નવી દિલ્હી, 23 ઓક્ટોબર 2026: સરકાર ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સમાં કેટલાક ફેરફારો લાવી શકે છે. તેણે પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે કે ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ એવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવે કે જેથી તેમાંથી ધારકની રાષ્ટ્રીયતા જાણી શકાય.
સરકારના આ પ્રસ્તાવનો અર્થ એ છે કે દેશમાં હવે એવા ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ હશે, જેના પરથી તરત જ જાણી શકાશે કે લાયસન્સ ધારક ભારતીય છે કે વિદેશી. નવા નિયમો હેઠળ, ભારતીય અને વિદેશી નાગરિકો વચ્ચે તફાવત કરવા માટે ‘કલર-કોડિંગ’ (રંગ-આધારિત સંકેત) પદ્ધતિ અમલમાં મૂકવામાં આવશે.
અલગ-અલગ રંગના ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ
માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયે બુધવારે એક ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશન (ખરડા સૂચના) બહાર પાડ્યું છે, જેમાં સરકારે પ્રથમ વખત ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ (DL) પર ધારકની રાષ્ટ્રીયતાનો ઉલ્લેખ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ પ્રસ્તાવ હેઠળ, ભારતીય નાગરિકો અને વિદેશી નાગરિકો માટે અલગ-અલગ રંગના ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ જારી કરવામાં આવશે.
વધુમાં, ઉંમર અને સરનામાના પુરાવા તરીકે એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટ અથવા નોટરી સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવતા સોગંદનામાના દુરુપયોગનું જોખમ હોવાથી, આવી સોગંદનામાની જરૂરિયાતને નાબૂદ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.
આ ડ્રાફ્ટમાં, મંત્રાલયે સરનામું, ઉંમર અને ઓળખના પુરાવા માટે અલગ-અલગ દસ્તાવેજોની યાદી આપી છે. સરનામાના પુરાવામાં આધાર કાર્ડ, મતદાર ઓળખ કાર્ડ, ઈ-રેશન કાર્ડ, છેલ્લા ત્રણ મહિનાના વીજળી કે ગેસના બિલ અને વિદેશી નાગરિકોના કિસ્સામાં કાયદેસર રીતે હાજર હોવાનો પુરાવો સામેલ છે.
પાસપોર્ટ, સ્કૂલ બોર્ડની માર્કશીટ, જન્મના પ્રમાણપત્રો અને સરકારી વિભાગો દ્વારા જારી કરાયેલા ઓળખ દસ્તાવેજોને ઉંમરના પુરાવા તરીકે સ્વીકારવામાં આવશે. ઓળખના પુરાવા માટે આધાર, પાસપોર્ટ, ઈ-રેશન કાર્ડ અને પાન (PAN) કાર્ડ માન્ય ગણાય છે.
ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ (DL) મેળવવા માટે 75% ગુણ જરૂરી
એક નવા પ્રસ્તાવમાં, સરકારે ઓનલાઇન ‘સુરક્ષિત ડ્રાઇવિંગ ટ્યુટોરિયલ મૂલ્યાંકન’ (safe-driving tutorial assessment) માટે લાયકાત મેળવવા જરૂરી સ્કોરને વર્તમાન 60% થી વધારીને 75% કરવાનું સૂચન કર્યું છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયાને વધુ કડક બનાવવાનો છે.
વધુમાં, ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ મેળવતી વખતે અરજદારોએ તેમનું બ્લડ ગ્રુપ, મોબાઈલ નંબર અને કટોકટીના સમયે સંપર્ક કરી શકાય તેવી વિગતો આપવી ફરજિયાત બનાવવાનો પ્રસ્તાવ છે.
મંત્રાલયે ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ (DL) સંબંધિત કેટલીક ચોક્કસ સેવાઓ (જેમ કે સરનામું, નામ અથવા સંપર્ક નંબરમાં ફેરફાર) માટે ફી માફ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે; જો કે, આ સેવાઓનો લાભ માત્ર ઓનલાઇન આધાર પ્રમાણીકરણ (Aadhaar authentication) દ્વારા જ મેળવી શકાશે.
જો અરજદાર નિર્દિષ્ટ 12 દસ્તાવેજોમાંથી કોઈ પણ દસ્તાવેજ રજૂ કરવામાં અસમર્થ હોય, તો લાયસન્સ આપનાર સત્તાધિકારી ઉંમર અને સરનામાના પુરાવા તરીકે એક સોગંદનામું (જે એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટ, જ્યુડિશિયલ મેજિસ્ટ્રેટ અથવા નોટરી પબ્લિક સમક્ષ કરવામાં આવ્યું હોય) સ્વીકારી શકે છે.
આ સૂચિત ફેરફારોનો ઉદ્દેશ્ય બનાવટી દસ્તાવેજો રજૂ થતા અટકાવવાનો, મૂલ્યાંકન માટેના માપદંડોને વધુ કડક બનાવવાનો અને લાયસન્સ સંબંધિત સેવાઓને વધુ સુલભ કરવાનો છે.
ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ અપડેટ કરવા માટેના નિયમો
ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ (DL) ની વિગતોમાં (જેમ કે નામ અને સરનામું) ફેરફાર કરવા માટેની ઓનલાઇન અરજીઓને સત્તાવાળાઓએ 15 દિવસની અંદર મંજૂર અથવા નામંજૂર કરવી આવશ્યક છે. જો કોઈ અરજી નામંજૂર કરવામાં આવે, તો તે નામંજૂર કરવાનું કારણ જણાવવું જરૂરી છે. જો સરનામું બદલવા માટેની અરજી 30 દિવસ સુધી પેન્ડિંગ (લંબિત) રહે, તો તેને મંજૂર થયેલી ગણવામાં આવશે.
આ ડ્રાફ્ટમાં એક જ અરજી ફોર્મનો પ્રસ્તાવ પણ મૂકવામાં આવ્યો છે, જેનો ઉપયોગ ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ (DL) રિન્યૂ કરાવવા, ડુપ્લિકેટ લાયસન્સ મેળવવા, વાહનની નવી શ્રેણી ઉમેરવા અને વ્યક્તિગત માહિતી અપડેટ કરવા જેવી સેવાઓ માટે થઈ શકશે. જ્યાં પણ શક્ય હશે, ત્યાં અરજદારની જરૂરી વિગતો ‘સારથી’ (Sarathi) પોર્ટલ પરથી ઇલેક્ટ્રોનિક માધ્યમ દ્વારા મેળવી લેવામાં આવશે.
વધુ વાંચો: એશિયન પેરા ગેમ્સમાં ભારતનો ડંકો! હરવિંદર સિંહ અને વિજય સુન્ડીએ તીરંદાજીમાં જીત્યો સુવર્ણ ચંદ્રક
