ઈરાનના ધાર્મિક વડા આયાતોલ્લા ખામેની સામે આક્રોશ વધ્યો, શું રશિયા ભાગી જશે?

તહેરાન, 5 જાન્યુઆરી, 2026 – Iran’s religious leader Ayatollah Khamenei ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતોલ્લા અલી ખામેની સામે દેશભરમાં ફાટી નીકળેલા પ્રચંડ વિરોધ પ્રદર્શનોએ હવે ઈરાની શાસનની ઊંઘ હરામ કરી દીધી છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઈરાનમાં આર્થિક સંકટ, માનવાધિકારોનું ઉલ્લંઘન અને કડક ધાર્મિક નિયમો સામે જનતામાં જે આક્રોશ ભભૂકી રહ્યો હતો, તેણે હવે એક મોટા વિદ્રોહનું સ્વરૂપ ધારણ કરી લીધું છે. તેહરાન સહિત ઈરાનના અનેક મુખ્ય શહેરોમાં હજારોની સંખ્યામાં લોકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે અને ‘સરમુખત્યારનું મૃત્યુ’ જેવા સૂત્રોચ્ચારો કરી રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિ વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય ગુપ્તચર સંસ્થાઓ અને રાજકીય વિશ્લેષકો દ્વારા એવા સંકેતો મળી રહ્યા છે કે જો સ્થિતિ કાબૂ બહાર જશે, તો ખામેની દેશ છોડીને રશિયામાં આશરો લઈ શકે છે.

ઈરાનમાં શું ચાલી રહ્યું છે?

ઈરાની શાસન માટે આ સૌથી મોટો પડકાર માનવામાં આવી રહ્યો છે, કારણ કે આ વખતે વિરોધ પ્રદર્શનમાં માત્ર યુવાનો જ નહીં, પરંતુ મજૂર વર્ગ અને ધાર્મિક રીતે રૂઢિચુસ્ત ગણાતા પરિવારો પણ જોડાયા છે. સુરક્ષા દળો દ્વારા પ્રદર્શનકારીઓ પર કરવામાં આવી રહેલી કડક કાર્યવાહી છતાં લોકોનો જુસ્સો ઓછો થવાનું નામ નથી લઈ રહ્યો. તેહરાનના સત્તાધારી વર્તુળોમાં એવી ચર્ચા છે કે ખામેનીના નજીકના સલાહકારો અને પરિવારના સભ્યોને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવાની તૈયારીઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. રશિયા અને ઈરાન વચ્ચેના મજબૂત વ્યૂહાત્મક સંબંધોને જોતા, મોસ્કો ખામેની માટે સૌથી સલામત આશ્રયસ્થાન માનવામાં આવે છે. રશિયાએ ભૂતકાળમાં પણ પોતાના સાથી દેશોના નેતાઓને રાજકીય આશરો આપ્યો છે, અને વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં પુતિન વહીવટીતંત્ર ઈરાની નેતૃત્વને મદદ કરવા તૈયાર હોવાના અહેવાલો મળી રહ્યા છે.

જો ખામેની ખરેખર દેશ છોડીને ભાગી જાય છે, તો તે ઈરાનના ઈતિહાસમાં 1979ની ક્રાંતિ પછીની સૌથી મોટી ઘટના સાબિત થશે. વિદેશી મીડિયાના રિપોર્ટ્સ અનુસાર, રશિયામાં ખામેની માટે એક ખાસ સુરક્ષિત નિવાસસ્થાન તૈયાર હોવાની અટકળો પણ તેજ બની છે. જોકે, ઈરાની સરકાર આ અહેવાલોને અફવા ગણાવીને નકારી રહી છે, પરંતુ જમીની હકીકત કંઈક અલગ જ ઈશારો કરી રહી છે. ઈરાની પ્રજામાં શાસન પ્રત્યેનો ડર હવે ખતમ થઈ રહ્યો હોય તેવું લાગે છે, જે સરમુખત્યારશાહીના પતનનો પ્રથમ સંકેત છે. આગામી દિવસોમાં ઈરાનમાં સત્તા પરિવર્તનની આ લહેર કઈ દિશામાં વળે છે અને ખામેની રશિયા જાય છે કે કેમ, તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી છે.

શા માટે રશિયા?

ઈરાન અને રશિયાના રાજદ્વારી સંબંધો વર્તમાન વૈશ્વિક રાજકારણમાં અત્યંત ગાઢ અને વ્યૂહાત્મક માનવામાં આવે છે. બંને દેશો પશ્ચિમી દેશો, ખાસ કરીને અમેરિકા દ્વારા લદાયેલા આર્થિક પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહ્યા હોવાથી ‘સામાન્ય દુશ્મન’ સામે એકજૂથ થયા છે. રશિયા માટે ઈરાન મધ્ય પૂર્વમાં એક મહત્વનું સૈન્ય અને રાજકીય સાથી છે, જ્યારે ઈરાન માટે રશિયા એક શક્તિશાળી રક્ષક અને હથિયારો તેમજ પરમાણુ ટેકનોલોજીનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. તાજેતરના વર્ષોમાં, સીરિયાના યુદ્ધમાં બંનેએ સાથે મળીને કામ કર્યું છે અને રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધમાં પણ ઈરાને રશિયાને ડ્રોન અને અન્ય સૈન્ય સહાય પૂરી પાડી હોવાના અહેવાલો છે. આ મજબૂત સંરક્ષણ ભાગીદારી અને બંને દેશો વચ્ચેના વધતા જતા વેપારી સંબંધોને કારણે જ, જ્યારે પણ ઈરાની શાસન પર સંકટ આવે છે, ત્યારે રશિયા તેમના માટે સૌથી ભરોસાપાત્ર આશ્રયસ્થાન તરીકે ઉભરી આવે છે.

આ પણ વાંચોઃ દિલ્હી રમખાણ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાંથી ઉમર ખાલિદ અને શરજીલ ઈમામને ન મળી રાહત