નવી દિલ્હી, 23 ઓક્ટોબર 2026: રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર નાગરિક-કેન્દ્રીય સેવાઓને વધારવા માટેની એક પરિવર્તનકારી પહેલમાં, ભારતીય રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ પ્રાધિકરણ (NHAI) એ ટોલ પ્લાઝા પર જાહેર શૌચાલય સુવિધાઓ અને નિર્ધારિત પાર્કિંગ વિસ્તારોના અપગ્રેડેશન, જાળવણી અને સ્માર્ટ મોનિટરિંગ માટે માર્ગદર્શિકા બહાર પાડી છે. આ માર્ગદર્શિકા રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગના વપરાશકર્તાઓ માટે સ્વચ્છ, સુરક્ષિત અને કાર્યરત જાહેર સુવિધાઓ સુનિશ્ચિત કરવા માટે હાલની સુવિધાઓના અપગ્રેડેશન, નિયમિત સફાઈ, ટેકનોલોજી-સક્ષમ મોનિટરિંગ, નાગરિક પ્રતિસાદ અને કામગીરી-આધારિત જવાબદારી માટેના ધોરણો નિર્ધારિત કરે છે.
-
વ્યાપક અપગ્રેડેશન અને જાળવણી
હાલની શૌચાલય સુવિધાઓનું સમારકામ કરતા પહેલા જરૂરી સમારકામ અને બદલાવોની ઓળખ કરવા માટે તેનું તકનીકી મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. અપગ્રેડેશનમાં ફ્લોરિંગ, પ્લમ્બિંગ, સેનિટરી ફિટિંગ્સ, લાઇટિંગ, વેન્ટિલેશન, ડ્રેનેજ, સૂચક બોર્ડ અને અન્ય આવશ્યક સુવિધાઓ આવરી લેવામાં આવશે. હાઉસકીપિંગની જરૂરિયાતો અને સફાઈનું સમયપત્રક શૌચાલય બ્લોક્સના કદ અને વાહનોની અવરજવરના સ્તર પર આધારિત રહેશે જેથી નિયમિત જાળવણી અને મૂળભૂત સુવિધાઓની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરી શકાય.
-
સુરક્ષા અને સુગમતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત
આ માર્ગદર્શિકા મહિલા હાઈવે વપરાશકર્તાઓ અને રાત્રિના સમયે રોકાતી ફેમિલીઝ માટે સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પૂરતા પગલાં પૂરા પાડે છે, જેમાં યોગ્ય લાઇટિંગ, એપ્રોચ રોડ અને પાર્કિંગ વિસ્તારોનું સીસીટીવી સર્વેલન્સ, સેનિટરી નેપકિન વેન્ડિંગ મશીનો અને જાહેર સુવિધાઓની ઉપલબ્ધતા દર્શાવતા સ્પષ્ટપણે દ્રશ્યમાન માહિતી બોર્ડનો સમાવેશ થાય છે. દરેક આવરી લેવાયેલા ટોલ પ્લાઝા પર દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ માટે અવરોધ મુક્ત પ્રવેશ, યોગ્ય દરવાજા અને ગ્રેબ બાર સાથેનું ઓછામાં ઓછું એક સાર્વત્રિક રીતે સુગમ શૌચાલય એકમ પણ પૂરું પાડવું આવશ્યક છે. ટોલ પ્લાઝા પરના પાર્કિંગ વિસ્તારોને નિર્ધારિત પાર્કિંગ બેઝ અને યોગ્ય ડ્રેનેજ દ્વારા સુધારવામાં આવશે, જેમાં ભવિષ્યના ઇલેક્ટ્રિક વાહન ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની જોગવાઈઓ હશે.
-
સ્માર્ટ મોનિટરિંગ અને નાગરિક પ્રતિસાદ
ટેકનોલોજી-આધારિત મોનિટરિંગ પાણીની ઉપલબ્ધતા, દુર્ગંધ, સીવેજનું સ્તર, લીકેજ, વીજ પુરવઠો અને શૌચાલયના ઉપયોગને ટ્રેક કરવામાં મદદ કરશે. પાણીની અછત, સીવેજ ઓવરફ્લો અને સાધનોની નિષ્ફળતા જેવી સમસ્યાઓ માટેના એલર્ટ સમયસર સુધારાત્મક પગલાં લેવા માટે સક્ષમ બનાવશે. સ્માર્ટ મોનિટરિંગ ડેટાને NHAI ના સેન્ટ્રલ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ સાથે સાંકળવામાં આવશે જેથી અધિકારીઓને ડિજિટલાઇઝ્ડ સેન્ટ્રલ ડેશબોર્ડ દ્વારા સુવિધાની સ્થિતિ, જાળવણી, ફરિયાદો અને એજન્સીની કામગીરીને ટ્રેક કરવામાં મદદ મળી શકે. રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગના વપરાશકર્તાઓ રાજમાર્ગયાત્રા એપ સાથે જોડાયેલા QR કોડ અને શૌચાલય સુવિધાઓ પરના ટચસ્ક્રીન દ્વારા તેમનો પ્રતિસાદ આપી શકશે. ડિજિટલ રીતે નોંધાયેલી ફરિયાદો અને સૂચનો અધિકારીઓને સમસ્યાઓ અને તેના નિવારણ પર નજર રાખવામાં મદદ કરશે. આ ઉપરાંત, સેપ્ટિક ટેન્ક, સોક પિટ્સ અને સીવર લાઇનની સફાઈ અને ડીસ્લજિંગ સંપૂર્ણપણે મશીન આધારિત ડીસ્લજિંગ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને હાથ ધરવાનું ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે. સેપ્ટિક ટેન્ક, મૅનહોલ અને સીવર લાઇનમાં માણસો દ્વારા પ્રવેશ પર સખત મનાઈ રહેશે.
-
કામગીરી-આધારિત જવાબદારી
આ માર્ગદર્શિકા દૈનિક દેખરેખ, સાપ્તાહિક તકનીકી નિરીક્ષણો, માસિક સંયુક્ત સમીક્ષાઓ, ત્રિમાસિક ઓડિટ અને વાર્ષિક થર્ડ-પાર્ટી મૂલ્યાંકનો ધરાવતું એક સંરચિત નિરીક્ષણ માળખું સ્થાપિત કરે છે. ભૌતિક નિરીક્ષણો, મોનિટરિંગ ડેટા અને ચકાસાયેલ નાગરિક પ્રતિસાદ દ્વારા કામગીરીનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. માર્ગદર્શિકા સમસ્યાઓના નિવારણ માટે સ્પષ્ટ સમયમર્યાદા અને જો સુવિધાઓ યોગ્ય રીતે જાળવવામાં ન આવે તો નાણાકીય દંડ નિર્ધારિત કરે છે. જે એજન્સીઓ વારંવાર જરૂરી ધોરણો પૂરા કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે તેઓ સખત કાર્યવાહીનો સામનો કરી શકે છે.
આ પગલાં દ્વારા, NHAIનો ઉદ્દેશ્ય ટોલ પ્લાઝા પર જાહેર સુવિધાઓની જાળવણીમાં સુધારો કરવાનો અને પારદર્શક, ટેકનોલોજી-સક્ષમ મોનિટરિંગ અને જવાબદારી દ્વારા સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને વધુ સુગમ સુવિધાઓ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
