકરીના મતે, પહેલા ટોલ ભરવામાં ત્રણથી દસ મિનિટનો સમય લાગતો હતો. FASTag દાખલ થયા પછી, આ સમય ઘટાડીને લગભગ 60 સેકન્ડ કરવામાં આવ્યો છે. સરકાર હવે ટોલ પ્લાઝા પર શૂન્ય-મિનિટ રાહ જોવાની સુવિધા પ્રાપ્ત કરવાનું લક્ષ્ય રાખે છે. આનાથી મુસાફરી સરળ બનશે એટલું જ નહીં પરંતુ સમય અને ઇંધણની પણ બચત થશે.
- મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આ નવી સિસ્ટમથી આશરે 1,500 કરોડનું ઇંધણ બચશે, સરકારી આવકમાં આશરે 6,000 કરોડનો વધારો થશે અને ટોલ ચોરી સંપૂર્ણપણે નાબૂદ થશે.
સરકાર અને તંત્રની જવાબદારી
ગડકરીએ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે કેન્દ્ર સરકાર ફક્ત રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો માટે જવાબદાર છે, રાજ્ય કે શહેરના રસ્તાઓ માટે નહીં. ટોલ કામગીરીમાં અનિયમિતતા કરનારા કોન્ટ્રાક્ટરો સામે પણ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. આવા કોન્ટ્રાક્ટરોને બે વર્ષ માટે પ્રતિબંધિત કરવામાં આવશે અને તેઓ નવા ટેન્ડરમાં ભાગ લઈ શકશે નહીં.
તબક્કાવાર અમલમાં મૂકવામાં આવશે
સરકાર પહેલાથી જ ચાલી રહેલા પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સના પરિણામોના આધારે તબક્કાવાર રીતે અન્ય ટોલ પ્લાઝા પર આ અવરોધ-રહિત ટોલ સિસ્ટમ લાગુ કરશે. મંત્રીના મતે, આનાથી સંચાલન અને જાળવણીનો ખર્ચ પણ ઘટશે કારણ કે ભૌતિક ટોલ બૂથ અને વધુ માનવબળની જરૂર રહેશે નહીં. એકંદરે, સરકારનો ઉદ્દેશ્ય ટોલ સિસ્ટમને પારદર્શક, ભ્રષ્ટાચારમુક્ત અને મુસાફરો માટે અનુકૂળ બનાવવાનો છે, જેનાથી દેશમાં રોડ મુસાફરીનો અનુભવ સુધરશે.