ઉત્તર ભારતમાં દૂધીના કોફ્તા તો ખૂબ જ પ્રખ્યાત છે, પરંતુ જો તમે કંઈક અલગ અને શાહી સ્વાદ ટ્રાય કરવા માંગતા હો, તો કાચા કેળાના કોફ્તા એક શાનદાર વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે. ખાવામાં બેહદ સ્વાદિષ્ટ અને મોંઢામાં ઓગળી જાય તેવા આ કોફ્તાને તમે સ્નેક્સ તરીકે પણ સર્વ કરી શકો છો અને તેની ગ્રેવીવાળી શાકભાજી પણ બનાવી શકો છો. ખાસ વાત એ છે કે જો તમે વ્રત માટે બનાવવા માંગતા હો, તો સેંધા નમક અને બેસનની જગ્યાએ રાજગરાના લોટનો ઉપયોગ કરીને તેને ફરાળી વાનગી તરીકે પણ તૈયાર કરી શકાય છે. આ રેસિપી અનુસાર, રાજસ્થાનમાં ખાસ કરીને મારવાડી ઘરોમાં મહેમાનોના આગમન પર કાચા કેળાના કોફ્તા ખાસ બનાવવામાં આવે છે. આની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે આ એક સાત્વિક સ્નેક્સ છે, જે બિલકુલ વગર લસણ-ડુંગળીથી તૈયાર થાય છે.
- રાજસ્થાની કાચા કેળાના કોફ્તા માટે જરૂરી સામગ્રી
કોફ્તા બોલ્સ માટે:
કાચા કેળા – 2 નંગ
કાજુ – 1 મોટો ચમચી
કિસમિસ – 1 મોટો ચમચી
તાજા ફુદીનાના પાન – થોડાક
તાજી લીલી કોથમીર – ઝીણી સમારેલી
લીલું મરચું – 1 નંગ, ઝીણું સમારેલું
દાડમના દાણા – 2 મોટા ચમચી
વટાણા – 2 મોટા ચમચી
હળદર – 1 નાની ચમચી
લાલ મરચું પાવડર – 1 મોટો ચમચી
ધાણાજીરું પાવડર – 1 મોટો ચમચી
ગરમ મસાલો – 1 નાની ચમચી
ચાટ મસાલો – 1 નાની ચમચી
બેટર માટે:
બેસન – 1 કપ
મીઠું – સ્વાદ અનુસાર
લાલ મરચું પાવડર – 1 નાની ચમચી
હળદર – 1/2 નાની ચમચી
અજમો – 1/2 નાની ચમચી
બેકિંગ સોડા – 1/4 નાની ચમચી
પાણી – જરૂરિયાત મુજબ
તળવા માટે તેલ
-
બનાવવાની રીત:
સૌથી પહેલા કાચા કેળાને સારી રીતે બાફી લો. ત્યારબાદ તેને છીલીને કચોરી માટે બટાકા તૈયાર કરીએ તેવી રીતે બરાબર મેશ કરી લો. હવે એક મિક્સિંગ બાઉલમાં મેશ કરેલા કેળા સાથે ક્રશ કરેલા કાજુ, કિસમિસ, ફુદીનાના પાન, કોથમીર, લીલું મરચું, દાડમના દાણા, વટાણા અને તમામ સૂકા મસાલા ઉમેરીને બરાબર મિક્સ કરી લો. આ મિશ્રણમાંથી લીંબુના કદની નાની-નાની ગોળાકાર બોલ્સ (કોફ્તા) તૈયાર કરી લો. બીજા એક વાસણમાં બેસન, મીઠું, લાલ મરચું પાવડર, હળદર, અજમો અને સોડા લો. તેમાં ધીમે-ધીમે પાણી ઉમેરીને બરાબર ફેંટી લો અને એક સ્મૂધ તથા મધ્યમ ઘટ્ટ (ખૂબ પાતળું નહીં) બેટર તૈયાર કરો.
એક ઊંડી કઢાઈમાં તેલ ગરમ કરો. તેલ મધ્યમ ગરમ થાય એટલે દરેક કોફ્તા બોલને બેસનના બેટરમાં ડૂબાડો જેથી તેના પર સમાન કોટિંગ થઈ જાય. હવે સાવચેતીપૂર્વક થોડા-થોડા કોફ્તા ગરમ તેલમાં મૂકો. મધ્યમ આંચ પર તેને સોનેરી રંગના અને ક્રિસ્પી થાય ત્યાં સુધી તળી લો. તૈયાર થયેલા ગરમાગરમ કોફ્તાને તીખી-મીઠી ચટણી અથવા ફુદીના-દહીની ડિપ સાથે સર્વ કરો. આ સ્નેક્સ જોઈને મહેમાનો અને પરિવારના સભ્યો તમારા વખાણ કરતા નહીં થાકે.
-
શાનદાર ગ્રેવીવાળું શાક પણ બનાવો
જો તમે માત્ર સ્નેક્સ નહીં પણ જમવામાં ગ્રેવીવાળું શાક બનાવવા માંગતા હો, તો ડુંગળી-લસણ વગર કે લસણ-ડુંગળી સાથે બેઝિક મસાલા (ધાણાજીરું, મરચું, હળદર, ગરમ મસાલો), કોથમીર અને દહીં ઉમેરીને ગાઢ ગ્રેવી તૈયાર કરી શકો છો. ગ્રેવીને થોડીવાર ઉકાળ્યા બાદ તેમાં આ તૈયાર કોફ્તા ઉમેરીને થોડીવાર પકાવો, જેથી શાકનો સ્વાદ બેવડાઈ જાય.


