એશિયાન રીઝનલ ફોરમ બેઠક: ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં નિયમ-આધારિત વ્યવસ્થા અને વૈશ્વિક હિતોની રક્ષા પર ભારતનો ભાર
નવી દિલ્હી, 10 જૂન 2026: ઇન્ડો-પેસિફિક (હિંદ-પ્રશાંત) ક્ષેત્રમાં શાંતિ, સુરક્ષા અને સમાન હિતોની રક્ષા માટે ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ફરી એકવાર પોતાનું મજબૂત વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. ફિલિપિન્સના મનિલામાં આયોજિત ‘આસિયાન રીઝનલ ફોરમ’ (એઆરએફ) ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓની બેઠકમાં વિદેશ મંત્રાલયના પૂર્વ બાબતોના સચિવ રુદ્રેન્દ્ર ટંડને ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળનું સફળ નેતૃત્વ કર્યું હતું. બેઠક દરમિયાન તેમણે વર્તમાન સમયના ભૌગોલિક-રાજકીય પડકારોનો સામનો કરવા માટે એઆરએફની ભૂમિકાને અત્યંત મહત્વની ગણાવી હતી અને પરસ્પર વાતચીત તેમજ રાજદ્વારી સંબંધો (ડિપ્લોમસી) ને પ્રોત્સાહન આપવા પર વિશેષ ભાર મૂક્યો હતો.
આ ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની સ્થિતિ અંગે વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. બેઠકમાં સામેલ તમામ દેશો વચ્ચે એ વાત પર સહમતિ સધાઈ હતી કે, ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ‘ગ્લોબલ કોમન્સ’ (સાઝા વૈશ્વિક હિતો) ને સુરક્ષિત રાખવા માટે નિયમો પર આધારિત વ્યવસ્થા જાળવી રાખવી અનિવાર્ય છે અને તેના માટે સભ્ય દેશોએ સાથે મળીને કામ કરવું પડશે. ભૂતપૂર્વ ભારતીય રાજદ્વારી રઘુ ગુરુરાજે ‘ઇન્ડિયન નેરેટિવ’ માં આ અંગે વિશ્લેષણ કરતાં લખ્યું છે કે, ભારતનું જોડાણ હવે ઝડપથી ‘આસિયાન’ની એ પસંદગીને અનુરૂપ થઈ રહ્યું છે, જેમાં કોઈ ચોક્કસ સૈન્ય કે રાજકીય ગુટથી બંધાયા વગર, બધાને સાથે લઈને ચાલતા પ્રાદેશિક માળખાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે.
ભારતે હંમેશા ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં આસિયાનની કેન્દ્રીય ભૂમિકાનું સમર્થન કર્યું છે, જે કોઈ પણ ગઠબંધન-આધારિત દ્રષ્ટિકોણથી તદ્દન અલગ છે. આ ઉપરાંત, ભારત ‘ઈસ્ટ એશિયા સમિટ’, ‘આસિયાન રીઝનલ ફોરમ’ અને ‘આસિયાન ડિફેન્સ મિનિસ્ટર્સ મીટિંગ-પ્લસ’માં પણ સતત સક્રિયપણે ભાગ લેતું રહ્યું છે. ભૂતપૂર્વ રાજદ્વારી ગુરુરાજના જણાવ્યા અનુસાર, આસિયાનની વ્યૂહાત્મક વિચારસરણી કોઈ કડક ભૌગોલિક-રાજકીય જૂથો બનાવવાને બદલે સંતુલન, પરસ્પર સંવાદ અને બહુપક્ષીય દેશો સાથે તાલમેલ બેસાડવાને પ્રાથમિકતા આપે છે. આથી, ભારતનો લવચીક અને કોઈના પર કંઈ ન થોપવાનો આ દ્રષ્ટિકોણ તેને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના દેશો સાથે વધુ નજીકથી જોડાવાની સુવર્ણ તક પૂરી પાડે છે. ભારતનું આ સંતુલિત વલણ વૈશ્વિક સ્તરે મોટી સત્તાઓ વચ્ચે ચાલતી આંતરિક સ્પર્ધાના કારણે ઊભા થતા તણાવ અને દ્વિધાની આશંકાઓને પણ સદંતર સમાપ્ત કરે છે.
