નવી દિલ્હી, 30 સપ્ટેમ્બર 2026: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય કેબિનેટે ગ્રીન એનર્જી કોરિડોર ફેઝ-III (GEC-III) યોજનાને મંજૂરી આપી છે. આ ઐતિહાસિક પહેલ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 135 ગિગાવોટ (GW) સુધીની રિન્યુએબલ એનર્જીના સ્થળાંતરને સક્ષમ કરવા માટે ભારતની ઇન્ટ્રા-સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમને મજબૂત કરશે.
આ યોજના અનિયમિતતા, ટ્રાફિક જામ/ભીડ, પીક-અવર કાપને દૂર કરવા અને નોન-સોલર કલાકોની માંગને પહોંચી વળવા ગ્રીડની કાર્યક્ષમતા માટે રિન્યુએબલ એનર્જી ડેવલપર/જનરેટર છેડે અથવા અન્ય કોઈ મહત્વપૂર્ણ સ્થાન પર 50 GWh ની બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સના તૈનાત માટે પણ જોગવાઈ કરે છે. આ યોજના ભારતના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ગ્રીડ સંકલન અને પાવર સ્થળાંતરને સુવિધાજનક બનાવશે.
આ યોજના નાણાકીય વર્ષ 2032-33 સુધીમાં સ્થાપિત કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. આ માટે કુલ રૂ. 1,86,405 કરોડનો ખર્ચ થવાનો અંદાજ છે, જેમાં GEC-III હેઠળ ઇન્ટ્રા-સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમ્સના વિકાસ માટે રૂ. 1,36,378 કરોડ અને 50 GWhની બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ માટે રૂ. 50,000 કરોડનો સમાવેશ થાય છે. આ યોજના હેઠળ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કુલ રૂ. 54,082 કરોડની નાણાકીય સહાય આપવામાં આવશે. કેન્દ્રિય નાણાકીય સહાય ઇન્ટ્રા-સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન ચાર્જનો બોજ ઘટાડવામાં મદદ કરશે અને તેના કારણે વીજળીનો ખર્ચ પણ ઓછો રહેશે. આ રીતે, સરકારની સહાયનો અંતિમ લાભ ભારતના નાગરિકો એટલે કે અંતિમ વીજ વપરાશકારોને મળશે.
-
બ્રાઉનફિલ્ડ અપગ્રેડેશન અને નેટવર્ક મજબૂતીકરણના કામો હાથ ધરાશે
InSTS ઘટક હેઠળના તમામ ગ્રીનફિલ્ડ પ્રોજેક્ટ્સ ટેરિફ બેઝ્ડ કમ્પિટિટિવ બિડિંગ (TBCB) મોડ દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવશે, જ્યારે બ્રાઉનફિલ્ડ અપગ્રેડેશન અને નેટવર્ક મજબૂતીકરણના કામો કોસ્ટ પ્લસ બેઝિસ હેઠળ હાથ ધરવામાં આવશે. સ્ટેટ ટ્રાન્સમિશન યુટિલિટીઝ એકંદર અમલીકરણ એજન્સી રહેશે, અને ટ્રાન્સમિશન સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ બિલ્ડ-ઓન-ઓપરેટ-મેઇન્ટેન મોડેલ પર TBCB હેઠળ ભાગ લેશે.
આ યોજના 2035 સુધીમાં 900 ગિગાવોટ (GW) સ્થાપિત નોન-ફોસિલ ક્ષમતાના લક્ષ્યાંકને પ્રાપ્ત કરવામાં મદદ કરશે. આ યોજના દેશની લાંબા ગાળાની ઊર્જા સુરક્ષામાં પણ યોગદાન આપશે અને કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડીને પર્યાવરણીય રીતે ટકાઉ વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપશે. તે પાવર સેક્ટર, ઉત્પાદન અને બાંધકામ ઉદ્યોગોમાં મોટા પ્રમાણમાં પ્રત્યક્ષ અને અપ્રત્યક્ષ રોજગારીનું સર્જન કરશે. બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમનું ઉત્પાદન અને સ્થાપન દેશમાં ઊર્જા સંગ્રહ ક્ષેત્રમાં વધારાની રોજગારી ઊભી કરશે. આ યોજના ભાગ લેનારા રાજ્યોમાં કામગીરી, જાળવણી અને ગ્રીડ મેનેજમેન્ટમાં લાંબા ગાળાની કુશળ રોજગારીની તકો પણ ઊભી કરશે.
