નવી દિલ્હી, 12 જાન્યુઆરી 2026: ઇન્ડિયન જર્નલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચમાં પ્રકાશિત થયેલા આર્થિક મૂલ્યાંકનમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે મલ્ટી-ડ્રગ-રેઝિસ્ટન્ટ અને રિફામ્પિસિન-રેઝિસ્ટન્ટ ટ્યુબરક્યુલોસિસ (MDR/RR-ટ્યુબરક્યુલોસિસ) માટે છ મહિનાની ટૂંકા ગાળાની, સંપૂર્ણ મૌખિક સારવાર ઓછી કિંમતે ઉપલબ્ધ છે અને હાલમાં ભારતમાં ઉપયોગમાં લેવાતી લાંબા ગાળાની સારવારની તુલનામાં વધુ સારા સ્વાસ્થ્ય પરિણામો પ્રદાન કરે છે.
ICMR-નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર રિસર્ચ ઓન ટ્યુબરક્યુલોસિસ (ICMR-NIRT) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા આ અભ્યાસમાં, બેડાક્વિલિન-આધારિત સારવાર પદ્ધતિઓ – BPAL (બેડાક્વિલિન, પ્રીટોમેનિડ અને લાઇનઝોલિડ) અને BPALM (મોક્સિફ્લોક્સાસીન સાથે) – ની કિંમત-અસરકારકતાનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું, જે નેશનલ ટ્યુબરક્યુલોસિસ એલિમિનેશન પ્રોગ્રામ (NTEP) હેઠળ ઉપયોગમાં લેવાતા બેડાક્વિલિન ધરાવતી વર્તમાન ટૂંકા ગાળાની (9-11 મહિના) અને લાંબા ગાળાની (18-20 મહિના) સારવાર પદ્ધતિઓની તુલનામાં છે.
વિશ્લેષણ મુજબ, BPAL સારવાર પદ્ધતિ વધુ અસરકારક અને ખર્ચ-અસરકારક છે. દરેક વધારાની ગુણવત્તા-સમાયોજિત જીવન વર્ષ (QALY) માટે આરોગ્ય પ્રણાલી પ્રમાણભૂત સારવાર પદ્ધતિની તુલનામાં દર્દી દીઠ ₹379 ઓછો ખર્ચ કરે છે, જે ઓછા ખર્ચે વધુ સારા આરોગ્ય પરિણામો દર્શાવે છે. BPALM સારવાર પદ્ધતિ પણ ખૂબ જ ખર્ચ-અસરકારક હોવાનું જણાયું હતું, પ્રમાણભૂત સારવાર પદ્ધતિની તુલનામાં પ્રાપ્ત વધારાના QALY દીઠ દર્દી દીઠ માત્ર ₹37નો વધારાનો ખર્ચ હતો. દવાઓ, હોસ્પિટલની મુલાકાતો અને ફોલો-અપ સંભાળ સહિત એકંદર આરોગ્યસંભાળ ખર્ચ, બંને સારવાર પદ્ધતિઓ માટે ઓછો અથવા તુલનાત્મક હોવાનું જણાયું હતું.
મલ્ટી-ડ્રગ-રેઝિસ્ટન્ટ/રિડ્યુસ્ડ ટ્યુબરક્યુલોસિસ (MDR/RR ટ્યુબરક્યુલોસિસ)ની સારવાર લાંબા સમયગાળા, પ્રતિકૂળ અસરો અને ઊંચી કિંમત સહિત નોંધપાત્ર પડકારો ઉભા કરે છે. ટૂંકા ગાળાની મૌખિક દવાઓ દર્દીઓને સારવાર પ્રત્યેનું પાલન સુધારી શકે છે, રોગિષ્ઠતા ઘટાડી શકે છે અને તેમને સામાન્ય જીવનમાં વહેલા પાછા ફરવાની મંજૂરી આપી શકે છે, સાથે સાથે આરોગ્ય પ્રણાલી પરનો બોજ પણ ઘટાડી શકે છે. આ તારણો ભારતમાં MDR/RR ટ્યુબરક્યુલોસિસના સંચાલન માટે ટૂંકા ગાળાની મૌખિક દવાઓના ઉપયોગને સમર્થન આપતા મહત્વપૂર્ણ આર્થિક પુરાવા પૂરા પાડે છે. સારવારનો સમયગાળો 9-18 મહિના કે તેથી વધુથી ઘટાડીને છ મહિના કરીને, આ દવાઓ સંસાધનોના ઉપયોગને શ્રેષ્ઠ બનાવવા અને ટ્યુબરક્યુલોસિસ નાબૂદી તરફ પ્રગતિને વેગ આપવા માટે રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓ સાથે સુસંગત છે.
આ અભ્યાસ તારણ આપે છે કે BPAL-આધારિત સારવાર અભિગમો ખર્ચ-બચત અથવા ખૂબ જ ખર્ચ-અસરકારક હોઈ શકે છે અને ભારતમાં દવા-પ્રતિરોધક ટ્યુબરક્યુલોસિસના પ્રતિભાવને મજબૂત બનાવવા માટે NTEP હેઠળ પ્રોગ્રામેટિક અપનાવવા માટે વિચારણા કરી શકાય છે.