આપણા રોજિંદા જીવનમાં આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડિજિટલ ટુલ્સનો ઉપયોગ વધતો જાય છે, ત્યારે ડોક્ટરો વસ્તીમાં વધુ પડતી ટેક્નોલોજી નિર્ભરતા અંગે ચેતવણી આપી રહ્યા છે. તેઓ કહે છે કે આ ટુલ્સ કાર્યક્ષમતા વધારવામાં મદદરૂપ છે, પણ વધારે ઉપયોગ મગજની કુદરતી પ્રવૃત્તિઓ અને કલ્પનાશક્તિ પર પ્રતિબંધ લગાવી શકે છે.
અલ્ઝાઇમર એક પ્રગતીશીલ ન્યુરોલોજીકલ સ્થિતિ છે અને ડિમેન્શિયાના સૌથી સામાન્ય કારણોમાંનું એક છે. મોટા ભાગે 60 વર્ષની ઉંમરે લોકોમાં આ સમસ્યા જોવા મળે છે. ડોક્ટરો કહે છે કે ડિમેન્શિયા ઉંમરના એક સ્વાભાવિક હિસ્સો નથી, પરંતુ ગંભીર પરિસ્થિતિ છે, જેના નિવારણ અને સમયસર હસ્તક્ષેપ જરૂરી છે.
સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ ન્યુરોલોજીસ્ટના જણાવ્યા અનુસાર, “વ્યક્તિનું મગજ નિયમિત પડકારોનો સામનો કરતી વખતે જ સક્રિય અને કાર્યક્ષમ રહે છે. કોયડા, આઉટડોર સ્પોર્ટ્સ અથવા નવા કૌશલ્યો શીખવાથી બ્રેઇન સેલ જીવંત રહે છે. આજના સમયમાં લોકો સ્ક્રીન સાથે વધુ જોડાયેલા છે, જે મગજની પ્રાકૃતિક શક્તિને ઓછું કરે છે. વધુ નિર્ભરતા યાદશક્તિ અને કલ્પનાશક્તિને નબળું કરે છે.”
ઈન્ટરવેન્શનલ ન્યુરોલોજીસ્ટના જણાવ્યા અનુસાર, “અગાઉ લોકો રૂટ, ફોન નંબર, કામ યાદ રાખતા હતા, જે મગજને સક્રિય રાખતું હતું. આજે નેવિગેશન એપ, રિમાઇન્ડર્સ અને ડિજિટલ લિસ્ટે માનસિક કસરત ઘટાડી છે. જે વસ્તુ આપણા મગજને પ્રેરિત કરતી હતી, તે હવે ડિવાઇસ પર થઈ રહી છે.” ડોક્ટરોનું કહેવું છે કે, અલ્ઝાઇમરના શરૂઆતી લક્ષણોમાં યાદશક્તિમાં ઘટાડો, ધ્યાન ન કેન્દ્રિત કરી શકવું, પરિચિત રસ્તાઓ ભૂલી જવું અને નિર્ણય લેવામાં મુશ્કેલી, આવું સમાવિષ્ટ છે.
પરિવારોને સલાહ આપવામાં આવી છે કે બાળકોને વધારે સ્ક્રીન ટાઇમથી દૂર રાખો અને પ્રોબ્લેમ-સોલ્વિંગ ગેમ રમવા માટે પ્રોત્સાહિત કરો. મગજના સ્વાસ્થ્ય માટે ફળો-શાકભાજીનો પૂરતો આહાર, નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને પૂરતો આરામ જરૂરી છે. ખાસ કરીને વિટામીન B12નું પૂરું પ્રમાણ મગજ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
તબીબોના મતે, “40 વર્ષની ઉંમર પછી માનસિક અને શારીરિક સક્રિયતા વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. નવી ભાષા શીખવી, શોખ પૂર્ણ કરવો અને ફિઝિકલ ગેમ રમવાથી મગજની કાર્યક્ષમતા વધે છે. બેઠાડા જીવનથી દૂર રહીને ફિટનેસથી માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે મદદ મળે છે.”