આજકાલ એનિમિયા (ખૂનની અછત) એક સામાન્ય આરોગ્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. ખાસ કરીને મહિલાઓ, બાળકો અને વડીલોમાં તેનો પ્રભાવ વધારે જોવા મળે છે. જ્યારે શરીરમાં લાલ રક્તકણો (RBCs) અથવા હિમોગ્લોબિન નીકળી જાય છે, ત્યારે શરીરને પૂરતું ઑક્સિજન મળતું નથી. પરિણામે થાક, ચક્કર, કમજોરી, શ્વાસ ફૂલવું અને માથાનો દુખાવો જેવી સમસ્યાઓ ઉભી થાય છે.
એમ્સ દિલ્હીના ડૉ. આંચલ એમ.ડી. જણાવે છે કે, હિમોગ્લોબિન આપણા લોહીમાં હાજર પ્રોટીન છે, જે શરીરના દરેક ભાગ સુધી ઑક્સિજન પહોંચાડે છે. જો શરીરમાં આયર્ન ઓછું હોય તો હિમોગ્લોબિન ઓછું બને છે અને ખૂનની અછત સર્જાય છે. ભારતમાં આશરે *40 ટકા મહિલાઓ અને 20 ટકા બાળકો* આ સમસ્યાથી પીડાઈ રહ્યા છે. ખોટું ખાવાપીવું અને આયર્નયુક્ત ખોરાકનું ઓછું સેવન એનું મોટું કારણ છે. પરંતુ થોડા સરળ અને સ્વાદિષ્ટ ખાદ્યપદાર્થો ડાયેટમાં સામેલ કરીને આ કમીને દૂર કરી શકાય છે.
- ખૂન વધારવા માટેની 5 કમાલની વસ્તુઓ
કાજુ: કાજુમાં આયર્ન અને મેગ્નેશિયમ ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. કાજુનું આયર્ન શરીરમાં સરળતાથી શોષાય છે અને મેગ્નેશિયમ લોહી બનવામાં મદદ કરે છે. જો તમે રોજના 5–6 કાજુ ખાશો તો ખૂનની અછત દૂર થશે અને તાકાત પણ વધશે.
ગોળ: ગોળમાં આયર્ન, કેલ્શિયમ, પોટેશિયમ અને મેગ્નેશિયમ જેવા પોષક તત્વો છે. તે ખૂન વધારવા ઉપરાંત રોગપ્રતિકારક શક્તિ પણ વધારે છે. એનિમિયા દૂર કરવા માટે ગોળ ઉત્તમ વિકલ્પ છે. તમે તેને રોટલી સાથે ખાઈ શકો છો, દૂધમાં ઉમેરી શકો છો કે ચામાં ખાંડની જગ્યાએ તેનો ઉપયોગ કરી શકો છો.
મટર: મટર આયર્ન, પ્રોટીન અને વિટામિન C થી ભરપૂર છે. તે ખૂન વધારવા સાથે શરીરમાં એનર્જી પણ વધારે છે. મટરનું સેવન આયર્નને સારી રીતે શોષાવવામાં મદદ કરે છે. તેને તમે શાક, સૂપ અથવા પરાઠામાં ઉમેરીને ખાઈ શકો છો.
કાળા ચણા: કાળા ચણા આયર્ન અને ફાઇબરના ઉત્તમ સ્ત્રોત છે. તે લોહી વધારવામાં સાથે પાચન તંત્રને પણ મજબૂત બનાવે છે. ભીંજવેલા કાળા ચણા ખાવાથી હિમોગ્લોબિન લેવલ વધે છે. તેને સલાડ કે ચાટ સ્વરૂપે પણ ખાઈ શકાય છે.
દાડમઃ અનારમાં આયર્ન, વિટામિન C અને એન્ટીઑક્સિડન્ટ્સ હોય છે. તે ખૂન વધારવા ઉપરાંત શરીરની સોજા ઘટાડે છે. અનારના દાણા કે જ્યૂસનું નિયમિત સેવન લોહીની ગુણવત્તા અને માત્રા બંને સુધારે છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ખૂનની અછત ટાળવા માટે ખોરાકમાં આયર્નયુક્ત વસ્તુઓનો સમાવેશ કરવો સૌથી અસરકારક છે. જો ખૂનની કમી લાંબા સમય સુધી રહેતી હોય, તો તરત જ ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.