OPEC દ્વારા નવેમ્બરમાં જાહેર કરવામાં આવેલા માસિક ઓઇલ માર્કેટ રિપોર્ટ અનુસાર, ઓક્ટોબરમાં ડિક્લેરેશન ઓફ કોઓપરેશન (DoC)માં સામેલ દેશોનું ક્રૂડ ઓઇલ ઉત્પાદન સપ્ટેમ્બરની સરખામણીએ દૈનિક 20.4 લાખ બેરલ વધ્યું હતું. આ સાથે કુલ સરેરાશ ઉત્પાદન વધીને પ્રતિદિન 4.123 કરોડ બેરલ થયું હતું.
પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં પુરવઠા અંગે ચિંતા વધી રહી છે ત્યારે ઉત્પાદનમાં થયેલો આ વધારો મહત્ત્વનો માનવામાં આવે છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ગુરુવાર, 12 નવેમ્બરના રોજ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. બ્રેન્ટ ક્રૂડ વાયદાના ભાવમાં આશરે 1.2 ટકાનો ઘટાડો થતાં તે પ્રતિ બેરલ 91.62 ડોલર પર આવી ગયો હતો. બીજી તરફ અમેરિકાના વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) ક્રૂડના ભાવમાં પણ 1.2 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો અને તે 85.49 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચ્યો હતો.
ઈરાન સાથે જોડાયેલા તણાવને ઘટાડવા માટે રાજદ્વારી સ્તરે પ્રયાસો તેજ થવાની આશાએ બજારમાં રાહત જોવા મળી હતી. જોકે, પશ્ચિમ એશિયામાંથી તેલના પુરવઠાને લઈને ચિંતાઓ હજુ દૂર થઈ નથી. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવમાં અસ્થિરતા રહેવાની શક્યતા છે.
સાઉદી અરેબિયાના ઉત્પાદનમાં સૌથી મોટો ઉછાળો
OPECના અહેવાલ મુજબ ઓક્ટોબરમાં ઉત્પાદનમાં થયેલા વધારામાં સાઉદી અરેબિયા સૌથી આગળ રહ્યું હતું. સેકન્ડરી સોર્સના આંકડા અનુસાર, સાઉદી અરેબિયાએ દૈનિક ઉત્પાદન 11.8 લાખ બેરલ વધારીને 91.9 લાખ બેરલ સુધી પહોંચાડ્યું હતું.
તે જ રીતે ઇરાકના ઉત્પાદનમાં દૈનિક 4.96 લાખ બેરલનો વધારો થતાં ઉત્પાદન 44.9 લાખ બેરલ થયું હતું. કુવૈતનું ઉત્પાદન પણ દૈનિક 2.32 લાખ બેરલ વધીને આશરે 20 લાખ બેરલ સુધી પહોંચ્યું હતું.
રિપોર્ટમાં સીધા રજૂ કરાયેલા આંકડા અનુસાર, ઓક્ટોબરમાં સાઉદી અરેબિયાનું ઉત્પાદન દૈનિક 1.056 કરોડ બેરલ નોંધાયું હતું, જ્યારે સપ્ટેમ્બરમાં તે 83.7 લાખ બેરલ હતું. આ સમયગાળા દરમિયાન બજારમાં તેની તેલની સપ્લાય પણ દૈનિક 79.9 લાખ બેરલથી વધીને 92 લાખ બેરલ થઈ હતી.
OPEC દેશોના ઉત્પાદનમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો
માત્ર સાઉદી અરેબિયા જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર OPEC સંગઠનના ઉત્પાદનમાં પણ મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. સેકન્ડરી સોર્સના આંકડા પ્રમાણે, ઓક્ટોબરમાં OPEC દેશોનું સંયુક્ત ઉત્પાદન સપ્ટેમ્બરના દૈનિક 2.52 કરોડ બેરલથી વધીને 2.716 કરોડ બેરલ થયું હતું. એટલે કે એક જ મહિનામાં દૈનિક 19.7 લાખ બેરલનો વધારો નોંધાયો હતો.
બીજી તરફ, OPEC સાથેના સહયોગમાં સામેલ બિન-OPEC દેશોના ઉત્પાદનમાં પણ દૈનિક 70 હજાર બેરલનો વધારો થયો હતો. આ સાથે તેમનું કુલ ઉત્પાદન વધીને 1.407 કરોડ બેરલ થયું હતું. ઓક્ટોબરનું કુલ ઉત્પાદન વર્ષ 2025ના સરેરાશ દૈનિક 4.198 કરોડ બેરલની નજીક રહ્યું હતું. અગાઉ 2026ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં ઉત્પાદન ઘટીને 3.429 કરોડ બેરલ પ્રતિદિન થઈ ગયું હતું, પરંતુ ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં તેમાં સુધારો થતાં ઉત્પાદન 3.835 કરોડ બેરલ સુધી પહોંચ્યું હતું.
2027માં તેલની વૈશ્વિક માંગમાં મોટો વધારો થવાની આગાહી
તેલના ઉત્પાદનની સાથે વૈશ્વિક માંગ અંગે પણ OPECએ મહત્વપૂર્ણ અંદાજ રજૂ કર્યો છે. સંગઠનના અનુમાન મુજબ, વર્ષ 2027માં વિશ્વભરમાં ક્રૂડ ઓઇલની માંગ દૈનિક આશરે 26 લાખ બેરલ વધી શકે છે.
તેની સરખામણીએ વર્ષ 2026માં વૈશ્વિક માંગમાં દૈનિક માત્ર બે લાખ બેરલનો વધારો થવાનો અંદાજ છે. આમ, આગામી વર્ષમાં તેલની માંગમાં નોંધપાત્ર તેજી રહેવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
અહેવાલ અનુસાર, 2027માં બિન-OECD દેશોમાં તેલની માંગ દૈનિક આશરે 20 લાખ બેરલ વધવાની શક્યતા છે. જ્યારે OECD દેશોમાં માંગમાં દૈનિક પાંચ લાખ બેરલનો વધારો થઈ શકે છે.
OPECની બહારના દેશોમાં પણ ઉત્પાદન વધશે
OPECને એવી પણ અપેક્ષા છે કે તેના સહયોગી જૂથની બહારના દેશોમાં પ્રવાહી ઇંધણનું ઉત્પાદન વર્ષ 2026 અને 2027 દરમિયાન દર વર્ષે દૈનિક આશરે છ લાખ બેરલ વધશે.
આમ, એક તરફ OPEC+ દેશો ઉત્પાદન વધારી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ સંગઠનની બહારના દેશોમાં પણ પુરવઠો વધવાની સંભાવના છે. વૈશ્વિક સ્તરે તેલની માંગ અને પુરવઠા વચ્ચેનું સંતુલન આગામી સમયમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
ભારત માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે વૈશ્વિક તેલ બજારની સ્થિતિ
ભારત પોતાની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂરો કરે છે. આવી સ્થિતિમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવમાં થતી વધઘટની સીધી અસર દેશના આયાત બિલ, રૂપિયાની સ્થિતિ અને પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ પર પડી શકે છે.
પશ્ચિમ એશિયાના તણાવ વચ્ચે OPEC દેશો દ્વારા ઉત્પાદનમાં કરવામાં આવેલો વધારો વૈશ્વિક પુરવઠા માટે રાહતરૂપ બની શકે છે. જોકે, હોર્મુઝની સામુદ્રધુની જેવા મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગો પર કોઈ વિક્ષેપ સર્જાય તો ઉત્પાદન વધવા છતાં સપ્લાય પર અસર થઈ શકે છે. તેથી આગામી દિવસોમાં ક્રૂડ ઓઇલ બજારની દિશા પર વિશ્વભરના દેશોની નજર રહેશે.
