કલ્પના કરો કે તમે એવા પહાડી વિસ્તાર, જંગલ કે ગામમાં છો, જ્યાં દૂર-દૂર સુધી કોઈ મોબાઈલ ટાવર નથી. ફોનમાં જરાય નેટવર્ક નથી આવતું અને કોઈને કોલ કરવો પણ મુશ્કેલ છે. પરંતુ, ભવિષ્યમાં આ સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જવાની છે. હવે તમારો સ્માર્ટફોન સીધો અંતરિક્ષમાં મોજૂદ સેટેલાઈટ સાથે કનેક્ટ થઈને નેટવર્ક મેળવી શકશે. ભારતમાં આ દિશામાં એક મોટું પગલું ભરતા ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) દ્વારા ‘સેટેલાઈટ-ટુ-સ્માર્ટફોન કનેક્ટિવિટી’ ને લઈને નવી ભલામણો કરવામાં આવી છે.
TRAI ની આ ભલામણો બાદ ભવિષ્યમાં એવા વિસ્તારોમાં પણ મોબાઈલ યુઝર્સને કનેક્ટિવિટી મળી શકશે, જ્યાં પારંપરિક મોબાઈલ નેટવર્ક પહોંચાડવું અત્યંત મુશ્કેલ છે. આ માટે ‘ડાયરેક્ટ-ટુ-ડિવાઇસ’ (D2D) ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. જોકે, હાલમાં આ સુવિધા સામાન્ય યુઝર્સ માટે શરૂ થઈ નથી અને આ ભલામણો પર ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) દ્વારા અંતિમ નિર્ણય લેવાનો બાકી છે.
શું છે Direct-to-Device સેટેલાઈટ કનેક્ટિવિટી?
સામાન્ય રીતે મોબાઈલ ફોન નેટવર્ક મેળવવા માટે આસપાસ મોજૂદ મોબાઈલ ટાવર સાથે કનેક્ટ થાય છે. ટાવર ફોનના સિગ્નલને ટેલિકોમ નેટવર્ક સુધી પહોંચાડે છે, પરંતુ Direct-to-Device ટેક્નોલોજીમાં ફોન સીધો સેટેલાઈટ પાસેથી સિગ્નલ પ્રાપ્ત કરી શકે છે.
આનો અર્થ એ થયો કે જ્યાં મોબાઈલ ટાવરનું નેટવર્ક ઉપલબ્ધ નથી, ત્યાં પણ સેટેલાઈટના માધ્યમથી ફોનને કનેક્ટિવિટી મળવાની પૂરી સંભાવના રહેશે. ખાસ કરીને દૂરસંચારના વિસ્તારો, પહાડી ક્ષેત્રો અને આપાતકાલીન પરિસ્થિતિઓમાં આ ટેક્નોલોજી વરદાનરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
TRAI એ સૂચવ્યા છે સેટેલાઈટ કનેક્ટિવિટીના બે મોડેલ:
સેટેલાઈતના પોતાના સ્પેક્ટ્રમથી કનેક્ટિવિટી: આ મોડેલમાં મોબાઈલ ફોન સીધા સેટેલાઈટ સાથે કનેક્ટ થશે. જેના માટે મોબાઈલ સેટેલાઈટ સર્વિસ (MSS) હેઠળ L-બેન્ડ અને S-બેન્ડ સ્પેક્ટ્રમનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. TRAI એ ભવિષ્યમાં વેચાનારા સ્માર્ટફોનમાં આ સેટેલાઈટ ફ્રીક્વન્સીને સપોર્ટ કરતા જરૂરી મોડ્યુલ સામેલ કરવા માટે ઉત્પાદકોને પ્રોત્સાહિત કરવાની ભલામણ પણ કરી છે.
મોબાઈલ નેટવર્કના સ્પેક્ટ્રમથી સેટેલાઈટ કનેક્ટિવિટી: બીજા મોડેલમાં સેટેલાઈટ ટેલિકોમ કંપનીઓને અગાઉથી ફાળવવામાં આવેલા મોબાઈલ નેટવર્ક સ્પેક્ટ્રમનો ઉપયોગ કરીને ફોન સુધી સિગ્નલ પહોંચાડી શકશે. જેના માટે 600 MHz, 700 MHz, 800 MHz, 900 MHz, 1800 MHz અને 2100 MHz બેન્ડનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે, જોકે આ માટે સંબંધિત ટેલિકોમ ઓપરેટરોની સહમતિ અનિવાર્ય રહેશે.
Jio, Airtel અને Vi ની ભૂમિકા શું હશે?
TRAI ની ભલામણોમાં સેટેલાઈટ કંપનીઓ અને ટેલિકોમ ઓપરેટરો વચ્ચેની ભાગીદારીને પણ વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. પ્રસ્તાવિત વ્યવસ્થા મુજબ, સેટેલાઈટ કંપનીઓ નેટવર્ક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ક્ષમતા ઉપલબ્ધ કરાવશે, જ્યારે Jio, Airtel અને Vodafone Idea જેવી ટેલિકોમ કંપનીઓ પોતાના ગ્રાહકોને સીધી સેવાઓ આપી શકશે. આ માટે TRAI એ ‘સેટેલાઈટ કોમ્યુનિકેશન નેટવર્ક (SCN) પ્રોવાઈડર ઓથોરાઈઝેશન’ નામે એક નવી કેટેગરી બનાવવાની ભલામણ કરી છે.
હું ફોનમાં ક્યારે મળશે સેટેલાઈટ નેટવર્ક?
હાલમાં સ્માર્ટફોનમાં સેટેલાઈટ કનેક્ટિવિટીની સુવિધા સામાન્ય મોબાઈલ નેટવર્કની જેમ ઉપલબ્ધ નથી. TRAI ની ભલામણો હાલ સરકાર પાસે છે. તેને મંજૂરી મળ્યા બાદ અને જરૂરી નિયમો, ટેકનિકલ વ્યવસ્થા તથા ટેલિકોમ કંપનીઓની ભાગીદારી નક્કી થયા પછી જ આ દિશામાં સેવાઓ શરૂ થઈ શકશે. આ ઉપરાંત, દરેક હાલના સ્માર્ટફોનમાં આ સુવિધા કામ કરશે તેની કોઈ ગેરેંટી નથી, કારણ કે ખાસ કરીને MSS આધારિત કનેક્ટિવિટી માટે ભવિષ્યના સ્માર્ટફોનમાં જરૂરી હાર્ડવેર સપોર્ટની આવશ્યકતા રહે છે.
