‘વંદે માતરમ્’નું અપમાન કરવું બનશે ગુનો, રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી બાદ દેશમાં આ કાયદો અમલમાં આવ્યો
નવી દિલ્હી, 11 ઓગસ્ટ 2026: રાષ્ટ્રગીત ‘વંદે માતરમ્’નું અપમાન કરવું હવે ગુનો ગણાશે. લોકસભા અને રાજ્યસભા બંનેમાં મંજૂરી મળ્યા બાદ, રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ આજે, મંગળવાર, 11 ઓગસ્ટના રોજ ‘વંદે માતરમ્ બિલ’ને પોતાની મંજૂરી આપી દીધી છે, જેનાથી તે કાયદો બની ગયું છે.
આ કાયદાના અમલ સાથે, રાષ્ટ્રગીત ‘વંદે માતરમ્’ ગાતા ઈરાદાપૂર્વક અટકાવવું કે તેમાં અવરોધ ઊભો કરવો એ ગુનો ગણાશે. આ ખરડો તેને તે જ કાનૂની રક્ષણ પૂરું પાડશે જે હાલમાં રાષ્ટ્રગીતને પ્રાપ્ત છે.
દેશમાં ‘વંદે માતરમ્’ અંગેનો કાયદો અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો
રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી સાથે, ‘રાષ્ટ્રીય સન્માનના અપમાન નિવારણ (સુધારા) વિધેયક, 2026’ હવે કાયદો બની ગયું છે. આ કાયદો ‘વંદે માતરમ્’ને રાષ્ટ્રગીત ‘જન ગણ મન’ની સમકક્ષ દરજ્જો પ્રદાન કરે છે.
રાજ્યસભાએ 29 જુલાઈએ આ બિલને મંજૂરી આપી હતી, જ્યારે લોકસભાએ 30 જુલાઈએ તેને પસાર કર્યું હતું. હવે રાષ્ટ્રપતિએ પણ આ બિલને મંજૂરી આપી દીધી છે, જેનાથી તે કાયદો બની ગયું છે.
15મી ઓગસ્ટે લાલ કિલ્લા પર પહેલીવાર ‘વંદે માતરમ્’ ગાવામાં આવશે
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે જાહેરાત કરી છે કે 15 ઓગસ્ટે સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી દરમિયાન લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી પ્રથમ વખત ‘વંદે માતરમ્’ ગાવામાં આવશે.
અગાઉ, ‘રાષ્ટ્રીય સન્માનના અપમાનને રોકવા અંગેના કાયદા’ (Prevention of Insults to National Honour Act) હેઠળ રાષ્ટ્રગીત (‘જન ગણ મન’) ગાતા અટકાવવા અથવા તે ગવાતું હોય તેવા કોઈ કાર્યક્રમમાં અવરોધ ઊભો કરવા પર પ્રતિબંધ હતો; જોકે, રાષ્ટ્રગાન (National Song) અંગે આવો કોઈ કાયદો નહોતો.
રાષ્ટ્રગીતનું અપમાન કરવા બદલ ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ, દંડ અથવા બંને સજા થઈ શકે છે; જ્યારે બીજી વાર કે ત્યારબાદના કોઈપણ ગુનામાં દોષિત ઠરવા પર ઓછામાં ઓછી એક વર્ષની કેદની સજા નિર્ધારિત કરવામાં આવી હતી.
જૂના કાયદામાં રાષ્ટ્રીય ગીતના આવા રક્ષણ માટેની જોગવાઈઓ નહોતી. લોકસભા અને રાજ્યસભામાં ખરડો રજૂ કરતી વખતે જણાવવામાં આવ્યું હતું કે, “હાલમાં, ‘વંદે માતરમ્’ને રાષ્ટ્રીય ગીતનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો હોવા છતાં, તેના ગાન દરમિયાન થતા અનાદરને રોકવા માટે કોઈ ચોક્કસ કાનૂની જોગવાઈ નથી.”
દરમિયાન, હવે આ કાયદાની કલમ 3માં સુધારો કરવાનો પ્રસ્તાવ છે, જેથી ‘રાષ્ટ્રગીત’ને તેના કાર્યક્ષેત્રમાં લાવી શકાય અને કોઈ વ્યક્તિને તે ગાતા જાણીજોઈને રોકવા અથવા તે ગવાતું હોય ત્યારે સભામાં અવરોધ ઊભો કરવા જેવી કૃત્યોને સજાપાત્ર ગુના બનાવી શકાય.
વધુ વાંચો: સીરિયાના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બશર અલ-અસદને માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓ માટે મૃત્યુદંડની સજા
