નવી દિલ્હી, 18 નવેમ્બર 2026: ભારતીય નૌકાદળ 18 નવેમ્બર 2026 ના રોજ તેની લાંબા અંતરની દરિયાઈ જાસૂસી (Long-Range Maritime Reconnaissance – LRMR) કામગીરીની સુવર્ણ જયંતિની ઉજવણી કરી રહ્યું છે. આ સીમાચિહ્ન ઇન્ડિયન નેવલ એર સ્ક્વોડ્રન (INAS) 312, ‘આલ્બાટ્રોસ’ના કમિશનિંગની 50મી વર્ષગાંઠ સાથે સુસંગત છે, અને ભારતની દરિયાઈ સુરક્ષાના સમર્થનમાં હવાઈ દેખરેખના પાંચ દાયકાની સ્મૃતિમાં ઉજવવામાં આવે છે.

1971 ના યુદ્ધ પછી, જહાજો અને હેલિકોપ્ટરની સાથે કામ કરવા સક્ષમ કિનારા-આધારિત દરિયાઈ પેટ્રોલિંગ વિમાનોની જરૂરિયાતને કારણે નૌકાદળે લાંબા અંતરની દરિયાઈ જાસૂસીની જવાબદારી સંભાળી હતી. 18 નવેમ્બર 1976 ના રોજ, ભારતીય વાયુસેનામાંથી સ્થાનાંતરિત કરાયેલા પાંચ લોકહીડ સુપર કોન્સ્ટેલેશન વિમાનો સાથે INS હંસા, ગોવા ખાતે INAS 312 ને કમિશન કરવામાં આવ્યું હતું.
1977 માં ઇલ્યુશિન Il-38 ના સમાવેશથી નૌકાદળની દરિયાઈ જાસૂસી અને સબમરીન-વિરોધી યુદ્ધ ક્ષમતા વધુ મજબૂત બની હતી. 1988 માં INAS 312 માં સામેલ કરાયેલા ટુપોલેવ Tu-142M એ સમગ્ર હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં નૌકાદળની પેટ્રોલિંગ પહોંચનો વિસ્તાર કર્યો હતો. 2013 માં INS રાજાલી, અરક્કોનમ ખાતે બોઇંગ P-8I નો સમાવેશ એક વધુ આગળનું પગલું હતું, જેણે વ્યાપક-ક્ષેત્રની ગુપ્ત માહિતી, દેખરેખ અને જાસૂસી, સબમરીન-વિરોધી યુદ્ધ અને દરિયાઈ પ્રહારમાં ઉન્નત ક્ષમતાઓ પ્રદાન કરી હતી.

છેલ્લા પાંચ દાયકાઓમાં, નૌકાદળના LRMR વિમાનોએ ઓપરેશન કેક્ટસ, વિજય, પરાક્રમ અને સિંદૂર, તેમજ ચાંચિયાગીરી-વિરોધી અને શોધ તથા બચાવ મિશનને સમર્થન આપ્યું છે. આજે, INS રાજાલી, અરક્કોનમ ખાતે INAS 312 અને INS હંસા, ગોવા ખાતે INAS 316 ના P-8I વિમાનો ભારતના દરિયાઈ હિતોનું રક્ષણ કરતા હિંદ મહાસાગર અને તેનાથી આગળ સતર્કતા જાળવી રાખવાનું ચાલુ રાખે છે.
આ સુવર્ણ જયંતિ નૌકાદળના વિમાનચાલકો, મિશન ક્રૂ, જાળવણી કર્મચારીઓ અને સહાયક સ્ટાફની પેઢીઓનું સન્માન કરે છે, જેમના સમર્પણ અને વ્યાવસાયિકતાએ પાંચ દાયકાઓથી આ ક્ષમતાનું નિર્માણ અને જાળવણી કરી છે.








