નવી દિલ્હી, 24 એપ્રિલ 2026: કેન્દ્રીય શ્રમ અને રોજગાર અને યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ આજે બડગામના ઓમપોરા ખાતે 30 બેડની કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમ (ઈએસઆઈસી) હોસ્પિટલનું ઉદ્ઘાટન કર્યું, જે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં કામદારો અને તેમના પરિવારો માટે આરોગ્યસંભાળની સુલભતા અને સામાજિક સુરક્ષા માળખાને મજબૂત બનાવશે. નવી ઉદ્ઘાટન કરાયેલી હોસ્પિટલ કાશ્મીરની પ્રથમ ઈએસઆઈસી હોસ્પિટલ છે, જે પ્રદેશમાં કામદાર કલ્યાણ સેવાઓના વિસ્તરણમાં એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્નરૂપ છે.
સભાને સંબોધતા ડો. માંડવિયાએ કહ્યું, “જે દેશ પોતાના કામદારોની ગરિમાનું સન્માન કરે છે તે પ્રગતિના પથ પર અટલ રહે છે.” તેમણે ઉમેર્યું કે, તે કાર્યબળના અથાક પરિશ્રમ છે જે રાષ્ટ્રને આગળ લઈ જાય છે, અને તેથી કામદારોનું કલ્યાણ શાસનના કેન્દ્રમાં રહેવું જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, “પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં સરકાર દેશના દરેક કામદાર માટે ગરિમા, સુરક્ષા અને સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ સુનિશ્ચિત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.”
ડૉ. માંડવિયાએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, “ભારતની કામદાર કલ્યાણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાને વૈશ્વિક સ્તરે માન્યતા મળી છે. 2025માં, આંતરરાષ્ટ્રીય સામાજિક સુરક્ષા સંગઠને આપણા દેશને ‘સામાજિક સુરક્ષામાં શ્રેષ્ઠતા’ પુરસ્કારથી સન્માનિત કર્યો. આંતરરાષ્ટ્રીય શ્રમ સંગઠન દ્વારા પ્રકાશિત ડેટા મુજબ, આપણું સામાજિક સુરક્ષા કવરેજ 2015માં 19 ટકાથી વધીને 2025 માં 64.3 ટકા થયું છે.”
ગયા વર્ષે અમલમાં આવેલા ચાર લેબર કોડ્સની પરિવર્તનકારી અસર પર પ્રકાશ પાડતા કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આ સુધારાઓએ ભારતના શ્રમ ઇકોસિસ્ટમને આધુનિક બનાવ્યું છે અને તેને વધુ કામદાર-કેન્દ્રીય, પારદર્શક અને ભવિષ્ય માટે તૈયાર બનાવ્યું છે. તેમણે કહ્યું, “નવા લેબર કોડ્સ કામદારો માટે વાર્ષિક હેલ્થ ચેક-અપ, ફરજિયાત નિમણૂક પત્રો અને લઘુત્તમ વેતન સહિત અનેક લાંબા સમયથી પ્રતીક્ષિત સુરક્ષાની ખાતરી આપે છે. ઈએસઆઈસી હોસ્પિટલો દ્વારા વાર્ષિક હેલ્થ ચેકઅપની જોગવાઈ રોગોની વહેલી ઓળખ માટે પરવાનગી આપશે, કામદારો માટે નિવારક સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ સુનિશ્ચિત કરશે અને તેમનું ભવિષ્ય સુરક્ષિત કરશે.”
મંત્રીએ નોંધ્યું કે ઈએસઆઈસી 1952માં તેની સ્થાપનાથી દેશમાં કાર્યકર કલ્યાણના સૌથી મજબૂત સ્તંભોમાંના એક તરીકે વિકસિત થયું છે. આજે, આ યોજના 3.84 કરોડ વીમાધારક વ્યક્તિઓ અને સમગ્ર ભારતમાં લગભગ 15 કરોડ લાભાર્થીઓને આરોગ્યસંભાળ અને સામાજિક સુરક્ષા લાભો પ્રદાન કરે છે. તેમણે એ પણ નોંધ્યું કે ઈએસઆઈસી અને આયુષ્માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજનાના જોડાણથી પેનલ હેઠળની હોસ્પિટલોમાં લાભાર્થીઓ માટે કેશલેસ સારવારની સુલભતા વધુ વિસ્તૃત થઈ છે. કાર્યક્રમના ભાગરૂપે, ડો. મનસુખ માંડવિયાએ ઓમપોરામાં હોસ્પિટલ બનાવવામાં યોગદાન આપનારા કામદારોનું સન્માન કર્યું હતું અને જમ્મુ અને કાશ્મીરના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના વીમિત વ્યક્તિઓને વિવિધ સામાજિક સુરક્ષા લાભો પણ આપ્યા હતા.
રૂ. 165 કરોડના ખર્ચે બનેલી આ હોસ્પિટલ 100 બેડ સુધીના વિસ્તરણની જોગવાઈ સાથે સ્થાપિત કરવામાં આવી છે અને તેનાથી 50,000 થી વધુ કામદારો અને તેમના પરિવારના સભ્યોને સીધો ફાયદો થવાની અપેક્ષા છે. ઈએસઆઈ યોજના 16 ઓક્ટોબર 1989ના રોજ જમ્મુ અને કાશ્મીરના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેમાં જમ્મુ, કઠુઆ અને શ્રીનગરમાં લગભગ 7,000 કામદારોને આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. હાલમાં, ઈએસઆઈ યોજના સમગ્ર કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જમ્મુ-કાશ્મીરના તમામ જિલ્લાઓમાં લાગુ કરવામાં આવી છે જે અંદાજે 1,83,119 વીમા ધારકો અને આશરે 7,00,000 લાભાર્થીઓને સેવા આપે છે અને જમ્મુ ખાતેની ઈએસઆઈસી પ્રાદેશિક કચેરી અને જમ્મુ-કાશ્મીર એમ્પ્લોઇઝ સ્ટેટ ઇન્સ્યોરન્સ સોસાયટી (JKESIS) દ્વારા સંચાલિત થાય છે.