એવિયન, 18 જૂન, 2026: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે મહિનાઓથી ચાલી રહેલા ભારે તણાવ અને સંઘર્ષનો અંત આવ્યો છે. બંને દેશોએ વૈશ્વિક રાજનીતિને હચમચાવી દે તેવા એક ઐતિહાસિક શાંતિ કરાર પર મહોર મારી દીધી છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયને ડિજિટલ માધ્યમથી ઈરાન-અમેરિકા સમજૂતી (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ફ્રાન્સના વર્સેલ્સમાં પોતાના સમકક્ષ ઈમેન્યુઅલ મેક્રોનની હાજરીમાં આ ઐતિહાસિક દસ્તાવેજ પર સહી કરી હતી. વ્હાઇટ હાઉસના ડેપ્યુટી ચીફ ઓફ સ્ટાફ ડેન સ્કેવિનોએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ પર આ અંગે માહિતી આપતા લખ્યું કે, “ફ્રાન્સના વર્સેલ્સમાં રાષ્ટ્રપતિ ઈમેન્યુઅલ મેક્રોન દ્વારા આયોજિત ડિનરના થોડા સમય પહેલા જ વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોને ઈરાન MoU પ્રાપ્ત થયું હતું, જેના પર રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હસ્તાક્ષર કર્યા છે.”
રિપબ્લિકન સેનેટર એરિક શ્મિટોએ જણાવ્યું હતું કે, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઈરાનની સૈન્ય અને પરમાણુ ક્ષમતાઓને નબળી પાડીને કૂટનીતિનો એક એવો નવો માર્ગ ખોલ્યો છે, જેને અત્યાર સુધી ઘણા લોકો અશક્ય માનતા હતા. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, ઈરાને ઈતિહાસમાં પ્રથમ વખત પરમાણુ હથિયારો વિકસિત ન કરવાનું લેખિત વચન આપ્યું છે. જોકે, તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આ આખી સમજૂતી માત્ર આંધળા ભરોસા પર નહીં, પરંતુ કડક અને સચોટ ચકાસણી (વેરિફિકેશન) ના સિદ્ધાંત પર આધારિત રહેશે.
બીજી તરફ, અમેરિકી મીડિયા સંસ્થાન ‘ન્યૂયોર્ક પોસ્ટ’ ના અહેવાલ મુજબ, આ શાંતિ સમજૂતીથી તેહરાન (ઈરાન) માટે લેબનોનમાં સક્રિય તેના આતંકી સંગઠન હિઝબુલ્લાહની આર્થિક અને રાજકીય સ્થિતિ મજબૂત કરવાનો માર્ગ ખુલી શકે છે. અહેવાલમાં દાવો કરાયો છે કે આ કરાર બાદ ઈરાનને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ફ્રીઝ કરાયેલા (અટવાયેલા) ભંડોળ અને તેલના સોદાઓમાંથી સેંકડો અબજો ડોલરનો ફાયદો થશે. ઈરાન આ રકમનો ઉપયોગ લેબનોનમાં યુદ્ધના કારણે તબાહ થઈ ચૂકેલા તેના પ્રોક્સી સંગઠનને ફરી બેઠું કરવા માટે કરી શકે છે. વરિષ્ઠ રાજદ્વારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, તેહરાને હિઝબુલ્લાહને વહેલી તકે નાણાકીય સહાય આપવાનું વચન પણ આપ્યું છે.
-
અમેરિકાની કડક ચેતવણી: “નિયમ તૂટશે તો ફંડ ફરી લોક થશે”
હિઝબુલ્લાહના કમ્યુનિકેશન ઓફિસે પણ પુષ્ટિ કરી છે કે ઈરાન તેમને જાહેરમાં સમર્થન આપે છે અને ગત વર્ષે પણ અમેરિકી નાણા વિભાગના આંકડા મુજબ આશરે 1 અબજ ડોલરનું ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યું હતું. જોકે, આ મુદ્દે અમેરિકાએ ઈરાનને કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે આ અનફ્રીઝ કરાયેલા ફંડનો ઉપયોગ કોઈપણ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિ કે સંગઠનને ફંડિંગ કરવા માટે થઈ શકશે નહીં. જો આ શરતનું સહેજ પણ ઉલ્લંઘન થયું, તો તમામ નાણાકીય ભંડોળ તાત્કાલિક ધોરણે ફરીથી ફ્રીઝ (બ્લોક) કરી દેવામાં આવશે.