નવી દિલ્હી, 19 ફેબ્રુઆરી 2026: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યમશીલતા મંત્રાલયની ‘પ્રધાનમંત્રી સ્કીલિંગ એન્ડ એમ્પ્લોયબિલિટી ટ્રાન્સફોર્મેશન થ્રુ અપગ્રેડેડ ITIs’ (PM-SETU) યોજના હેઠળ ફ્રેન્ચ રિપબ્લિકની સરકારના સહયોગથી નેશનલ સ્કીલ ટ્રેનિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, કાનપુર ખાતે એરોનોટિક્સ અને ડિફેન્સમાં સ્કીલિંગ માટે નેશનલ સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સની સ્થાપના કરવાની જાહેરાત કરી છે. પ્રધાનમંત્રીએ આ નિવેદન ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ સાથેના સંયુક્ત પ્રેસ નિવેદન દરમિયાન કર્યું હતું, જ્યારે તેઓ ઇન્ડિયા-ફ્રાન્સ ઇનોવેશન વર્ષ અને એરોનોટિક્સમાં સ્કીલિંગ માટે નેશનલ સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ સહિતની સંબંધિત સહકાર પહેલોનું ઉદ્ઘાટન કરી રહ્યા હતા.
કાનપુર ખાતે પ્રસ્તાવિત NCoE એરોનોટિક્સ, મેન્ટેનન્સ, રિપેર એન્ડ ઓવરહોલ, એરપોર્ટ ઓપરેશન્સ, ડિફેન્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને સંલગ્ન ક્ષેત્રોમાં અદ્યતન કૌશલ્ય તાલીમ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. તેને એક વિશ્વ કક્ષાની સંસ્થા તરીકે પરિકલ્પિત કરવામાં આવી છે જે દેશની વધતી જતી એરોસ્પેસ અને ડિફેન્સ ઇકોસિસ્ટમને ટેકો આપવાની સાથે એવિએશન સ્કીલિંગમાં ભારતની ક્ષમતાને મજબૂત કરશે.
કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યમશીલતા રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) અને શિક્ષણ રાજ્ય મંત્રી, ભારત સરકાર, શ્રી જયંત ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે, “પ્રધાનમંત્રીના સ્વપ્નદ્રષ્ટા નેતૃત્વ હેઠળ, PM-SETU ભારતના ITI ઇકોસિસ્ટમના ભવિષ્યને પુનઃવ્યાખ્યાયિત કરી રહ્યું છે. કાનપુરમાં નેશનલ સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ ઇન એવિએશન માત્ર વૈશ્વિક સ્તરે સક્ષમ એવિએશન પ્રોફેશનલ્સની પાઇપલાઇન જ તૈયાર નહીં કરે, પરંતુ ઉભરતા અને અદ્યતન ટેકનોલોજી ક્ષેત્રોમાં ફ્રાન્સ સાથે ભારતની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને પણ ગાઢ બનાવશે. આ પહેલ કૌશલ્યોને વૈશ્વિક ધોરણો સાથે સાંકળવા, ગતિશીલતા સક્ષમ કરવા અને એરોનોટિક્સ, ડિફેન્સ અને અદ્યતન ઉત્પાદનમાં ઉભરતી તકો માટે આપણા યુવાનોને તૈયાર કરવાની અમારી પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.”
PM-SETU યોજના હેઠળ આ કેન્દ્રની સ્થાપના માટે સહયોગ કરવા માટે ભારત સરકારના કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યમશીલતા મંત્રાલય અને ફ્રેન્ચ રિપબ્લિકની સરકાર વચ્ચે લેટર ઓફ ઇન્ટેન્ટ નું આદાનપ્રદાન કરવામાં આવ્યું છે. આ આશય ભારત-ફ્રાન્સ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અને કૌશલ્ય વિકાસ તથા વ્યાવસાયિક શિક્ષણ અને તાલીમ ક્ષેત્રે 2025 માં હસ્તાક્ષર કરાયેલ સમજૂતી કરાર પર આધારિત છે.
પ્રસ્તાવિત સહયોગમાં સહ-ડિઝાઇન કરેલ અભ્યાસક્રમ, ટ્રેનર્સ-ઓફ-ટ્રેનર્સ માટેના માળખાગત કાર્યક્રમો, કાર્યક્રમોની સમયાંતરે સંયુક્ત સમીક્ષા, વિનિમય પહેલ, ભાષા તાલીમ અને માળખાગત ગતિશીલતાના માર્ગોના વિકાસની સાથે એરોનોટિક્સ, સ્પેસ અને સંલગ્ન ક્ષેત્રોમાં સહકારની પરિકલ્પના કરવામાં આવી છે. આ લેટર ઓફ ઇન્ટેન્ટ આ પહેલ હેઠળ વિચારવામાં આવેલી પ્રવૃત્તિઓનું સંચાલન કરતા ચોક્કસ કરારના અમલીકરણ બાકી હોવાના આશયના રેકોર્ડ તરીકે કામ કરે છે.
ઇન્ડિયા-ફ્રાન્સ નેશનલ સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ ઇન એવિએશનની સ્થાપના એ ભારતની સ્કીલિંગ આર્કિટેક્ચરને મજબૂત કરવા, વૈશ્વિક ભાગીદારીને મજબૂત કરવા અને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા, ઉદ્યોગ-સંકલિત વ્યાવસાયિક શિક્ષણ અને તાલીમ દ્વારા ‘વિકસિત ભારત 2047’ ના વિઝનને આગળ વધારવા માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
રૂ. 60,000 કરોડના કુલ ખર્ચ સાથે, PM-SETU નો ઉદ્દેશ્ય દેશભરની 1000 ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ટ્રેનિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ્સને અપગ્રેડ કરવાનો, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું આધુનિકીકરણ કરવાનો, ઉદ્યોગની માંગ સાથે અભ્યાસક્રમોને સુસંગત બનાવવાનો અને રોજગારક્ષમતાના પરિણામોને મજબૂત કરવાનો છે. કાનપુરના એવિએશન-કેન્દ્રિત કેન્દ્ર ઉપરાંત, અન્ય પ્રસ્તાવિત નેશનલ સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ લુધિયાણા, હૈદરાબાદ, ચેન્નાઈ અને ભુવનેશ્વર ખાતે અદ્યતન ઉત્પાદન, ઉભરતી ટેકનોલોજી અને ઉચ્ચ વૃદ્ધિ ધરાવતા સેવા ક્ષેત્રો સહિત પ્રાદેશિક ઔદ્યોગિક શક્તિઓ સાથે સંકળાયેલી ક્ષેત્રીય પ્રાથમિકતાઓને પૂરી કરશે.
આ પણ વાંચોઃ મધ્યપ્રદેશમાં ડ્રગ્સ બનાવતી ફેકટરીનો પર્દાફાશ, 44 કિલો એમ ડ્રગ્સ ઝડપાયું