નવી દિલ્હી, 11 મે 2026: કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને આજે ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી, IIT બોમ્બે ખાતે એક સંકલિત કાર્બન કેપ્ચર અને ઉપયોગ પ્લાન્ટનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. તેમણે ભૂસ્તરીય કાર્બન ડાયોક્સાઇડ સિક્વેસ્ટ્રેશન માટે વૈજ્ઞાનિક ડ્રિલિંગ પણ શરૂ કર્યું. પત્રકારો સાથે વાત કરતા, તેમણે આ ગંભીર વૈશ્વિક સમસ્યાના ઉકેલ વિકસાવવા બદલ IIT બોમ્બેને અભિનંદન આપ્યા અને જાહેરાત કરી કે આ પ્રોજેક્ટ આવતા મહિને ફ્રાન્સમાં યોજાનાર ઇન્ડિયા ઇનોવેટ્સ 2026માં રજૂ કરવામાં આવશે.
પ્રધાને જણાવ્યું હતું કે ભૂતકાળમાં કાર્બન સિક્વેસ્ટ્રેશન દ્વારા કાર્બન સંગ્રહિત કરવાના અનેક સફળ કાર્બન કેપ્ચર પ્રયોગો થયા છે, પરંતુ મૂલ્યવર્ધનનો મુખ્ય પડકાર દૂર થયો છે. તેમણે કહ્યું કે આ પ્રક્રિયા દ્વારા, કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાંથી કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ નામનું એક ઉપ-ઉત્પાદન બનાવવામાં આવશે. આનો ઉપયોગ સ્ટીલ, પેઇન્ટ, સિમેન્ટ અને હાઉસિંગ જેવા ઉદ્યોગોમાં ચૂનાના વિકલ્પ તરીકે થઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે આગામી દિવસોમાં આ પ્રોજેક્ટ વ્યાપારી રીતે શરૂ કરવામાં આવશે.
આ પ્રસંગે IIT બોમ્બે ખાતે ભારતના પ્રથમ સંપૂર્ણ કાર્બન કેપ્ચર, ઉપયોગ અને સંગ્રહ ક્ષેત્ર પ્રયોગશાળા પાઇલટ પ્રોજેક્ટનો શુભારંભ પણ કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રોજેક્ટ ડેક્કન બેસાલ્ટ રચનાઓમાં ઊંડા સંગ્રહ માટે ભૂસ્તરીય કાર્બન-ડાયોક્સાઇડ સિક્વેસ્ટ્રેશન સાથે સ્વદેશી રીતે વિકસિત કાર્બન કેપ્ચર અને ઉપયોગ પ્લાન્ટને એકીકૃત કરે છે. આ પહેલ IIT બોમ્બે દ્વારા પેટન્ટ કરાયેલ ખર્ચ-અસરકારક જલીય કાર્બન-ડાયોક્સાઇડ કેપ્ચર ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને સ્વ-ટકાઉ, બંધ-લૂપ કાર્બન ઘટાડો અભિગમ દર્શાવે છે. તે બિન-પીવાલાયક પાણીનો ઉપયોગ કરીને આસપાસની હવા અને ઔદ્યોગિક સ્ત્રોતોમાંથી ઉત્સર્જનને કેપ્ચર કરવામાં સક્ષમ છે.
વધુ વાંચો: દિલ્હી પોલીસે હાશિમ બાબા અને રાશિદ ગેંગના છ શૂટરોની ધરપકડ કરી