નવી દિલ્હી, 18 માર્ચ 2026: મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર વધતા જોખમો વચ્ચે ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે સાઉદી અરેબિયાએ મહત્વનું પગલું ભર્યું છે. સાઉદી અરેબિયાએ ભારતને કાયમી ધોરણે કાચા તેલનો પુરવઠો મળી રહે તે માટે એક વૈકલ્પિક અને નવો દરિયાઈ માર્ગ અપનાવ્યો છે. આ નવા રૂટને કારણે વૈશ્વિક તણાવ છતાં ભારતને તેલની અછત વર્તાશે નહીં.
સામાન્ય રીતે સાઉદી અરેબિયા પોતાનું તેલ પૂર્વી તટ પરથી હોર્મુઝના રસ્તે મોકલે છે, જે હાલમાં યુદ્ધના કારણે અત્યંત સંવેદનશીલ વિસ્તાર છે. આ સંકટને ટાળવા માટે સાઉદીએ હવે લાલ સમુદ્રના રૂટનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો છે. સાઉદી અરેબિયાના યાનબુ કેન્દ્રથી અનેક ટેન્કરો તેલ ભરીને ભારતીય બંદરો તરફ રવાના થઈ ચૂક્યા છે. હાલમાં અંદાજે 60 લાખ બેરલ કાચું તેલ રસ્તામાં છે અને મહિનાના અંત સુધીમાં આ આંકડો 1 કરોડ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે.
સાઉદી અરેબિયાએ તેના પૂર્વી હિસ્સામાં ઉત્પાદિત થતા તેલને દેશની અંદર આવેલી 1200 કિલોમીટર લાંબી પાઇપલાઇન મારફતે પશ્ચિમ તટ પર પહોંચાડવાનું શરૂ કર્યું છે. ત્યાંથી યાનબુ પોર્ટ દ્વારા આ તેલ સીધું ભારત અને એશિયાઈ બજારોમાં મોકલવામાં આવી રહ્યું છે. આ વ્યૂહાત્મક ફેરફારને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પરની નિર્ભરતા ઘટી છે.
જોકે, આ નવો રસ્તો સંપૂર્ણપણે જોખમમુક્ત નથી. તેલના ટેન્કરોએ બાબ-અલ-મંડેબ સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થવું પડે છે, જ્યાં યમનના હૂતી વિદ્રોહીઓના હુમલાનો ભય સતત રહે છે. આ ઉપરાંત, પાઇપલાઇનની ક્ષમતા મર્યાદિત હોવાથી હોર્મુઝ જેટલું વિપુલ પ્રમાણમાં તેલ આ રસ્તે મોકલી શકાતું નથી. તેથી આ એક કામચલાઉ અને વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા છે.
ભારત તેની તેલની જરૂરિયાતો માટે મોટાભાગે ખાડી દેશો પર નિર્ભર છે. સાઉદીના આ નિર્ણયથી સપ્લાય ચેઈન જળવાઈ રહેવાથી તેલના ભાવમાં અચાનક ઉછાળો આવવાની શક્યતા ઘટશે. દેશમાં તેલનો જથ્થો જળવાઈ રહેશે, જે અર્થતંત્ર માટે અત્યંત જરૂરી છે. હોર્મુઝ સંકટ વચ્ચે સાઉદી અરેબિયાનો આ સહયોગ ભારત માટે મોટી રાહત સમાન છે, પરંતુ પ્રાદેશિક તણાવને જોતા આગામી દિવસોમાં દરિયાઈ સુરક્ષા અને તેલના પુરવઠા પર આખી દુનિયાની નજર રહેશે.