ચેન્નઈ, 18 જૂન, 2026 – “જો કોઈ મંદિરની બિલકુલ નજીક એક વિશાળ ચર્ચ બનાવવાનો પ્રસ્તાવ હોય, તો તેમાં મલીન ઈરાદાને નકારી શકાય નહીં. ભારત એક બિનસાંપ્રદાયિક દેશ અને બહુવાદી સમાજ હોવાથી અહીં ધાર્મિક સૌહાર્દ જાળવવું અનિવાર્ય છે, ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે બહુમતી હિન્દુ સમુદાય મંદિરની સાવ નજીક ચર્ચના નિર્માણનો સખત વિરોધ કરી રહ્યો હોય,” તેમ મદ્રાસ હાઈકોર્ટે જણાવ્યું છે.
જસ્ટિસ જી.આર. સ્વામિનાથન અને જસ્ટિસ વી. લક્ષ્મીનારાયણનની ડિવિઝન બેન્ચે કોઈમ્બતુર શહેરના કલાપત્તી મેઈન રોડ પર આવેલા ‘સીએસઆઈ ક્રાઈસ્ટ કિંગ ચર્ચ’ ના પ્રમુખને મરિયમ્મન મંદિરની તદ્દન નજીક અને મહેસૂલી રેકોર્ડમાં જાહેર રસ્તા તરીકે નોંધાયેલી જમીન પર ચર્ચનું નિર્માણ કરતા અટકાવતો વચગાળાનો મનાઈહુકમ આપતાં આ અવલોકનો કર્યા હતા.
ન્યાયાધીશોએ તેમના આદેશમાં એ વાતની પણ નોંધ લીધી હતી કે કેસની દલીલો દરમિયાન રિટ અરજીકર્તા એન. બાલસુબ્રમણ્યમના વકીલ ડી. ભાસ્કરે દાવો કર્યો હતો કે મુખ્યમંત્રી સી. જોસેફ વિજયની આગેવાની હેઠળની નવી સરકાર આવ્યા બાદ “કેટલાક કટ્ટરપંથી સંગઠનો બેફામ બની ગયા છે” અને રાજ્યભરમાં દરેક ગામમાં ચર્ચ બનાવવાની હાકલ કરતા પોસ્ટરો લગાવવામાં આવ્યા છે.
તેમણે એવો પણ આક્ષેપ કર્યો હતો કે વિધાનસભાના અધ્યક્ષ જે.સી.ડી. પ્રભાકર, જેઓ બાઇબલની હજારો મફત નકલો વહેંચવાનો દાવો કરે છે, તેમણે વિધાનસભામાં પોતાના ઉદ્ઘાટન પ્રવચન દરમિયાન બાઇબલની કલમો ટાંકી હતી. વકીલે વધુમાં નોંધ્યું હતું કે જ્યારે વિરોધ પક્ષના નેતા ઉધયનિધિ સ્ટાલિને વિધાનસભામાં પોતાના સંબોધનમાં “સનાતન ધર્મના ઉન્મૂલન (નાશ)” ની વાત કરી, ત્યારે સત્તાધારી તમિલગા વેટ્ટરી કઝગમ પક્ષે કોઈ વાંધો ઉઠાવ્યો ન હતો.
ન્યાયાધીશોએ વચગાળાનો મનાઈહુકમ આપતા પોતાના આદેશમાં લખ્યું, “અરજીકર્તાના વકીલના જણાવ્યા અનુસાર, રાજકીય વ્યવસ્થામાં આવેલા પરિવર્તનને કારણે ચર્ચનું નિર્માણ જે અત્યાર સુધી રોકાયેલું હતું તે તાજેતરમાં ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યું છે… રાજકીય ચિત્ર બદલાઈ શકે છે, પરંતુ જ્યાં સુધી કાયદાની સ્થિતિ યથાવત છે, ત્યાં સુધી તેનો અમલ કરાવવો એ અમારી ફરજ છે.”
100 વર્ષ જૂનું મંદિર અને વસ્તીનું માળખું
હાઈકોર્ટે જણાવ્યું કે કલાપત્તીમાં આવેલું મરિયમ્મન મંદિર 100 વર્ષથી વધુ સમયથી અસ્તિત્વમાં છે. આ વિસ્તારમાં રહેતા અંદાજે 1,000 પરિવારોમાંથી 950 પરિવારો હિન્દુ છે, 15 મુસ્લિમ છે અને ખૂબ જ ઓછા ખ્રિસ્તી પરિવારો છે. આમ છતાં, વર્ષ 2010 માં કોઈમ્બતુરના કલેક્ટરે હાલના મંદિરની નજીકની જમીન પર ચર્ચના નિર્માણ માટે મંજૂરી આપી દીધી હતી.
આથી, વર્ષ 2011 માં મંદિરના શ્રદ્ધાળુઓએ આ પ્રસ્તાવિત નિર્માણ વિરુદ્ધ કોઈમ્બતુર ડિસ્ટ્રિક્ટ મુન્સિફ કોર્ટમાં દીવાની દાવો (સિવિલ સૂટ) દાખલ કર્યો હતો. આ દાવો પેન્ડિંગ હતો તે દરમિયાન, કલેક્ટર અને કોઈમ્બતુર નોર્થના રેવન્યુ ડિવિઝનલ ઓફિસર (RDO) એ મે 2023 માં ચર્ચના નિર્માણ માટે પોલીસ સુરક્ષા આપવાનો આદેશ કર્યો હતો. જોકે, તેના કારણે કાયદો અને વ્યવસ્થાની સમસ્યા ઊભી થતાં કલેક્ટરે જૂન 2023 માં નિર્માણ કાર્ય રોકવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
ચર્ચ ઓફ સાઉથ ઇન્ડિયા (CSI) એ કલેક્ટરના આ આદેશ વિરુદ્ધ વર્ષ 2024 માં એક રિટ અરજી દાખલ કરી હતી, જેને જસ્ટિસ એમ. દંડપાણીએ 28 એપ્રિલ 2026 ના રોજ નિકાલ કર્યો હતો અને સીએસઆઈ (CSI) ને વર્ષ 2011 ના દીવાની દાવાનો નિકાલ આવ્યા બાદ નિર્માણ માટે નવી અરજી કરવાની સ્વતંત્રતા આપી હતી. ત્યારબાદ, શ્રી બાલસુબ્રમણ્યમે મે 2026 માં વર્તમાન રિટ અરજી દાખલ કરીને કલેક્ટર અને આરડીઓ દ્વારા વર્ષ 2023 માં પસાર કરાયેલા આદેશોને પડકાર્યા હતા.
કોઈમ્બતુર કોમી દ્રષ્ટિએ સંવેદનશીલ
કોઈપણ ધર્મનું પાલન કરવા, તેને માનવા અને તેનો પ્રચાર કરવાના બંધારણીય અધિકાર જાહેર વ્યવસ્થાને આધીન છે તેવું અવલોકન કરતા જસ્ટિસ સ્વામિનાથને લખ્યું, “કોઈમ્બતુર એક કોમી રીતે સંવેદનશીલ શહેર છે. ભૂતકાળમાં અહીં બોમ્બ બ્લાસ્ટ અને લોહિયાળ ધાર્મિક રમખાણો થયા છે. પ્રસ્તાવિત ચર્ચ હાલના મરિયમ્મન મંદિરથી તદ્દન નજીક બનાવવાના પ્રયાસ થઈ રહ્યા છે. અહીં ખ્રિસ્તી પરિવારોની સંખ્યા માત્ર ગણતરીની છે. જો મરિયમ્મન મંદિરની આટલી નજીક એક વિશાળ ચર્ચ બનાવવાનો પ્રસ્તાવ હોય, તો દૂષિત આશયને નકારી શકાય નહીં.”
તેમણે આગળ જણાવ્યું કે: “અરજીકર્તાના વકીલે આ નવું બિલ્ડિંગ ધર્માંતરણની પ્રવૃત્તિઓનું કેન્દ્ર બનવાની આશંકા વ્યક્ત કરી છે. આપણે એક બિનસાંપ્રદાયિક રાષ્ટ્ર અને બહુવાદી સમાજ છીએ. ધાર્મિક સૌહાર્દ જાળવવું જ પડશે. જો કોઈ ધાર્મિક અધિકાર સ્થાપિત થાય છે, તો તેનો અમલ કરાવવામાં મદદ કરવાની રાજ્યની ફરજ છે… પરંતુ જ્યારે હિન્દુઓ ભારે બહુમતીમાં હોય અને તેઓ મંદિરની બિલકુલ નજીક ચર્ચના નિર્માણનો ઉગ્ર વિરોધ કરી રહ્યા હોય, ત્યારે તંત્રએ આ વાંધાને સહજતાથી ફગાવી દેવો જોઈએ નહીં.”
હાઈકોર્ટની બેન્ચે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, “જો આ નિર્માણ કોઈ ખાનગી જમીન પર થતું હોત, જેની માલિકી નિર્વિવાદ હોય અને તેની આસપાસ અન્ય સમુદાયોનું કોઈ ધાર્મિક માળખું ન હોય અથવા ત્યાં કોઈ વિરોધ ન હોય, તો સ્થિતિ અલગ હોઈ શકત. પરંતુ વર્તમાન કેસમાં મહેસૂલી રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે આ જગ્યા જાહેર રસ્તો છે. આ સ્થળ એક પ્રાચીન મંદિરની ખૂબ જ નજીક છે અને તેનો ઉગ્ર વિરોધ પણ થઈ રહ્યો છે.”
ન્યાયાધીશોએ છેલ્લે ઉમેર્યું હતું કે, “અમારા આદેશનો અર્થ એવો ન કાઢવો જોઈએ કે જો વિરોધ થાય તો રાજ્યે તેની સામે નમી જવું જોઈએ. બિલકુલ નહીં. જો કોઈ અધિકાર કાયદેસર રીતે સ્થાપિત થતો હોય અથવા વિરોધ ગેરવાજબી જણાતો હોય, તો રાજ્યે તે અધિકારની રક્ષા કરવા માટે કોઈપણ હદ સુધી જવું જોઈએ.”