વોશિંગ્ટન, 15 જુલાઈ 2026: વૈશ્વિક રાજકારણ અને મધ્ય-પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) ના ઈતિહાસમાં એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પ્રકરણનો અંત આવવા જઈ રહ્યો છે. અમેરિકાએ સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે કે તેની સેના આગામી 30 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં ઈરાકમાંથી સંપૂર્ણપણે પાછી ખેંચી લેવામાં આવશે. આ સાથે જ વર્ષ 2003માં શરૂ થયેલી અને છેલ્લા 23 વર્ષથી ચાલી રહેલી અમેરિકી સૈન્યની હાજરીનો હંમેશ માટે અંત આવશે. વ્હાઇટ હાઉસમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાકના વડાપ્રધાન અલી અલ-ઝાયદી દ્વારા સંયુક્ત પત્રકાર પરિષદ યોજીને આ ઐતિહાસિક નિર્ણયની સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.
પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે હવે અમેરિકાને ઈરાકમાં કાયમી ધોરણે સૈન્ય રાખવાની કોઈ જરૂરિયાત જણાતી નથી. ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, “બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો હવે માત્ર સુરક્ષા અને સૈન્ય સહયોગ પૂરતા મર્યાદિત નથી રહ્યા, પરંતુ તેલ, ઉર્જા અને દ્વિપક્ષીય વેપારના ક્ષેત્રમાં પણ ઘણા મજબૂત બન્યા છે.” તેમણે ઉમેર્યું કે ભવિષ્યમાં જરૂર પડશે ત્યારે અમેરિકા ઈરાકની સુરક્ષામાં મદદ માટે તૈયાર રહેશે, પરંતુ ત્યાં કાયમી સૈન્ય મથકો રાખવાની હવે કોઈ આવશ્યકતા નથી. બીજી તરફ, ઈરાકના પીએમ અલી અલ-ઝાયદીએ પણ આ બાબતની પુષ્ટિ કરતા જણાવ્યું હતું કે તમામ સૈનિકો પરત ફરશે પરંતુ અમેરિકન કંપનીઓ ઈરાકમાં પહેલાની જેમ જ રોકાણ અને વેપાર ચાલુ રાખશે.
અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રાલય (પેન્ટાગોન) ના જણાવ્યા અનુસાર, સૈનિકોની આ વાપસી વર્ષ 2024 માં અમેરિકા અને ઈરાક વચ્ચે થયેલા દ્વિપક્ષીય કરાર હેઠળ થઈ રહી છે. આ સમજૂતીમાં આતંકવાદી સંગઠન ઇસ્લામિક સ્ટેટ વિરોધી સૈન્ય મિશનને ઔપચારિક રીતે સમાપ્ત કરવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો. કરાર થયા બાદથી જ અમેરિકી સૈનિકોએ તબક્કાવાર રીતે ઈરાક છોડવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અમેરિકાએ ઇસ્લામિક સ્ટેટ સામેની લડાઈની સંપૂર્ણ જવાબદારી ધીમે-ધીમે ઈરાકના સુરક્ષા દળોને સોંપી દીધી હતી. અમેરિકી સૈનિકોએ ઈરાકી સેનાને સખત તાલીમ આપી અને એન્ટી-ટેરર ઓપરેશનમાં મદદ કરી હતી, ત્યારબાદ સૈન્ય મથકો ખાલી કરીને સૈન્ય હાજરી ઘટાડવામાં આવી હતી.
-
2003માં સદ્દામ હુસૈનને હટાવવા કરાયો હતો હુમલો
ઉલ્લેખનીય છે કે, માર્ચ 2003માં અમેરિકાના નેતૃત્વમાં ગઠબંધન સેનાએ ઈરાક પર મોટો હુમલો કર્યો હતો. તે સમયે તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ સદ્દામ હુસૈન પાસે મોટા પાયે વિનાશ વેરનારા રાસાયણિક હથિયારો હોવાનો દાવો અમેરિકાએ કર્યો હતો, જોકે બાદમાં આવા કોઈ પુરાવા મળ્યા ન હતા. વર્ષ 2007 સુધીમાં ઈરાકમાં અમેરિકી સૈનિકોની સંખ્યા વધીને 1,70,000 થી વધુ થઈ ગઈ હતી. ત્યારબાદ 2011 માં બરાક ઓબામા વહીવટીતંત્ર દરમિયાન થયેલા કરાર હેઠળ મોટાભાગના લડાકુ સૈનિકો પાછા ફર્યા હતા અને માત્ર દૂતાવાસની સુરક્ષા માટે મર્યાદિત જવાનો જ ત્યાં રહ્યા હતા.
- ઇસ્લામિક સ્ટેટ (IS) ના આતંક સામે ફરીથી આવવું પડ્યું
વર્ષ 2014 માં જ્યારે ખતરનાક આતંકવાદી સંગઠન ઇસ્લામિક સ્ટેટે (IS) ઈરાક અને સીરિયાના મોટા ભાગો પર કબજો જમાવીને કાળોકેર વર્તાવ્યો, ત્યારે ઈરાક સરકારની ખાસ વિનંતી પર અમેરિકી સેનાએ ફરીથી ઈરાકમાં એન્ટ્રી કરી હતી. તેમનું મુખ્ય કામ ઈરાકી સૈન્યને ટ્રેનિંગ આપવાનું અને આતંકવાદ સામે રણનીતિ બનાવવાનું હતું. 2021 સુધીમાં ઇસ્લામિક સ્ટેટ તેના કબજા હેઠળના તમામ મોટા વિસ્તારો ગુમાવી ચૂક્યું હતું. છેલ્લા બે વર્ષથી ઈરાકમાં આશરે 2500 અમેરિકી સૈનિકો તાલીમ અને સંયુક્ત આતંકવાદ વિરોધી અભિયાન માટે તૈનાત હતા, જે હવે ઘટીને માત્ર ગણતરીના સૈન્ય સલાહકારો જ બચ્યા છે. 30 સપ્ટેમ્બરના રોજ આ સૈન્ય સલાહકારો પણ ઈરાક છોડી દેશે, જેની સાથે જ 23 વર્ષ લાંબા અમેરિકી સૈન્ય અભિયાનનો સત્તાવાર અંત આવશે.
