નવી દિલ્હી, 6 નવેમ્બર 2026: ભારત સરકાર અન્ન અનાજની કિંમતો, ખાસ કરીને ચોખા પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહી છે અને પૂરતો સ્થાનિક પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા, ભાવ સ્થિરતા જાળવવા, સંગ્રહખોરી રોકવા અને ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે નીતિ વિષયક હસ્તક્ષેપોની એક શ્રૃંખલા હાથ ધરી રહી છે. આ સંદર્ભમાં સરકારે પગલાં લીધાં છે. દેશભરમાં ચોખા અને ડાંગરના સ્ટોકની ફરજિયાત જાહેરાત ભારત સરકારે 06.11.2026 ના રોજ એક ઓર્ડર જારી કરીને તમામ વેપારીઓ/જથ્થાબંધ વેપારીઓ, રિટેલર્સ, બિગ ચેઇન રિટેલર્સ અને પ્રોસેસર્સ/મિલરોને તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં નીચેની છ શ્રેણીઓ હેઠળ ચોખા અને ડાંગરના તેમના સ્ટોકની સ્થિતિ જાહેર કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે:
(i) બાસમતી ચોખા
(ii) નોન-બાસમતી પ્રીમિયમ ચોખા
(iii) નોન-બાસમતી ચોખા
(iv) પરબોઇલ્ડ (સેલા) ચોખા
(v) ટુકડા ચોખા
(vi) ડાંગર
ચોખા અને ડાંગરનો સ્ટોક રાખતા તમામ એકમોએ દર શુક્રવારે ફૂડ સ્ટોક પોર્ટલ પર તેમના સ્ટોકની સ્થિતિ જાહેર કરવી જરૂરી છે અને સુનિશ્ચિત કરવું પડશે કે પૂરી પાડવામાં આવેલ માહિતી સચોટ છે અને નિયમિતપણે અપડેટ થાય છે. પોર્ટલ પર નોંધણી વગરના મળી આવતા અથવા નિર્ધારીત સ્ટોક મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન કરતા કોઈ પણ એકમ સામે અણધાર્યા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 ની કલમ 6 અને 7 હેઠળ યોગ્ય શિક્ષાત્મક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
સ્ટોક મર્યાદા લાદવા માટે દક્ષિણના રાજ્યોને સંમતિ ખાસ કરીને દક્ષિણના રાજ્યોમાં ગ્રાહકોને વાજબી ભાવે ચોખાની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવાના હેતુથી, ભારત સરકારે 06.11.2026 ના પત્ર દ્વારા આંધ્રપ્રદેશ, કર્ણાટક, કેરળ, તમિલનાડુ અને તેલંગાણાની રાજ્ય સરકારોને જ્યાં જરૂરી જણાય ત્યાં યોગ્ય નિયંત્રણ આદેશો દ્વારા ડાંગર અને ચોખા પર સ્ટોક મર્યાદા લાદવા માટે પોતાની સંમતિ આપી દીધી છે. આ સ્ટોક મર્યાદા 31 જાન્યુઆરી 2027 સુધી અમલમાં રહેશે. બજારમાં પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા અને સંગ્રહખોરી તથા કાળાબજારી અટકાવવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો આ પગલાંના અમલીકરણ પર ઝીણવટભરી નજર રાખશે.
બજારમાં ઉપલબ્ધતા વધારવા માટે ‘ભારત રાઇસ’ ની વધારાની ફાળવણી ભારત સરકાર ત્રણ એજન્સીઓ, NAFED, NCCF અને કેન્દ્રીય ભંડારને દેશભરમાં, ખાસ કરીને દક્ષિણના રાજ્યોમાં તેના વેચાણ અને ઉપલબ્ધતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરવાના ઉદ્દેશ્યથી ‘ભારત રાઇસ’ ના વધારાના જથ્થાની ફાળવણી કરી રહી છે. આ એજન્સીઓને ગ્રાહકો સુધી ‘ભારત રાઇસ’ ની વ્યાપક પહોંચ અને સરળ સુલભતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ શક્ય વિતરણ ચેનલો શોધવા માટે પણ નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ પહેલથી બજારના પુરવઠામાં વધારો થવાની, પોષણક્ષમ ભાવે ચોખા સુધી ગ્રાહકોની પહોંચ સુધારવાની અને છૂટક કિંમતોને નિયંત્રિત કરવામાં યોગદાન આપવાની અપેક્ષા છે.
2026-27 માટે OMSS (D) હેઠળ ચોખાના વેચાણ લક્ષ્યાંકમાં બમણો વધારો ભારત સરકારે 2026-27 માટે ઓપન માર્કેટ સેલ સ્કીમ (ડોમેસ્ટિક) [OMSS (D)] હેઠળ ઈ-હરાજી દ્વારા વેચાણ માટે ચોખાના લક્ષ્યાંક જથ્થાને બમણો કર્યો છે, જેને 25 LMT થી વધારીને 50 LMT કર્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માં (31.10.2026 સુધી), ઓપન માર્કેટ સેલ સ્કીમ (ડોમેસ્ટિક) ઈ-હરાજી દ્વારા ખાનગી પક્ષકારોને કુલ 25 LMT ચોખા વેચવામાં આવ્યા છે, જે અગાઉના નાણાકીય વર્ષના સમાન સમયગાળા દરમિયાન 11 LMT હતા. આ હસ્તક્ષેપ દ્વારા બજારના પુરવઠામાં નોંધપાત્ર વધારો પ્રતિબિંબિત થાય છે. આ પગલાં આવશ્યક ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા, ભાવ સ્થિરતા જાળવવા અને દેશભરમાં ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટ કરે છે.
