હવાની દિશા બદલાઈ ગઈ છે, હવે રાજકારણના સમીકરણો પણ બદલાશે

હેમંત પરમાર દ્વારા
આ ભીષણ ગરમીની બેચેની કહેવાય કે ખુમારી, પરંતુ આજકાલ એક રસપ્રદ દૃશ્ય જોવા મળી રહ્યું છે. જે લોકો 99 ચૂંટણી હારી ચૂક્યા છે, તેઓ આજે જીતના મંત્રો શીખવતા જોવા મળે છે.

આ દિવસોમાં અસંતોષની હવા કંઈક એવી રીતે ફૂંકાઈ રહી છે કે બંગાળથી લઈને મહારાષ્ટ્ર સુધી રાજકીય હલચલ વધી ગઈ હોય એવું લાગે છે. શરદ પવારનો પણ હવે મોહભંગ થતો દેખાઈ રહ્યો છે. બીજી તરફ રાકેશ ટિકૈત મોટા અરમાનો સાથે કર્ણાટક પહોંચ્યા હતા. તેમને લાગ્યું હશે કે જેમણે દિલ્હીના આંદોલનને ટેકો આપ્યો હતો, તેમની સરકારમાં તેમનું ભવ્ય સ્વાગત થશે. પરંતુ બન્યું તેનું ઊલટું. કેટલાક લોકોએ તેમના પર કાળી શાહી ફેંકી દીધી અને આખી ઘટના વિવાદનું કારણ બની ગઈ.

यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः।
स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते॥
– ભગવદ્ ગીતા ૩.૨૧

અર્થાત:
શ્રેષ્ઠ પુરુષ જેવું આચરણ કરે છે, સામાન્ય લોકો પણ તેનું અનુસરણ કરે છે. તે જે ધોરણ સ્થાપિત કરે છે, લોકો તે જ માર્ગે ચાલે છે.

જયપુરમાં પણ કંઈક આવું જ દૃશ્ય જોવા મળ્યું. લોકો વચ્ચે સમજાવવા ગયેલા મોટા વંદાને જાહેર સભામાં વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો. હિંસા કોઈપણ સ્વરૂપે યોગ્ય નથી, પરંતુ હાલની રાજકીય પરિસ્થિતિમાં અસંતોષની ગરમી પણ લૂ જેટલી જ તીવ્ર લાગી રહી છે. ખરેખર, સમય જ અસંતોષનો છે.

क्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः।
स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति॥
– ભગવદ્ ગીતા ૨.૬૩

અર્થાત:
ક્રોધમાંથી મોહ ઉત્પન્ન થાય છે, મોહથી સ્મૃતિનો નાશ થાય છે, સ્મૃતિભ્રંશથી બુદ્ધિનો નાશ થાય છે અને બુદ્ધિના નાશથી મનુષ્યનું પતન થાય છે.

હવે બુરાઈને ક્યાં શોધવી? કેટલાક લોકો કહે છે કે તેની છાયા અયોધ્યાના રામ મંદિરમાં પણ પહોંચી ગઈ છે. આ મુદ્દો ઉઠાવનારા એ જ લોકો છે, જેઓ વર્ષો સુધી રામ મંદિર આંદોલનથી દૂર રહ્યા હતા. આમંત્રણ મળવા છતાં પ્રાણપ્રતિષ્ઠા કાર્યક્રમમાં હાજર રહ્યા નહોતા. તેઓ પણ ગયા નહોતા અને તેમના ઘણા સાથીઓ પણ ગયા નહોતા.

આ પણ વાંચોઃ કેદારનાથ હોનારતના ૧૩ વર્ષ, જ્યારે કુદરતી પ્રકોપ વચ્ચે શાસકોના સંવેદનહીન ચહેરા ખુલ્લા પડ્યા હતા

દેશમાં હજારો મંદિરો, મસ્જિદો, ચર્ચો અને ગુરુદ્વારાઓ છે, પરંતુ તેમની નજર ખાસ કરીને રામલલાની જન્મભૂમિ પર જ પડી. જો મંદિરના સંચાલનમાં કોઈ ગેરરીતિ થઈ હોય તો તેની તપાસ થવી જ જોઈએ. જેમણે આખું જીવન આ કાર્ય માટે સમર્પિત કર્યું હોય, તેમની સામે પણ પ્રશ્નો ઊભા થાય તો જવાબદારી નક્કી થવી જોઈએ. હવે જ્યારે મામલો તપાસ એજન્સીઓ અને અદાલતો સુધી પહોંચ્યો છે, ત્યારે સત્ય બહાર આવશે જ.

પરંતુ પ્રશ્નો પૂછનારા લોકોએ પણ પોતાના કાર્યકાળના ખર્ચ અને નિર્ણયો વિશે સ્પષ્ટતા કરવી જોઈએ. લોકશાહીમાં જવાબદારી એકતરફી હોતી નથી.

રાજકારણ હવે ધીમે ધીમે નવા સ્વરૂપમાં પરિવર્તિત થઈ રહ્યું છે. જૂની શૈલીની રાજનીતિ લોકોમાં હવે પહેલાં જેવો પ્રભાવ પેદા કરતી નથી. મમતા બેનર્જી, અખિલેશ યાદવ અને તેજસ્વી યાદવ જેવા નેતાઓ જે રાજકીય માળખા પર ચાલતા હતા, તેના વિશે પણ નવા પ્રશ્નો ઊભા થઈ રહ્યા છે.

તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયામાં એક રસપ્રદ ઉદાહરણ ચર્ચાઈ રહ્યું છે. કહેવાય છે કે ત્રિપુરામાં વર્ષો પહેલાં બનાવાયેલી એક નાની રાજકીય પાર્ટી પાછળ લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચના છુપાયેલી હતી. જ્યારે તેના માધ્યમથી કેટલાક નેતાઓને નવા રાજકીય ગઠબંધનમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા, ત્યારે લોકોને સમજાયું કે રાજકારણમાં દરેક પગલું ઘણા સમય પહેલાંથી વિચારીને ભરવામાં આવતું હોય છે. આથી સમયની હવા સમજીને ચાલવું જરૂરી છે.

આ રાજકારણનો માર્ગ છે. અહીં ઉતાવળ કરતાં સમજદારી વધુ કામ આવે છે. દરેક પગલું વિચારીને ભરવું પડે છે, કારણ કે અહીં દેખાતું બધું જ હંમેશા સાચું હોય એવું જરૂરી નથી. સમય બદલાય છે, પરિસ્થિતિઓ બદલાય છે અને સાથે સાથે રાજકારણના સમીકરણો પણ બદલાતા રહે છે. જે સમયની દિશા સમજી શકે છે, તે જ લાંબી રેસમાં ટકી શકે છે.