બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ: મહારાષ્ટ્રમાં ભારતની પ્રથમ 7 કિમી લાંબી ‘અંડરસી’ ટનલનું કામ તેજ ગતિએ
મુંબઈ, 9 એપ્રિલ 2026: ભારતના મહત્વાકાંક્ષી મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટમાં એક નવો સીમાચિહ્ન સર થયો છે. મહારાષ્ટ્રમાં બાંદ્રા કુર્લા કોમ્પ્લેક્સ (BKC) અને સાવલી (ઘાંસોલી) વચ્ચે ટનલ નિર્માણ માટે વિશાળકાય ટનલ બોરિંગ મશીન (TBM) ને એસેમ્બલ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. 21 કિમી લાંબી આ ટનલનો સૌથી રોમાંચક ભાગ થાણે ક્રિકની નીચે બની રહેલી 7 કિમી લાંબી અંડરસી (દરિયાની નીચેની) ટનલ છે, જે દેશમાં આ પ્રકારનું પ્રથમ બાંધકામ છે.
20 માળ જેટલી ઊંડાઈએ મશીનનું લોન્ચિંગ
વિક્રોલી ખાતે જમીન સ્તરથી 56 મીટરની ઊંડાઈએ TBM ના મુખ્ય ભાગને નીચે ઉતારવામાં આવ્યો હતો. આ ઊંડાઈ એક 20 માળની ઇમારત જેટલી છે. જે મશીનરી નીચે ઉતારવામાં આવી છે તેના માત્ર એક ભાગનું વજન જ 170 મેટ્રિક ટન જેટલું છે.
એન્જિનિયરિંગનો અદભૂત નમૂનો: TBM ની ક્ષમતા
આ બંને ટીબીએમ, જેનું વજન અનુક્રમે 3080 ટન (ટીબીએમ-1) અને 3184 ટન (ટીબીએમ-2) છે, તે દેશમાં તૈનાત કરવામાં આવેલા સૌથી અદ્યતન ટનલિંગ મશીનો છે. મિક્સ શીલ્ડ / સ્લરી ટેકનોલોજી પર આધારિત આ અદ્યતન ટીબીએમ ખાસ કરીને જટિલ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓમાં કામ કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે.
ટનલનું માળખું અને રૂટ
21 કિમીની કુલ ટનલમાંથી 5 કિમીનું કામ NATM પદ્ધતિથી પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે, જ્યારે બાકીના 16 કિમી માટે TBM નો ઉપયોગ થશે. આ ટનલ સિંગલ ટ્યુબ હશે પણ તેમાં ટ્વિન ટ્રેક (બે ટ્રેન) માટે પૂરતી જગ્યા રહેશે. પારસિક હિલની નીચે આ ટનલ સૌથી વધુ 114 મીટરની ઊંડાઈએથી પસાર થશે.
થાઈલે જિલ્લામાં વિશાળ કાસ્ટિંગ યાર્ડ કાર્યરત
ટનલની અંદરના લાઇનિંગ માટે મહાપે ખાતે 11.17 હેક્ટરમાં ફેલાયેલું સમર્પિત કાસ્ટિંગ યાર્ડ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. અહીં 7,700 રિંગ્સ બનાવવા માટે 77,000 સેગમેન્ટ્સ તૈયાર કરવામાં આવશે. દરેક સેગમેન્ટ 2 મીટર પહોળો અને 500 મીમી જાડો હશે.
સુરક્ષા માટે હાઈ-ટેક મોનિટરિંગ
ખોદકામ દરમિયાન આસપાસની ઇમારતો કે જમીનને નુકસાન ન થાય તે માટે સિસ્મોગ્રાફ, ટિલ્ટ મીટર અને ઓપ્ટિકલ ડિસ્પ્લેસમેન્ટ સેન્સર્સ જેવા સાધનો સતત દેખરેખ રાખશે.
ભવિષ્યની રૂપરેખા:
પરીક્ષણો બાદ જુલાઈ 2026 થી આ મશીનો પ્રારંભિક કામગીરી શરૂ કરશે અને ઓક્ટોબર 2026 થી મુખ્ય ટનલિંગ કામગીરી પૂરજોશમાં શરૂ થઈ જશે.
વધુ વાંચો: પાકિસ્તાન ખાસ મિત્ર તુર્કી, અઝરબૈજાન અને બાંગ્લાદેશ સાથેના સંબંધો સુધારવાના ભારતના પ્રયાસો
