દેશમાં કરન્સી સર્ક્યુલેશન 40 લાખ કરોડના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યું
- UPI ટ્રાન્ઝેક્શનમાં ઉછાળો છતાં રોકડ ચલણમાં વાર્ષિક 11.1% નો વધારો
- કેશ-ટુ-GDP રેશિયો ઘટીને 11% થયો: SBI રિસર્ચનો રિપોર્ટ
મુંબઈ, 16 ફેબ્રુઆરી 2026: દેશમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ અને UPI ના વધતા વ્યાપ છતાં રોકડ ચલણમાં સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. સોમવારે જાહેર થયેલા SBI રિસર્ચના અહેવાલ મુજબ, જાન્યુઆરી 2026 ના અંત સુધીમાં દેશમાં કુલ કરન્સી સર્ક્યુલેશન વધીને 40 લાખ કરોડ રૂપિયાની ઐતિહાસિક સપાટીએ પહોંચી ગયું છે.
રિપોર્ટ અનુસાર, કરન્સી સર્ક્યુલેશનમાં વાર્ષિક ધોરણે 11.1 ટકાની વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જે ગયા વર્ષે સમાન ગાળામાં માત્ર 5.3 ટકા હતી. ખાસ વાત એ છે કે કુલ કરન્સી સર્ક્યુલેશનમાં જનતા પાસે રહેલી રોકડનો હિસ્સો 97.6 ટકા એટલે કે અંદાજે 39 લાખ કરોડ રૂપિયા છે.
રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે દેશમાં UPI ના કારણે ડિજિટલ વ્યવહારોમાં અભૂતપૂર્વ પ્રગતિ થઈ છે. દેશમાં દર મહિને આશરે 28 લાખ કરોડ રૂપિયાના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન થાય છે. આ મૂલ્ય દેશના કુલ કરન્સી સ્ટોકના અંદાજે 70 ટકા જેટલું છે, જે દર્શાવે છે કે મોટા પાયે લોકો હવે રોકડને બદલે ડિજિટલ માધ્યમ પસંદ કરી રહ્યા છે. નાણાકીય વર્ષ 2021 માં આ રેશિયો 14.4 ટકા હતો, જે નાણાકીય વર્ષ 2026 માં ઘટીને 11 ટકા પર આવી ગયો છે.
SBI ના રિપોર્ટ મુજબ, વર્ષ 2015 થી 2025 ના દાયકા દરમિયાન ભારતીય બેન્કિંગ સિસ્ટમ વધુ મજબૂત બની છે. થાપણો 85.3 લાખ કરોડથી વધીને 241.5 લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ છે. બીજી તરફ ધિરાણ રૂ. 67.4 લાખ કરોડથી વધીને 191.2 લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચ્યું છે. બેન્કોની અસ્કયામત વૃદ્ધિ દર GDP ના 77 ટકાથી વધીને 94 ટકા થયો છે, જે નાણાકીય સ્થિરતાનો સંકેત આપે છે.
રિપોર્ટના નિષ્કર્ષ મુજબ, ભલે GDP અને કરન્સીની દિશા એક સમાન હોય, પરંતુ હવે દેશના આર્થિક વિકાસને રોકડને બદલે UPI દ્વારા વધુ ગતિ મળી રહી છે. CRR માં કાપને કારણે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ‘RBI પાસે બેન્કર્સ ડિપોઝિટ’ માં 1.86 લાખ કરોડનો ઘટાડો થતા રિઝર્વ મની ગ્રોથ 5.8 ટકા રહ્યો છે.
