નવી દિલ્હી, 10 માર્ચ 2026: નેશનલ કાઉન્સિલ ઓફ એજ્યુકેશનલ રિસર્ચ એન્ડ ટ્રેનિંગ (NCERT) એ ધોરણ 8 ના સામાજિક વિજ્ઞાનના નવા પુસ્તક ‘Exploring Society: India and Beyond’ ને બજાર અને અભ્યાસક્રમમાંથી પાછું ખેંચવાનો અને વિવાદિત પ્રકરણ બદલ જાહેર માફી માંગવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણય પુસ્તકના એક પ્રકરણ આપણા સમાજમાં ન્યાયતંત્રની ભૂમિકાને લઈને સર્જાયેલા ગંભીર વિવાદ બાદ લેવામાં આવ્યો છે.
પુસ્તકના ચોથા પ્રકરણમાં ભારતીય ન્યાયતંત્ર સામેના પડકારો જેવા કે, ભ્રષ્ટાચાર, કેસોનો ભરાવો (બેકલોગ), ન્યાયાધીશોની અછત અને અન્ય સંવેદનશીલ મુદ્દાઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. ન્યાયતંત્ર વિશેના આ પ્રકારના વર્ણનથી કોર્ટની ગરિમા અને બંધારણીય સંસ્થાઓના સન્માન અંગે સોશિયલ મીડિયા અને કાનૂની વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચાઓ જાગી હતી.
NCERT એ પ્રેસ રિલીઝમાં સ્વીકાર્યું છે કે આ પ્રકરણમાં ‘અયોગ્ય ટેક્સ્ટ અને મંજૂરીમાં ક્ષતિ’ રહી ગઈ હતી, જે ભૂલથી પુસ્તકમાં સામેલ થઈ ગઈ હતી. પરિષદે સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈ પણ બંધારણીય સંસ્થાની પ્રતિષ્ઠાને ઠેસ પહોંચાડવાનો તેમનો કોઈ ઈરાદો નહોતો.
આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટે પોતે નોંધ લેતા કડક ટિપ્પણી કરી હતી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ન્યાયતંત્ર જેવી બંધારણીય સંસ્થાની છબીને નુકસાન પહોંચાડે તેવી કોઈપણ સામગ્રી સ્વીકાર્ય નથી. કોર્ટે આ પુસ્તક પર હકીકતમાં પ્રતિબંધ મૂક્યો છે અને તમામ નકલો તાત્કાલિક પાછી ખેંચવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ કેસની વધુ સુનાવણી 11 માર્ચના રોજ થવાની છે.
NCERT એ નિવેદનમાં જણાવ્યું કે, “અમે થયેલી અસુવિધા માટે ખેદ વ્યક્ત કરીએ છીએ અને તમામ હિતધારકોની સમજદારીની પ્રશંસા કરીએ છીએ.” આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે શાળાના પુસ્તકોમાં બંધારણીય સંસ્થાઓના ચિત્રણ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
શિક્ષણ જગતના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે NCERT ના પુસ્તકો સમગ્ર ભારતમાં કેન્દ્રીય અને રાજ્ય સરકારોની શાળાઓમાં ભણાવવામાં આવે છે, તેથી કોઈપણ ફેરફાર અથવા પ્રકરણ હટાવવાની અસર લાખો વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકો પર પડે છે. હવે આગામી શૈક્ષણિક સત્ર માટેના અપડેટેડ અભ્યાસક્રમ વિશે કાઉન્સિલ તરફથી વધુ સ્પષ્ટતાની રાહ જોવાઈ રહી છે.
આ પણ વાંચોઃ ભારતની બ્રહ્મોસ મિસાઈલનો દબદબો: ફિલિપાઈન્સ બાદ હવે ઈન્ડોનેશિયા સાથે થશે કરોડોનો સોદો