નવી દિલ્હી, 1 જુલાઈ 2027: દેશમાં આ વર્ષે જુલાઈ મહિનામાં ચોમાસાની ગતિ ધીમી રહેવાના અણસાર છે. ભારતીય હવામાન વિજ્ઞાન વિભાગએ પોતાનું માસિક પૂર્વાનુમાન જાહેર કરતાં જણાવ્યું છે કે જુલાઈ મહિનામાં દેશભરમાં સરેરાશ માસિક વરસાદ સામાન્ય કરતાં ઓછો નોંધાઈ શકે છે. હવામાન વિભાગના અહેવાલ મુજબ, જુલાઈમાં લાંબા ગાળાની સરેરાશ (LPA – 1971-2020) ની સરખામણીએ માત્ર 94 ટકા વરસાદ થવાની સંભાવના છે. દેશમાં જુલાઈ મહિનાનો એલપીએ આશરે 280.4 મીમી (મિલીમીટર) હોય છે. LPA (લોન્ગ પીરિયડ એવરેજ) એટલે કે કોઈ ચોક્કસ સમયગાળા (જેમ કે એક મહિનો અથવા એક સીઝન) દરમિયાન કોઈ ખાસ વિસ્તારમાં નોંધાયેલા વરસાદની સરેરાશ, જેને લાંબા ગાળા (સામાન્ય રીતે 30 થી 50 વર્ષ) ના ડેટાના આધારે કાઢવામાં આવે છે. જો કે, સમગ્ર દેશમાં એક સરખી સ્થિતિ જોવા નહીં મળે.
-
જૂન મહિનામાં માત્ર 99.5 મીમી વરસાદ થયો
હવામાન વિભાગના ડાયરેક્ટર જનરલ ડૉ. મૃત્યુંજય મહાપાત્રાએ જણાવ્યું હતું કે, દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં ભલે ઓછો વરસાદ જોવા મળે, પરંતુ કેટલાક ક્ષેત્રોમાં રાહતની આશા છે. ઉત્તર-પશ્ચિમ અને પૂર્વોત્તર ભારતની સાથે પૂર્વ-મધ્ય ભારત અને પૂર્વીય દ્વીપકલ્પના વિસ્તારોમાં વરસાદ સામાન્ય અથવા સામાન્ય કરતાં વધુ થવાની સંભાવના છે. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, ચાલુ વર્ષનો જૂન મહિનો દેશ માટે ઘણો સૂકો સાબિત થયો છે. સમગ્ર ભારતમાં જૂન દરમિયાન આશરે 40% વરસાદની અછત નોંધાઈ હતી. જેમાં મધ્ય ભારત સૌથી વધુ પ્રભાવિત રહ્યું હતું અને ત્યાં સૌથી વધુ 50.4% ઓછો વરસાદ પડ્યો હતો. આ વર્ષે જૂન મહિનામાં માત્ર 99.5 મીમી વરસાદ થયો છે, જે વર્ષ 1901 પછીનો અત્યાર સુધીનો પાંચમો સૌથી ઓછો જૂન મહિનાનો વરસાદ છે.
ચોમાસાની સીઝન દરમિયાન સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ થવા પાછળનું એક મુખ્ય કારણ ‘મેડન-જુલિયન ઓસિલેશન’ નો પ્રતિકૂળ તબક્કો છે. આ પવન, વાદળો અને દબાણની એક ગતિશીલ પ્રણાલી છે, જે વિષુવવૃત્તની આસપાસ ચક્કર લગાવતી વખતે વરસાદ લાવે છે. જૂન મહિનામાં બંગાળની ખાડી કે અરબી સમુદ્રમાં કોઈ મજબૂત લો-પ્રેશર (હવાનું હળવું દબાણ) ક્ષેત્ર નહોતું બન્યું. પવન હંમેશા ઉચ્ચ દબાણથી ઓછા દબાણવાળા વિસ્તારો તરફ ગતિ કરે છે, તેથી આ લો-પ્રેશર સિસ્ટમ એક ચુંબક તરીકે કામ કરે છે જે ભેજવાળા પવનોને પોતાની તરફ ખેંચે છે અને વરસાદ લાવે છે. આ સિસ્ટમ સક્રિય ન થતાં જૂનમાં વરસાદની ઘટ રહી છે.