આજના મશીન જેવી દોડધામભરી લાઈફસ્ટાઈલમાં લોકો સુખ-સુવિધાઓ પાછળ દોડતા પોતાની સૌથી કિંમતી મૂડી એટલે કે ‘ઊંઘ’ ગુમાવી રહ્યા છે. ઘણા લોકો ઊંઘની અછતને એક સામાન્ય સમસ્યા ગણીને અવગણતા હોય છે, પરંતુ આ નાનકડી ભૂલ ભવિષ્યમાં જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. સતત સ્ક્રીન ટાઈમ, કામનું ભારણ અને માનસિક તણાવને કારણે ઊંઘના કલાકો ઘટતા જાય છે, જે સીધી રીતે શરીરના રોગપ્રતિકારક તંત્ર પર હુમલો કરે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, અનિદ્રા પાછળ અનેક કારણો જવાબદાર છે. મોડી રાત સુધી મોબાઈલ ફોન કે લેપટોપની બ્લુ સ્ક્રીન પર કામ કરવું, સતત બદલાતી શિફ્ટમાં નોકરી, મોડી રાત્રે ભારે ભોજન લેવું અને વધુ પડતા કેફીન (ચા-કોફી)નું સેવન મુખ્ય કારણો છે. આ ઉપરાંત, ભવિષ્યની ચિંતા અને ‘ઓવર થિંકિંગ’ને કારણે પણ લોકો સમયસર ઊંઘી શકતા નથી.
જાણીતા તબીબે આ અંગે ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે, “લાંબા સમય સુધી ઊંઘનો અભાવ શરીરમાં હોર્મોનલ અસંતુલન પેદા કરે છે. પૂરતી ઊંઘ ન લેવાથી હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ અને હૃદય સંબંધિત ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે. આ ઉપરાંત, ઊંઘની અછતને કારણે પાચનતંત્ર બગડે છે અને સ્થૂળતા (મેદસ્વીતા) વધે છે, જે અન્ય રોગોનું મૂળ બને છે.”
અનિદ્રાના લક્ષણો શરૂઆતમાં સામાન્ય લાગે છે પણ તે માનસિક સ્વાસ્થ્ય બગાડે છે. દિવસભર થાક લાગવો, નાની વાતોમાં ચીડિયાપણું, સતત માથાનો દુખાવો, એકાગ્રતાનો અભાવ અને નિર્ણય લેવામાં મુશ્કેલી પડવી એ ઊંઘની અછતના મુખ્ય સંકેતો છે. જો તમને વારંવાર બગાસું આવતું હોય અથવા આંખો ભારે લાગતી હોય, તો સમજવું કે તમારા શરીરને આરામની સખત જરૂર છે.
નિષ્ણાતોના મતે, સ્વસ્થ જીવન માટે પૂરતી ઊંઘ લેવી અનિવાર્ય છે. રોજ સૂવા અને જાગવાનો એક ચોક્કસ સમય નક્કી કરો. સૂવાના ઓછામાં ઓછા એક કલાક પહેલા મોબાઈલ અને ટીવીથી દૂર રહો. રાત્રે પચવામાં હળવો ખોરાક લો અને સૂતા પહેલા વધુ પડતી ચા-કોફી ટાળો. બેડરૂમમાં અંધારું અને શાંતિ જાળવી રાખો જેથી મન રિલેક્સ થાય. તણાવ ઘટાડવા માટે નિયમિત ધ્યાન (મેડિટેશન) કરો. જોકે, સૂતા પહેલા તુરંત ભારે કસરત કરવાનું ટાળવું જોઈએ.