આજની ભાગદોડ ભરેલી જિંદગીમાં તણાવ (સ્ટ્રેસ) એક સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. ઓફિસમાં કામનું દબાણ, પારિવારિક જવાબદારીઓ, અભ્યાસની ચિંતા, આર્થિક તંગી અને બદલાતી જીવનશૈલી જેવા અનેક કારણોસર લોકો માનસિક તણાવનો શિકાર બની રહ્યા છે. જો આ તણાવ લાંબા સમય સુધી રહે, તો તે માત્ર માનસિક સ્વાસ્થ્યને જ નહીં પરંતુ શારીરિક સ્વાસ્થ્યને પણ ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેથી સમય રહેતા તણાવને ઓળખી તેને નિયંત્રિત કરવો ખૂબ જ જરૂરી છે. રોજિંદી જિંદગીની કેટલીક સારી આદતો માનસિક સ્વાસ્થ્યને સુધારવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી શકે છે. માનસિક સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખવું એટલું જ મહત્વનું છે જેટલું શારીરિક સ્વાસ્થ્યનું. જો તણાવને લાંબા સમય સુધી નજરઅંદાજ કરવામાં આવે, તો તેની સીધી અસર ઊંઘ, કામ કરવાની ક્ષમતા, સંબંધો અને જીવનની ગુણવત્તા પર પડે છે. ચાલો જાણીએ કે ઘરમાં કઈ આદતો અપનાવીને તણાવ ઓછો કરી શકાય છે અને કયા લક્ષણો દેખાતા તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી બને છે.
-
ઘરમાં કઈ આદતો અપનાવવાથી તણાવ ઓછો થઈ શકે?
નિયમિત ઊંઘ અને આયોજન: દરરોજ સમયસર સૂવાની અને જાગવાની આદત પાડો. પૂરતી ઊંઘ લેવાથી મગજ શાંત રહે છે. દિવસભરના કામનું અગાઉથી આયોજન કરવાથી છેલ્લી ઘડીનો ધસારો અને સ્ટ્રેસ બચી શકે છે.
મી-ટાઇમ અને શોખઃ પરિવાર સાથે ગુણવત્તાયુક્ત સમય વિતાવો. આ ઉપરાંત, તમારા ગમતા કામો જેવા કે પુસ્તક વાંચવું, સંગીત સાંભળવું કે બાગકામ કરવા માટે દિવસમાં થોડો સમય ચોક્કસ કાઢો.
યોગ અને વિઝ્યુઅલાઈઝેશન: ઊંડા શ્વાસ લેવાની કસરત, યોગ અને મેડિટેશન (ધ્યાન) મનને શાંત રાખવામાં અકસીર સાબિત થાય છે.
ડિજિટલ ડિટોક્સ: સોશિયલ મીડિયા અને મોબાઈલનો ઉપયોગ મર્યાદિત કરો. સ્ક્રીન ટાઈમ ઓછો થવાથી માનસિક થાક ઓછો થાય છે.
-
તણાવ વધવાના આ સંકેતોને ક્યારેય નજરઅંદાજ ન કરો
લાંબા સમય સુધી ઉદાસી રહેવી અથવા નાની નાની વાતમાં ચીડિયાપણું આવવું.
સતત ચિંતા અને પૂરતી ઊંઘ ન આવવી.
અતિશય થાક લાગવો અને કોઈ પણ કામમાં મન ન લાગવું.
ભૂખ ન લાગવી અથવા તો અચાનક ખૂબ વધારે ભૂખ લાગવી.
એકાગ્રતાનો અભાવ અને વારંવાર માથાનો દુખાવો થવો.
જો આ લક્ષણોને કારણે તમારા અભ્યાસ, નોકરી કે સંબંધો પર અસર પડવા લાગે, તો તરત જ કોઈ માનસિક સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ.
-
મેન્ટલ હેલ્થને સુધારવા માટે રોજ શું કરવું?
લાગણીઓ શેર કરો: મનની વાતો કે ચિંતાઓને દબાવી રાખવાને બદલે તમારા કોઈ ભરોસાપાત્ર મિત્ર અથવા પરિવારના સભ્ય સાથે મુક્તમને શેર કરો.
શારીરિક પ્રવૃત્તિ: દરરોજ ઓછામાં ઓછી ૩૦ મિનિટ કસરત, મોર્નિંગ વોક કે રનિંગ કરો. શારીરિક પ્રવૃત્તિથી શરીરમાં હેપ્પી હોર્મોન્સ રીલીઝ થાય છે જે મૂડ સુધારે છે.
સંતુલિત આહાર: હેલ્ધી અને પૌષ્ટિક ખોરાક લો. કેફીન (ચા-કોફી) અને જંક ફૂડનું સેવન ઓછું કરો.
યાદ રાખો, તણાવને જિંદગીમાંથી સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવો કદાચ શક્ય નથી, પરંતુ યોગ્ય આદતો અને સકારાત્મક અભિગમ દ્વારા તેને ચોક્કસપણે કંટ્રોલ કરી શકાય છે.