Endowment plan for a secure future ગુજરાતના હૃદય સમાન અમદાવાદ શહેરમાં, સાબરમતી નદીના શાંત કિનારે એક નાનું પણ સ્નેહથી ભરેલું મકાન હતું. આ મકાનમાં રહેતા હતા રાજુ અને તેમનો પરિવાર. રાજુ, જેની ઉંમર બત્રીસ વર્ષની હતી, તે એક મધ્યમ વર્ગીય કુટુંબનો આધારસ્તંભ હતો. એક નાની ફાર્મસી ચલાવીને તે માસિક પચ્ચીસ હજાર રૂપિયા કમાતો હતો. તેની પત્ની લીલા શિક્ષિકા હતી અને તેમના બે વહાલા બાળકો, પાંચ વર્ષનો પુત્ર કૃષ્ણ અને ત્રણ વર્ષની દીકરી રિદ્ધિ, તેમના જીવનનો આનંદ હતા. તેમનું જીવન શાંતિથી વહેતું હતું, પરંતુ રાજુના મનમાં હંમેશા એક ડર રહેતો:
“જો મને કંઈ થઈ જાય, તો મારા પરિવારનું શું થશે? મારા બાળકોના ભણતર અને દીકરીના લગ્નનું શું?” આ પ્રશ્નોના જવાબ શોધતી આ કહાની આપણને એન્ડોવમેન્ટ વીમા પ્લાનની ગહન સમજ આપે છે.
શું છે એન્ડોવમેન્ટ પ્લાન? જાણો સુરક્ષા અને બચતના અનોખો સંગમ વિશે
એક સાંજે રાજુનો બાળપણનો મિત્ર વિનુ તેને મળવા આવ્યો. વિનુ છેલ્લા આઠ વર્ષથી વીમા ક્ષેત્રે કાર્યરત હતો. રાજુની ચિંતા સમજીને વિનુએ તેને પરંપરાગત એન્ડોવમેન્ટ પ્લાન વિશે સમજાવવાનું શરૂ કર્યું.
વિનુએ કહ્યું, “રાજુભાઈ, આ પ્લાન એટલે માત્ર વીમો નથી, પણ એક એવી તિજોરી છે જે તમારા પરિવારને છત્રછાયા આપે છે અને સાથે સાથે ભવિષ્ય માટે ભંડોળ પણ ભેગું કરે છે.”
એન્ડોવમેન્ટ પ્લાન એક એવી પોલિસી છે જેમાં રોકાણકારને બેવડો લાભ મળે છે. જો પોલિસી ધારકનું પોલિસી દરમિયાન મૃત્યુ થાય, તો તેના પરિવારને આર્થિક સહાય મળે છે. અને જો પોલિસી એ જ નહીં, પણ વળતરની પણ અપેક્ષા હતી.
આ પણ વાંચોઃ ખાલી ખુરશી અને ભવિષ્યનો દીવો: એક જવાબદાર પિતાની અંતિમ ભેટ
વીમાની મુદત: તમારા લક્ષ્યો મુજબ સમયગાળાની પસંદગી
વિનુએ આગળ સમજાવતા કહ્યું કે આ પ્લાનમાં પોલિસી ટર્મ એટલે કે વીમાની મુદત ખૂબ જ લવચીક હોય છે. સામાન્ય રીતે, એન્ડોવમેન્ટ પ્લાનમાં લઘુતમ મુદત દસ વર્ષની હોય છે અને મહત્તમ મુદત ચાલીસ વર્ષ સુધીની હોઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો રાજુને તેના પુત્ર કૃષ્ણના ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે પંદર વર્ષ પછી પૈસાની જરૂર હોય, તો તે પંદર વર્ષની મુદત પસંદ કરી શકે છે. પરંતુ રાજુએ વિચાર્યું કે તેને તેની નિવૃત્તિ માટે ભંડોળ જોઈએ છે, તેથી તેણે વીસ વર્ષની મુદત પસંદ કરવાનું નક્કી કર્યું. આમ, જ્યારે તે બાવન વર્ષનો થશે, ત્યારે તેને મોટી રકમ મળશે જે તેના વૃદ્ધાવસ્થાના દિવસો સુધારશે. મુદતની પસંદગી હંમેશા તમારા ભવિષ્યના આયોજન પર આધારિત હોવી જોઈએ, જેમ કે બાળકોનું શિક્ષણ, લગ્ન અથવા પોતાનું ઘર ખરીદવું.
પ્રવેશ ઉંમર અને પરિપક્વતાની વય મર્યાદા
વીમો લેતી વખતે ઉંમર ખૂબ મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. વિનુએ જણાવ્યું કે એન્ડોવમેન્ટ પ્લાનમાં પ્રવેશ માટેની લઘુતમ ઉંમર ત્રીસ દિવસથી લઈને અઢાર વર્ષ સુધીની હોઈ શકે છે (પ્લાન મુજબ). જ્યારે મહત્તમ પ્રવેશ ઉંમર પંચાવન થી પાંસઠ વર્ષની હોય છે.
પરિપક્વતાની ઉંમર એટલે કે જ્યારે પોલિસી પૂરી થાય ત્યારે તમારી ઉંમર કેટલી હોવી જોઈએ, તેની મર્યાદા સામાન્ય રીતે સાઈઠ થી પંચોતેર વર્ષની હોય છે. રાજુની ઉંમર અત્યારે બત્રીસ વર્ષ છે, જે આ પ્લાન માટે શ્રેષ્ઠ છે કારણ કે નાની ઉંમરે પ્રીમિયમ ઓછું આવે છે અને બોનસનો લાભ લાંબા સમય સુધી મળે છે. વિનુએ સમજાવ્યું કે જો રાજુ તેના પુત્ર કૃષ્ણ માટે અત્યારથી જ પ્લાન લે, તો જ્યારે કૃષ્ણ અઢાર વર્ષનો થશે ત્યારે તેની પાસે પોતાના ભવિષ્ય માટે એક મજબૂત આર્થિક પાયો હશે.
આ પણ વાંચોઃ
પ્રીમિયમ ભરવાની મુદત અને પદ્ધતિની વિવિધતા
રાજુને ચિંતા હતી કે તે પ્રીમિયમ કેવી રીતે ભરી શકશે. વિનુએ આશ્વાસન આપતા કહ્યું કે પ્રીમિયમ ભરવા માટે ત્રણ મુખ્ય વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે:
સિંગલ પે (એક વખતનું પ્રીમિયમ): જેમાં તમારે પોલિસી લેતી વખતે જ બધી રકમ એકસાથે ભરી દેવાની હોય છે.
લિમિટેડ પે (મર્યાદિત મુદત): જેમાં પોલિસી વીસ વર્ષની હોય પણ પ્રીમિયમ માત્ર પાંચ કે દસ વર્ષ જ ભરવાનું હોય.
રેગ્યુલર પે (નિયમિત મુદત): જેમાં જેટલા વર્ષની પોલિસી હોય તેટલા વર્ષ પ્રીમિયમ ભરવાનું રહે છે.
રાજુએ માસિક પ્રીમિયમ ભરવાનો વિકલ્પ પસંદ કર્યો કારણ કે તે દર મહિને બે હજાર રૂપિયા આરામથી બચાવી શકતો હતો. તમે તમારી અનુકૂળતા મુજબ વાર્ષિક, અર્ધવાર્ષિક કે ત્રિમાસિક રીતે પણ પ્રીમિયમ ભરી શકો છો. પ્રીમિયમની રકમ ઓછામાં ઓછી સાત હજાર વાર્ષિકથી શરૂ થઈ શકે છે, જે સામાન્ય માણસ માટે પણ પોષાય તેમ છે.
વીમાની રકમ (સમ અશ્યોર્ડ): આર્થિક રક્ષણની મર્યાદા
“વીમાની રકમ કેટલી રાખવી જોઈએ?” રાજુએ પૂછ્યું. વિનુએ સમજાવ્યું કે લઘુતમ વીમા રકમ પચાસ હજાર થી એક લાખ રૂપિયાની હોય છે, જ્યારે મહત્તમ રકમની કોઈ મર્યાદા નથી હોતી. તે તમારી આવક અને આરોગ્ય પર આધાર રાખે છે.
રાજુ માટે વિનુએ પાંચ લાખની વીમા રકમનું સૂચન કર્યું. આનો અર્થ એ થયો કે જો પોલિસી દરમિયાન રાજુને કંઈ થાય, તો તેના પરિવારને ઓછામાં ઓછા પાંચ લાખ રૂપિયા તો મળશે જ, વત્તા અત્યાર સુધી જે બોનસ જમા થયું હોય તે અલગથી. આ રકમ લીલા અને બાળકોને ઘરના ખર્ચ અને શિક્ષણમાં મોટી મદદ કરી શકે છે.
મૃત્યુ લાભ: પરિવાર માટે સુરક્ષા કવચ
એન્ડોવમેન્ટ પ્લાનનો સૌથી મોટો ફાયદો તેનો મૃત્યુ લાભ છે. જો પોલિસી ધારકનું પોલિસીની મુદત દરમિયાન અવસાન થાય, તો વીમા કંપની ‘નોમિની’ (વારસદાર) ને વીમાની પૂરેપૂરી રકમ ચૂકવે છે. આ રકમમાં નિશ્ચિત વીમા રકમ, વત્તા અત્યાર સુધી એકઠું થયેલું ‘રિવર્ઝનરી બોનસ’ અને જો લાગુ પડતું હોય તો ‘ટર્મિનલ બોનસ’નો પણ સમાવેશ થાય છે.
કેટલાક પ્લાનમાં મૃત્યુ લાભ તરીકે વાર્ષિક પ્રીમિયમના દસ ગણા અથવા વીમા રકમના એકસો પાંચ ટકા જેટલી રકમ આપવામાં આવે છે. આ લાભ એ વાતની ખાતરી આપે છે કે ઘરના મુખ્ય કમાનાર વ્યક્તિની ગેરહાજરીમાં પણ પરિવાર રસ્તા પર નહીં આવે અને તેમના સપના અધૂરા નહીં રહે.
પરિપક્વતા લાભ (મેચ્યોરિટી બેનિફિટ): ઉજ્જવળ ભવિષ્યની ભેટ
જો રાજુ વીસ વર્ષ સુધી નિયમિત પ્રીમિયમ ભરે છે અને પોલિસી પૂર્ણ થાય ત્યારે તે હયાત હોય, તો તેને પરિપક્વતા લાભ મળે છે. આમાં તેને પાંચ લાખની વીમા રકમ તો પાછી મળશે જ, પણ સાથે વીસ વર્ષ દરમિયાન જમા થયેલું બધું જ બોનસ મળશે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો વાર્ષિક બોનસ વીસ હજાર રૂપિયા હોય, તો વીસ વર્ષમાં તે ચાર લાખ રૂપિયા થાય. આમ, રાજુને અંતે અંદાજે નવ થી દસ લાખ રૂપિયા મળી શકે છે. આ રકમનો ઉપયોગ તે રિદ્ધિના લગ્ન અથવા પોતાના નિવૃત્ત જીવનને સુખદ બનાવવા માટે કરી શકે છે. આ ‘હયાતી લાભ’ તેને આર્થિક રીતે આત્મનિર્ભર બનાવે છે.
બોનસના પ્રકારો: તમારા ભંડોળમાં થતો વધારો
એન્ડોવમેન્ટ પ્લાનમાં બોનસ એ કંપનીના નફાનો એક ભાગ છે જે પોલિસી ધારકોને આપવામાં આવે છે. તેના મુખ્ય બે પ્રકાર છે:
રિવર્ઝનરી બોનસ: આ બોનસ કંપની દર વર્ષે જાહેર કરે છે અને તે પોલિસીમાં જમા થતું રહે છે. તે દર વર્ષે ગેરંટીડ હોતું નથી, પણ એકવાર જાહેર થયા પછી તે પોલિસીનો ભાગ બની જાય છે.
ટર્મિનલ બોનસ: આ બોનસ પોલિસીના અંતે અથવા મૃત્યુ સમયે એક જ વાર આપવામાં આવે છે. તે પોલિસી ધારકની વફાદારીનું વળતર છે.
રાજુના કિસ્સામાં, જેમ જેમ વર્ષો વીતતા જશે, તેમ તેમ બોનસની રકમ વધતી જશે અને તેની પોલિસીની કુલ કિંમતમાં મોટો વધારો કરશે.
સરેન્ડર અને પેઇડ-અપ મૂલ્ય: નાણાકીય કટોકટીમાં લવચીકતા
જીવન હંમેશા એકસરખું હોતું નથી. જો ક્યારેક રાજુને પ્રીમિયમ ભરવામાં તકલીફ પડે, તો શું? વિનુએ સમજાવ્યું કે સામાન્ય રીતે બે થી ત્રણ વર્ષ સુધી સતત પ્રીમિયમ ભર્યા પછી પોલિસી ‘પેઇડ-અપ’ થઈ શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે જો તમે આગળ પ્રીમિયમ ન ભરો, તો પોલિસી બંધ નહીં થાય, પણ તેની વીમા રકમ પ્રમાણસર ઘટાડી દેવામાં આવશે.
બીજો વિકલ્પ ‘સરેન્ડર’ કરવાનો છે. જો તમારે પોલિસી અધવચ્ચેથી બંધ કરવી હોય, તો કંપની તમને ‘સરેન્ડર વેલ્યુ’ આપશે. જોકે, સરેન્ડર કરવાથી ભરેલા પ્રીમિયમ કરતા ઓછી રકમ મળી શકે છે, તેથી પોલિસી પૂર્ણ કરવી હંમેશા ફાયદાકારક રહે છે. આ સુવિધાઓ પોલિસી ધારકને આર્થિક મુશ્કેલીના સમયે એક રસ્તો આપે છે.
આવકવેરામાં લાભ: બચત સાથે કરમુક્તિ
એન્ડોવમેન્ટ પ્લાન માત્ર સુરક્ષા જ નથી આપતો, પણ ટેક્સ બચાવવામાં પણ મદદ કરે છે. ભારતીય આવકવેરા કાયદાની કલમ ૮૦ સી મુજબ, તમે જે પ્રીમિયમ ભરો છો તેના પર કરમુક્તિ મળે છે. વધુમાં, કલમ ૧૦ (૧૦ ડી) હેઠળ, પોલિસીની પરિપક્વતા પર મળતી રકમ અથવા મૃત્યુ સમયે મળતી રકમ પણ અમુક શરતો સાથે સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત હોય છે. આનો અર્થ એ કે રાજુને જે આઠ-નવ લાખ રૂપિયા મળશે, તેના પર તેણે કોઈ ટેક્સ ભરવો નહીં પડે. આ રીતે તે એક જ સમયે રોકાણ, સુરક્ષા અને કર બચતનો ત્રિવિધ લાભ મેળવે છે.
વધારાના રાઈડર્સ: વીમા કવચને વધુ મજબૂત બનાવો
રાજુએ પૂછ્યું, “જો મને કોઈ ગંભીર બીમારી થાય અથવા અકસ્માત થાય તો?” વિનુએ રાઈડર્સ વિશે માહિતી આપી. રાઈડર્સ એટલે મૂળ પોલિસીમાં નાનું વધારાનું પ્રીમિયમ ભરીને લેવામાં આવતી વધારાની સુવિધાઓ.
ક્રિટિકલ ઇલનેસ રાઈડર: જો કેન્સર કે હૃદયરોગ જેવી ગંભીર બીમારી થાય, તો કંપની તરત જ એક મોટી રકમ આપે છે જેથી સારવાર થઈ શકે.
એક્સિડેન્ટલ ડેથ બેનિફિટ: જો અકસ્માતમાં મૃત્યુ થાય, તો પરિવારને વીમાની રકમના બમણા પૈસા મળે છે.
રાજુએ આ સાંભળીને રાહત અનુભવી કારણ કે આ વધારાની સુરક્ષા તેના પરિવારને દરેક મુશ્કેલી સામે રક્ષણ આપશે.
રાજુની સફળતાની ગાથા: વીસ વર્ષ પછીનું ચિત્ર
સમય પસાર થયો. રાજુએ તેની ફાર્મસીમાં મહેનત કરી અને નિયમિત પ્રીમિયમ ભર્યું. જ્યારે તે બાવન વર્ષનો થયો, ત્યારે તેની પોલિસી પરિપક્વ થઈ. તેને કુલ આઠ લાખ સિત્તેર હજાર રૂપિયા મળ્યા. તે સમયે તેનો પુત્ર કૃષ્ણ એન્જિનિયર બની ગયો હતો અને દીકરી રિદ્ધિનાં લગ્ન લેવાના હતા. આ રકમથી રાજુએ રિદ્ધિના લગ્ન ધામધૂમથી કર્યા અને પોતાનો એક નાનો નવો વ્યવસાય પણ શરૂ કર્યો.
યાદ રાખો, વીમો એ ખર્ચ નથી પણ એક રોકાણ છે જે મુશ્કેલીના સમયે ઢાલ બનીને ઊભો રહે છે અને સુખના સમયે બોનસ બનીને વરસે છે. જો તમે પણ તમારા પરિવારના ચહેરા પર રાજુના પરિવાર જેવી જ જીવનની ચમક જોવા માંગતા હોવ, તો આજે જ એક યોગ્ય એન્ડોવમેન્ટ પ્લાનની પસંદગી કરો. તમારી આજની નાની બચત, તમારા પરિવારનું આવતીકાલનું મોટું સપનું પૂરું કરશે.
(વિશેષ સૂચનાઃ મીડિયા તરીકે એક સમાજિક જવાબદારીના ભાગરૂપે આ વિગતો આપવામાં આવે છે, જે સર્વસાધારણ માહિતી અને ઉપયોગિતા ઉપર આધારિત છે. વ્યક્તિગત વીમા પ્લાનની પસંદગી માટે “રિવોઈ” કોઈ રીતે જવાબદાર નથી.)