નવી દિલ્હી, 19 નવેમ્બર 2026: ભારતમાં સોનામાં ભેળસેળ કરવાના એક નવા કૌભાંડનો પર્દાફાશ થયો છે. ચીનથી આયાત કરવામાં આવતા ‘રેનિયમ પાવડર’ (Rhenium powder) ને આ કિંમતી ધાતુમાં ભેળવવામાં આવી રહ્યો છે. આ પાવડર સોનાનું વજન વધારે છે.
સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, સામાન્ય પરીક્ષણ સાધનો અને હોલમાર્કિંગ કેન્દ્રો પણ આને પકડી શક્યા નથી. વધુમાં, કેટલાક કિસ્સાઓમાં તો ભેળસેળ હોવા છતાં, સોનું 24-કેરેટ સોના માટેની શુદ્ધતાની કસોટીઓમાં પણ પાસ થઈ ગયું હતું.
એક મીડિયા અહેવાલ અનુસાર, ચીનના શેનઝેન સ્થિત એક એજન્ટે દાવો કર્યો છે કે તેની કંપની રેનિયમ પાવડરનું ઉત્પાદન કરે છે અને ભારતના અનેક શહેરોમાં તેના ડીલરો છે.
અહેવાલ મુજબ, એક ગ્રામ રેનિયમ પાવડરને 7.83 ગ્રામ 24-કેરેટ સોના સાથે ભેળવવામાં આવ્યો હતો. આનાથી કુલ વજન 8.83 ગ્રામ થયું અને પરીક્ષણ દરમિયાન, આ મિશ્રણ 24-કેરેટ સોનું હોવાનું જણાયું હતું.
ઝવેરીએ પાછળથી 22 કેરેટના ઘરેણાં બનાવવા માટે તેમાં બીજી ધાતુ ઉમેરી. જોકે, હોલમાર્કિંગ સેન્ટર દ્વારા આ ઘરેણાંને 22 કેરેટ સોનાના હોવાનું પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવ્યું હતું.
અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે તેમાં સોનાનું વાસ્તવિક પ્રમાણ માત્ર 81.73% હતું, જે આશરે 20 કેરેટની શુદ્ધતાને સમકક્ષ છે. અહેવાલમાં જણાવ્યા અનુસાર, ભેળસેળવાળા આ ઘરેણાંએ વિવિધ જ્વેલરી શોરૂમ અને પરીક્ષણ કેન્દ્રો ખાતેની તપાસમાં સફળતાપૂર્વક પરીક્ષણ પાસ કરી લીધું હતું.
આ ઘટનાએ હોલમાર્કિંગ સિસ્ટમ અંગે પણ પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે. CAG (કંટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ)ના એક ડ્રાફ્ટ અહેવાલ મુજબ, 2024-25ના નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન નોંધાયેલા ઝવેરીઓમાંથી 81 ટકા ઝવેરીઓનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું ન હતું.
નિષ્ણાતોના મતે, આવી ભેળસેળને ઓળખવા માટે XRF ટેસ્ટિંગ અને ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપી જેવી આધુનિક તકનીકોની જરૂર પડે છે. ગ્રાહકોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ વિશ્વસનીય વિક્રેતાઓ પાસેથી જ હોલમાર્કવાળું સોનું ખરીદે અને ખાતરી કરે કે તેઓ તેમના બિલ અને GST ઇન્વોઇસ સુરક્ષિત રાખે.
વધુ વાંચો: શામલીમાં ભયાનક આગકાંડ: બે ગેસ સિલિન્ડર ફાટતાં માતા-પુત્રી સહિત ત્રણનાં મોત








