સવારે ઉઠતાની સાથે જ ખાલી પેટે અતિશય પાણી પીવાની આદત સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક હોવાને બદલે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે. આયુર્વેદ અનુસાર, સવારના સમયે પાચન અગ્નિ મંદ હોય છે અને વધુ પડતું પાણી તેને વધુ શાંત કરી દે છે, જેના કારણે ખોરાક પચવાને બદલે પેટમાં સડે છે અને કબજિયાત જેવી સમસ્યાઓ ઉભી થાય છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે તરસ લાગે તેટલું જ અને હંમેશા બેસીને ઘૂંટડે-ઘૂંટડે હૂંફાળું પાણી પીવું જોઈએ, જેથી પાચનતંત્ર પર વધારાનું દબાણ ન આવે.
આજકાલ સવારની શરૂઆતને લઈને અનેક પ્રકારની વાતો કરવામાં આવે છે. કેટલાક લોકો તાંબાના વાસણમાં, તો કેટલાક ચાંદીના વાસણમાં પુષ્કળ પાણી પીવાની સલાહ આપે છે, પરંતુ શું સવારે ઉઠતાની સાથે જ આટલું બધું પાણી પી લેવું યોગ્ય છે? પાણી પીવાના ફાયદા તો છે જ, પરંતુ સવારના સમયે જે રીતે અતિશય પાણી પીવામાં આવે છે, તે સ્વાસ્થ્ય માટે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે.
- પાચન શક્તિ પર અસર
ખાલી પેટે વધુ પડતું પાણી પીવાથી પાચન શક્તિ પર અસર પડે છે. સવારના સમયે ‘પાચન અગ્નિ’ મંદ હોય છે અને તેને જાગૃત કરવાને બદલે વધુ પાણી પીવાથી તે વધુ મંદ પડી જાય છે. જેના કારણે નાસ્તામાં લીધેલો ખોરાક પચવાને બદલે પેટમાં સડવા લાગે છે. બીજી તરફ, ખોરાક ન પચવાને કારણે પેટમાં ‘આમ’ (ટોક્સિન્સ) ની સમસ્યા વધવા લાગે છે, શરીરને પૂરતું પોષણ મળતું નથી અને કબજિયાતની તકલીફ ઊભી થાય છે.
- શરીર પર વધારાનું દબાણ
સવારે ઉઠીને વધુ પાણી પીવાથી શરીર પર અતિશય દબાણ આવે છે. આનાથી પેટમાં ભારેપણું લાગે છે અને ભૂખ પણ ઓછી લાગે છે. ઘણા લોકોને ખાલી પેટે વધારે પાણી પીવાને કારણે પેટમાં દુખાવાની ફરિયાદ પણ રહે છે.
- આયુર્વેદ શું કહે છે?
હવે સવાલ એ છે કે શું કરવું જોઈએ? આયુર્વેદમાં પોતાની પ્રકૃતિ અનુસાર અને થોડી માત્રામાં પાણી પીવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. જેટલી તરસ લાગે તેટલું જ હૂંફાળું પાણી લેવું જોઈએ. સવાર-સવારમાં જ 1 લિટર પાણી પીવાનો આગ્રહ ન રાખો, કારણ કે તે ભારેપણું અને ઉલટીનું કારણ બની શકે છે. જ્યારે તરસ લાગે ત્યારે જ પાણી પીવો. દિવસમાં 2 લિટર પાણી પૂરું કરવાના ચક્કરમાં એકસાથે વધુ પાણી પીવાનું ટાળો.
- પાણી પીવાની સાચી રીત
પાણી હંમેશા બેસીને અને ઘૂંટડે-ઘૂંટડે પીવાનો આગ્રહ રાખો.
ઉભા રહીને પાણી પીવાનું ટાળો, કારણ કે તેનાથી પાચન શક્તિ પર પ્રતિકૂળ પ્રભાવ પડે છે.
ઉનાળાની ઋતુમાં પાણીનું પ્રમાણ વધારી શકાય, પરંતુ અન્ય ઋતુઓમાં અતિશય પાણી પીવાનું ટાળો.
શિયાળામાં આખો દિવસ હળવું હૂંફાળું પાણી પી શકાય છે, જ્યારે ઉનાળામાં સામાન્ય તાપમાનનું પાણી જ પીવું જોઈએ.