નવી દિલ્હી, 17 નવેમ્બર 2026: 2001માં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકેના તેમના કાર્યકાળથી શરૂ થયેલા પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના 25 વર્ષના જાહેર નેતૃત્વ પર ચિંતન કરતા, ડૉ. મિશ્રાએ મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ માટે અધિકારીઓની પસંદગીમાં સતત માર્ગદર્શન આપતા ત્રણ આવશ્યક ગુણો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો – પ્રામાણિકતા, ટીમવર્ક અને ટેકનોલોજીકલ અનુકૂલનક્ષમતા. તેમણે અવલોકન કર્યું કે પ્રામાણિકતા વિશ્વાસનું નિર્માણ કરે છે, ટીમવર્ક વિભાગો અને રાજ્યો વચ્ચે સંકલિત કાર્યવાહીને સક્ષમ બનાવે છે, જ્યારે ટેકનોલોજી પારદર્શિતા અને નાગરિકોને સેવાઓની સીધી ડિલિવરીને મજબૂત બનાવે છે.
ગુજરાતમાં શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં હાથ ધરવામાં આવેલી શાસન પહેલો, જેમાં સ્વાગત, ચિંતન શિબિર, જ્યોતિગ્રામ યોજના, વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ અને શાળા પ્રવેશોત્સવનો સમાવેશ થાય છે, તેને યાદ કરતા ડૉ. મિશ્રાએ પ્રકાશ પાડ્યો હતો કે કેવી રીતે સ્પષ્ટ વિઝન, સતત નેતૃત્વ અને સંસ્થાકીય પ્રતિબદ્ધતા પરિવર્તનકારી બદલાવ લાવી શકે છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ પહેલોના અનુભવે રાષ્ટ્રીય સ્તરે શાસન માટે મૂલ્યવાન બોધપાઠ પૂરા પાડ્યા છે.
ડૉ. મિશ્રાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે શાસનનું મૂલ્યાંકન આખરે તે બિંદુએ થવું જોઈએ જ્યાં રાજ્ય નાગરિકને મળે છે. નાગરિકો અપેક્ષા રાખે છે કે તેમની વાત સાંભળવામાં આવે, સમયસર નિર્ણયો લેવામાં આવે અને તેમની સાથે ગૌરવપૂર્વક વ્યવહાર કરવામાં આવે. નાગરિકો સરકારને એક જ સ્વરૂપે જુએ છે તેના પર ભાર મૂકતા, તેમણે વિભાગો વચ્ચે સીમલેસ સંકલન અને માત્ર સંચાલિત કાર્યક્રમોની સંખ્યાને બદલે નાગરિકોના અનુભવ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા આહ્વાન કર્યું હતું.
2001ના કચ્છના ભૂકંપ બાદ પુનઃનિર્માણ, COVID-19 મહામારી સામે ભારતનો પ્રતિસાદ, લખપતિ દીદી પહેલ અને ખાનગી ભાગીદારી માટે અવકાશ ક્ષેત્રને ખુલ્લું મૂકવા સહિત ચાર મુખ્ય રાષ્ટ્રીય અનુભવોમાંથી બોધપાઠ લેતા, ડૉ. મિશ્રાએ નાગરિક ભાગીદારી, સમગ્ર-સરકારી અને સમગ્ર-સમાજ અભિગમ, મહિલા સશક્તિકરણ અને દૂરંદેશી સુધારાઓના મહત્વને રેખાંકિત કર્યું હતું.
વિકસિત ભારત@2047ના વિઝનને હાંસલ કરવામાં મિશન-સંચાલિત નેતૃત્વના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડતા, ડૉ. મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે નેતૃત્વ સત્તાના હોદ્દાઓ પૂરતું મર્યાદિત નથી પરંતુ તે દરેક વ્યક્તિ દ્વારા પ્રદર્શિત થાય છે જે જવાબદારી લે છે, પહેલ કરે છે અને મોટા ઉદ્દેશ્યમાં યોગદાન આપે છે. તેમણે અવલોકન કર્યું કે સત્તા ભલે હોદ્દા સાથે જોડાયેલી હોય, પરંતુ નેતૃત્વ તે સત્તાનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવામાં આવે છે તેના દ્વારા પ્રદર્શિત થાય છે – સાંભળવાની તૈયારી, જવાબદારી લેવી, સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવવું અને અન્ય લોકોને યોગદાન આપવા માટે સક્ષમ બનાવવા દ્વારા.
ડૉ. મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે મિશન સ્પષ્ટ ઉદ્દેશ્ય અને તેને હાંસલ કરવાના અટલ સંકલ્પ દ્વારા સંચાલિત હોય છે. સફળ મિશન માટે માપી શકાય તેવા લક્ષ્યો, સમયમર્યાદા, જનભાગીદારી અને વહીવટના દરેક સ્તરે માલિકીની ભાવના જરૂરી છે, જે સરકારી પહેલોને જન આંદોલનમાં પરિવર્તિત કરે છે.
ડૉ. મિશ્રાએ મિશન કર્મયોગી અને અમૃત જ્ઞાન કોષ દ્વારા વહીવટી જ્ઞાનને સંસ્થાકીય બનાવવાના મહત્વને પણ રેખાંકિત કર્યું હતું. તેમણે મહત્વપૂર્ણ નીતિગત નિર્ણયો પાછળના તર્ક, અમલીકરણના પડકારો અને ભારતના શાસન અનુભવના બોધપાઠોનું વ્યવસ્થિત દસ્તાવેજીકરણ કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. ગ્લોબલ સાઉથ માટે ભારતની વધતી જતી સુસંગતતા પર પ્રકાશ પાડતા, તેમણે કહ્યું કે મોટા પાયે સેવાઓ પૂરી પાડવામાં, આપત્તિ સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત કરવામાં, મહિલાઓને સશક્ત બનાવવામાં અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવામાં ભારતનો અનુભવ અન્ય વિકાસશીલ રાષ્ટ્રો માટે મૂલ્યવાન બોધપાઠ પૂરા પાડે છે. આ અનુભવોનું વ્યવસ્થિત દસ્તાવેજીકરણ ભારતને વૈશ્વિક વિકાસ વિમર્શમાં વધુ નોંધપાત્ર યોગદાન આપવા માટે સક્ષમ બનાવશે.
અમૃત કાળ અને 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારત હાંસલ કરવાના રાષ્ટ્રીય સંકલ્પનો ઉલ્લેખ કરતા, ડૉ. મિશ્રાએ જાહેર સેવકોને પ્રક્રિયાગત પાલનથી આગળ વધીને પરિણામલક્ષી શાસન તરફ આગળ વધવા આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે અવલોકન કર્યું કે વહીવટના દરેક સ્તરે નેતૃત્વ પ્રદર્શિત થવું જોઈએ, જેમાં અધિકારીઓ પરિણામોની માલિકી લે અને વ્યાપક રાષ્ટ્રીય હિતમાં સંસ્થાકીય જડતાને દૂર કરવાની હિંમત દાખવે.
‘એક મિશન તરીકે નેતૃત્વ’ ના આવશ્યક સિદ્ધાંતોનો સારાંશ આપતા, ડૉ. મિશ્રાએ પાંચ તત્વો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો: સ્પષ્ટ વિઝન, અમલીકરણમાં દૃઢ વિશ્વાસ અને હિંમત, સહાનુભૂતિ અને સમાવેશ, સામૂહિક માલિકી, અને ચિરસ્થાયી તથા આંતર-પેઢીગત પ્રભાવ માટે ઉદ્દેશ્યની સાતત્યતા.








