નવી દિલ્હી, 17 ઓક્ટોબર 2026: સુપ્રીમ કોર્ટે બાળકોના ઇન્ટરનેટના ઉપયોગને લઈને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સીમાચિહ્નરૂપ ટિપ્પણી કરી છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઇન્ટરનેટ સુધી પહોંચ અને તેનો ઉપયોગ કરવાનો અધિકાર દરેક વ્યક્તિનો મૂળભૂત અધિકાર છે, જેમાં બાળકો પણ સામેલ છે, ભલે તેમની ઉંમર ગમે તે હોય. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે બાળકોને ઓનલાઈન જોખમોથી બચાવવાના નામે તેમને ઇન્ટરનેટથી સંપૂર્ણપણે વંચિત કરી શકાય નહીં. બાળકોની સુરક્ષા અને તેમની સ્વતંત્રતા એકબીજાના વિરોધી નથી, પરંતુ બાળકો આ બંનેના હકદાર છે.
જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને જસ્ટિસ કે. વિનોદ ચંદ્રનની પીઠે સુનાવણી દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે ઇન્ટરનેટ સુધી પહોંચ અને તેના વપરાશનો અધિકાર બંધારણના અનુચ્છેદ 21 (જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો અધિકાર) અને અનુચ્છેદ 19(1)(એ) (વાક્ અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા) અંતર્ગત મૂળભૂત અધિકાર છે. કોર્ટના મતે, બાળકોને આ અધિકારથી સંપૂર્ણપણે વંચિત રાખવું તેટલું જ ખોટું છે, જેટલું એવું માનવું કે ચોક્કસ ઉંમરથી નાના બાળકોમાં વિવેક કે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા હોતી નથી.
ઇન્ટરનેટને વિચારો, રચનાત્મક અભિવ્યક્તિ અને માહિતીનું એક અતિ મહત્વપૂર્ણ માધ્યમ ગણાવતા કોર્ટે કહ્યું કે ખાસ કરીને દૂર-દરાજ વિસ્તારોમાં રહેતા બાળકો માટે ઇન્ટરનેટ જ્ઞાન મેળવવાનું એકમાત્ર સાધન બની શકે છે. તેથી, તેમને ઇન્ટરનેટથી દૂર રાખવાથી તેમના શીખવાના અને આગળ વધવાના અવસરો મર્યાદિત થઈ જાય છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે બાળકોને ઇન્ટરનેટનો અધિકાર આપવાનો અર્થ એ નથી કે તેમની ઓનલાઈન સુરક્ષાને નજરઅંદાજ કરવામાં આવે. બાળકોને જાતીય શોષણ, દુર્વ્યવહાર અને અન્ય ઓનલાઈન જોખમોથી બચાવવા પણ એટલા જ જરૂરી છે. આ સંદર્ભમાં પીઠે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ અને ઓનલાઈન સેવાઓને બાળકોના જાતીય શોષણ સંબંધિત સામગ્રીને ઓળખીને તેને તાત્કાલિક દૂર કરવા માટેની સિસ્ટમને વધુ મજબૂત બનાવવા આદેશ આપ્યો છે.
