નવી દિલ્હીઃ ઉત્તર પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડ સરકારને સોમવારે (22 જુલાઈ) સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. કોર્ટે બંને રાજ્યોની સરકારો દ્વારા કાવડ યાત્રાના રૂટ પર આવેલી દુકાનોના માલિકોને નેમપ્લેટ લગાવવા માટે આપવામાં આવેલી સૂચનાઓ પર વચગાળાનો સ્ટે ફરમાવ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે ઉત્તર પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડ સરકારના નિર્દેશો વિરુદ્ધ દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીઓ પર ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ અને મધ્ય પ્રદેશની સરકારોને પણ નોટિસ પાઠવી હતી.
સુત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ટીએમસીના સાંસદ મહુઆ મોઈત્રા સહિતના અરજદારોએ નેમપ્લેટના નિર્દેશ વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટના દરવાજા ખટખટાવ્યાં હતા. મોઇત્રા તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ અભિષેક સિંઘવીએ જસ્ટિસ હૃષિકેશ રોય અને જસ્ટિસ એસવીએન ભાટીની બેન્ચ સમક્ષ દલીલો રજૂ કરી હતી. આ આદેશને વિભાજનકારી અને બંધારણમાં આપવામાં આવેલા અધિકારોની વિરુદ્ધ ગણાવ્યો હતો. સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટમાં કલમ 15(1) અને કલમ 17નો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. સુનાવણી દરમિયાન, જસ્ટિસ રોયે કહ્યું, નેમબ્લેટનો નિર્દેશ બંધારણની કલમ 15(1) અને 17 હેઠળ આપવામાં આવેલા અધિકારોનું પણ ઉલ્લંઘન કરે છે. આવી સ્થિતિમાં, ચાલો જાણીએ કે આ બંને લેખ કયા વિશે છે અને તેમાં શું કહેવામાં આવ્યું છે.
બંધારણની કલમ 15 કોઈપણ નાગરિક સાથે ધર્મ, જાતિ, જાતિ, લિંગ અથવા જન્મ સ્થળ અથવા તેમાંથી કોઈપણના આધારે ભેદભાવને પ્રતિબંધિત કરે છે. કલમ 15માં ચાર મુખ્ય મુદ્દાઓ છે, જેમાંથી એક કલમ (15)(1) છે. તે કહે છે, “રાજ્ય કોઈપણ નાગરિક સાથે ધર્મ, જાતિ, જાતિ, લિંગ, જન્મ સ્થળ અથવા તેમાંથી કોઈપણના આધારે ભેદભાવ કરશે નહીં.” જસ્ટિસ રોયે સુનાવણી દરમિયાન આ વાતનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. બંધારણની કલમ 17 ‘અસ્પૃશ્યતા નાબૂદી’ વિશે વાત કરે છે. જો સરળ ભાષામાં કહીએ તો, આ આર્ટીકલ દેશમાંથી અસ્પૃશ્યતાને દૂર કરે છે. કલમ 17 જણાવે છે કે, “અસ્પૃશ્યતા નાબૂદ કરવામાં આવી છે અને કોઈપણ સ્વરૂપમાં તેની પ્રથા પર પ્રતિબંધ છે. અસ્પૃશ્યતા એ કાયદા દ્વારા સજાપાત્ર ગુનો છે.” અનુચ્છેદ 17 સમાનતાના અધિકારનો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. આ માત્ર સમાનતા જ નહીં પરંતુ સામાજિક ન્યાય પણ આપે છે.
