નવી દિલ્હી, 28 માર્ચ 2026: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા સૈન્ય અને રાજકીય તણાવની અસર હવે માત્ર યુદ્ધના મેદાન પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ તેની ગંભીર અસરો વૈશ્વિક બજાર પર દેખાઈ રહી છે. ‘સિસ્ટમેટિક્સ’ના તાજેતરના રિપોર્ટ અનુસાર, આ પરિસ્થિતિ માત્ર તાત્કાલિક ઉથલપાથલ નથી, પરંતુ વૈશ્વિક સત્તાના સમીકરણોમાં આવી રહેલા એક મોટા પરિવર્તનનો સંકેત છે, જે લાંબા ગાળાની અનિશ્ચિતતા પેદા કરી શકે છે.
રિપોર્ટમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે આ સંકટની સીધી અસર ઊર્જા બજાર પર પડી રહી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડની કિંમત પ્રતિ બેરલ 100 ડોલરની આસપાસ અથવા તેનાથી ઉપર પહોંચી ગઈ છે. આ વધારો માત્ર સપ્લાયમાં અવરોધને કારણે નથી, પરંતુ વધતા ‘જીઓ-પોલિટિકલ પ્રીમિયમ’ને કારણે પણ છે. જો તણાવ ઓછો થાય તો પણ તેલ અને ગેસના સપ્લાયમાં અવરોધો ચાલુ રહી શકે છે, જેનાથી કિંમતો લાંબા સમય સુધી ઊંચી રહેશે.
ભારતીય અર્થતંત્ર માટે આ રિપોર્ટ ચિંતાજનક છે. રિપોર્ટ મુજબ, કાચા તેલના ઊંચા ભાવ અને નબળી માંગને કારણે ભારતમાં ‘સ્ટેગફ્લેશન’ (આર્થિક વિકાસ અટકી જવો અને મોંઘવારી વધવી) જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. આગામી મહિનાઓમાં ભારતનો છૂટક મોંઘવારી દર 6 થી 7 ટકાથી ઉપર જવાની શક્યતા છે, જે સામાન્ય નાગરિકોના ખિસ્સા પર સીધી અસર કરશે. ઊંચા તેલના ભાવ ઘરેલું અર્થતંત્ર પર દબાણ વધારશે, જેનાથી તાજેતરના આર્થિક સુધારાની ગતિ ધીમી પડી શકે છે.
આર્થિક મોરચે અન્ય એક મોટો ખતરો વૈશ્વિક દેવું છે. વર્ષ 2025 દરમિયાન વૈશ્વિક દેવું 29 ટ્રિલિયન ડોલર વધીને 348 ટ્રિલિયન ડોલરની રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચી ગયું છે. આટલા મોટા દેવાને કારણે વિશ્વની સરકારો માટે આર્થિક પેકેજ કે પ્રોત્સાહન આપવાની ક્ષમતા મર્યાદિત બની જશે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે અમેરિકા (ટ્રમ્પ પ્રશાસન હેઠળ) અને ચીનના નેતૃત્વ હેઠળના ‘ગ્લોબલ સાઉથ’ વચ્ચે શક્તિ સંતુલન બદલાઈ રહ્યું છે. આ વૈશ્વિક માળખાકીય ફેરફારને કારણે ભવિષ્યમાં આવા તણાવ અને સંઘર્ષો વારંવાર જોવા મળી શકે છે. હવે ઊંચા તેલના ભાવ અને કડક નાણાકીય સ્થિતિ વૈશ્વિક અર્થતંત્રની સ્થાયી લાક્ષણિકતાઓ બની શકે છે.
આ પણ વાંચોઃ અમેરિકી દબાણને કારણે હવે ઈરાન વાતચીતની ટેબલ પર આવવા તૈયાર : ટ્રમ્પ