મધ્ય પ્રદેશમાં 53 સગર્ભા મહિલાઓના મોત મામલે રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર આયોગે લીધી ગંભીર નોંધ

નવી દિલ્હી, 2 જૂન 2026: મધ્ય પ્રદેશના સીધી જિલ્લામાં સ્વાસ્થ્ય સુવિધાઓ અને જાગૃતિના અભાવે મોટા પાયે થઈ રહેલા સગર્ભા માતાઓના મોતના મામલાને રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર આયોગ (NHRC) દ્વારા અત્યંત ગંભીરતાથી લેવામાં આવ્યો છે. એપ્રિલ 2025 થી માર્ચ 2026 વચ્ચેના એક જ વર્ષના ગાળામાં ડિલિવરી પહેલા અને પછી અંદાજે 53 સગર્ભા મહિલાઓના કરુણ મોત નીપજ્યા હોવાના મીડિયા અહેવાલ પર આયોગે ‘સુઓમોટો સંજ્ઞાન’ લીધું છે.

આયોગે અવલોકન કર્યું છે કે જો મીડિયા અહેવાલમાં દર્શાવવામાં આવેલી વિગતો સાચી હોય, તો આ બાબત માનવ અધિકારોના ઉલ્લંઘનનો ખૂબ જ ગંભીર મુદ્દો ઉભો કરે છે. આ મામલે કડક વલણ અપનાવતા રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર આયોગ દ્વારા મધ્ય પ્રદેશ સરકારના મુખ્ય સચિવને નોટિસ પાઠવવામાં આવી છે અને આગામી બે અઠવાડિયામાં આ અંગેનો વિગતવાર અહેવાલ સબમિટ કરવાનો આદેશ અપાયો છે.

• 53 સગર્ભા મહિલાઓની સરેરાશ ઉંમર માત્ર 26 વર્ષ

રાજ્યના આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા ‘કોમ્યુનિટી મેટર્નલ હેલ્થ લીગ ગ્રેડિંગ’ના અહેવાલ મુજબ, સીધી જિલ્લો સ્વાસ્થ્ય સેવાઓની દ્રષ્ટિએ રાજ્યના સૌથી નબળા ત્રણ જિલ્લાઓમાં સતત સ્થાન મેળવી રહ્યો છે. 29 મે 2026ના રોજ પ્રકાશિત થયેલા મીડિયા અહેવાલ અનુસાર, જીવ ગુમાવનારી 53 સગર્ભા મહિલાઓની સરેરાશ ઉંમર માત્ર 26 વર્ષ હતી, અને તેમાંથી મોટાભાગની મહિલાઓ પ્રથમ કે બીજી વખત માતા બનવાની હતી.

સમાચાર અહેવાલમાં ખુલાસો થયો છે કે સીધી જિલ્લાની સામુદાયિક આરોગ્ય કેન્દ્રો, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રો અને જિલ્લા હોસ્પિટલમાં પાયાની માળખાકીય સુવિધાઓ, નિષ્ણાત ડોક્ટરો અને તકનીકી સ્ટાફનો ભારે અભાવ છે. આ અછતને કારણે કટોકટીના સમયે દર્દીઓને ઘણી દૂર આવેલી રેવા જિલ્લાની હોસ્પિટલમાં ઉચ્ચ તબીબી સુવિધાઓ માટે રિફર કરવામાં આવે છે. પરંતુ રેવા સુધીના પરિવહન દરમિયાન જ લાંબા અંતરને કારણે સગર્ભાઓના જીવન જોખમમાં મુકાઈ જાય છે.

એક એમ્બ્યુલન્સ ચાલકે મીડિયા સમક્ષ ચોંકાવનારો ખુલાસો કર્યો હતો કે સીધી જિલ્લાના કેટલાય ગામોમાં યોગ્ય પાકા રસ્તા જ નથી. ચોમાસાની ઋતુમાં સ્થિતિ વધુ બદતર બની જાય છે. રસ્તાના અભાવે એમ્બ્યુલન્સ ગામ સુધી પહોંચી શકતી નથી, જેના કારણે સગર્ભા સ્ત્રીઓને મુખ્ય રસ્તા પર ઉભેલી એમ્બ્યુલન્સ સુધી પહોંચાડવા માટે પરિવારજનોએ બે થી ત્રણ કિલોમીટર સુધી ખાટલા (કોટ્સ) પર બેસાડીને ઉંચકીને લાવવી પડે છે. માનવ અધિકાર આયોગે સરકાર પાસે માંગેલા રિપોર્ટમાં આ તમામ પાયાની ખામીઓ અને ભવિષ્યમાં આવા મોતો અટકાવવા માટે સરકાર દ્વારા શું પગલાં લેવામાં આવ્યા છે તેની સ્પષ્ટતા માંગવામાં આવી છે.