નવી દિલ્હી, 12 નવેમ્બર 2026 : વૈશ્વિક સ્તરે ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ અને કૃષિ ક્ષેત્રની નબળી કામગીરી જેવા પડકારો વચ્ચે પણ ભારતીય અર્થતંત્રની વિકાસગતિ મજબૂત રહેવાની સંભાવના છે. બેંક ઓફ અમેરિકા (BofA) ગ્લોબલ રિસર્ચના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં ભારતનો વાર્ષિક GDP વૃદ્ધિદર 7.7 ટકા રહેવાનો અંદાજ છે. જ્યારે આ સમયગાળા દરમિયાન કુલ મૂલ્યવર્ધન (GVA) વૃદ્ધિદર 8.1 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે.
અહેવાલમાં નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે ભારતના GDP વૃદ્ધિદરનો અંદાજ 7.4 ટકા પર યથાવત્ રાખવામાં આવ્યો છે. જોકે, તેમાં થોડો વધારો થવાની શક્યતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. બીજી તરફ, નાણાકીય વર્ષ 2027-28માં ભારતીય અર્થતંત્ર 7.5 ટકાના દરે વિકાસ કરી શકે છે તેવો આશાવાદ દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિ અને ઘરેલું માંગ બનશે વિકાસનું મુખ્ય બળ
BofAના અહેવાલ પ્રમાણે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલી અસ્થિરતાની વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર અસર પડી રહી છે. આ ઉપરાંત, દેશમાં ચોમાસાની અસમાન સ્થિતિ અને કૃષિ ક્ષેત્રની નબળી કામગીરી જેવા પરિબળો પણ પડકારરૂપ છે. તેમ છતાં ભારતીય અર્થતંત્રની ગતિ જળવાઈ રહી છે.
દેશમાં ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રની પ્રવૃત્તિઓમાં થઈ રહેલો વધારો અર્થતંત્રને મજબૂતી આપી રહ્યો છે. તેની સાથે ઘરેલું બજારમાં માંગ સતત વધી રહી છે અને બેંક ધિરાણમાં પણ નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે. આ તમામ પરિબળો આગામી સમયમાં આર્થિક વિકાસને ટેકો આપશે.
મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રમાં 12 ટકા વૃદ્ધિની શક્યતા
અહેવાલમાં સૌથી નોંધપાત્ર બાબત મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્ર અંગે કરવામાં આવેલું અનુમાન છે. મજબૂત ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓને કારણે આ ક્ષેત્રમાં અંદાજે 12 ટકા વૃદ્ધિ નોંધાઈ શકે છે. ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન સૂચકાંક (IIP)નો વૃદ્ધિદર ચાલુ નાણાકીય વર્ષના ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં વધીને 7.3 ટકા રહેવાની શક્યતા છે. તેની સરખામણીએ બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં આ વૃદ્ધિદર 6.2 ટકા રહ્યો હતો.
વાહનોના વેચાણમાં વધારો, વીજળીની સતત માંગ અને માલસામાનની હેરફેરમાં જોવા મળતી તેજી પણ ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓને વેગ આપી રહી છે. બીજી તરફ, બેંક ધિરાણનો વૃદ્ધિદર પણ આશરે 20 ટકાના સ્તરે જળવાઈ રહ્યો છે. આના કારણે ઉદ્યોગો અને અન્ય આર્થિક ક્ષેત્રોમાં મૂડીની ઉપલબ્ધતા જળવાઈ રહેવાની અપેક્ષા છે.
પ્રથમ છ મહિનામાં સરેરાશ 7.7 ટકા વૃદ્ધિનો અંદાજ
BofAના અહેવાલમાં નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના પ્રથમ છ મહિનામાં ભારતનો સરેરાશ GDP વૃદ્ધિદર 7.7 ટકા રહેવાનો અંદાજ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના બીજા છ મહિનામાં નોંધાયેલા 8.1 ટકાના વિકાસદરની સરખામણીએ આ વૃદ્ધિ થોડી ઓછી છે.
આમ છતાં, અર્થતંત્રની ગતિ સંતોષકારક રહેવાની શક્યતા છે. ખાસ કરીને ઉત્પાદન ક્ષેત્ર, ઘરેલું વપરાશ અને ધિરાણમાં વૃદ્ધિ આગામી સમયગાળામાં વિકાસને ટેકો આપી શકે છે.
ચાર વર્ષમાં સૌથી ઊંચો નામમાત્ર GDP વૃદ્ધિદર નોંધાવાની શક્યતા
અહેવાલમાં નામમાત્ર GDP વૃદ્ધિ અંગે પણ મહત્વનું અનુમાન કરવામાં આવ્યું છે. નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં ભારતનો નામમાત્ર GDP વૃદ્ધિદર વાર્ષિક ધોરણે આશરે 13.9 ટકા રહેવાની સંભાવના છે. જો આ અંદાજ સાચો સાબિત થાય તો છેલ્લા લગભગ ચાર વર્ષમાં નામમાત્ર GDP વૃદ્ધિનો આ સૌથી ઊંચો દર બની શકે છે.
નામમાત્ર GDPમાં મોંઘવારીની અસરનો પણ સમાવેશ થતો હોવાથી તેનો વૃદ્ધિદર વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિદર કરતાં અલગ હોય છે. આગામી નાણાકીય વર્ષ 2027-28માં પણ વિકાસની ગતિ જળવાઈ રહેવાની આશા સાથે BofAએ 7.5 ટકાનો વૃદ્ધિદર અંદાજ્યો છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને વૈશ્વિક તણાવ મોટો પડકાર
ભારતીય અર્થતંત્ર માટે વિકાસની સંભાવનાઓ ઉજળી દેખાતી હોવા છતાં કેટલાક જોખમો પણ યથાવત્ છે. ખાસ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અર્થતંત્રની ગતિને અસર કરી શકે છે.
તાજેતરના દિવસોમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં નરમાઈ જોવા મળી છે, પરંતુ વૈશ્વિક રાજકીય પરિસ્થિતિ અંગે અનિશ્ચિતતા હજુ પણ યથાવત્ છે. જો વર્ષ 2027 સુધી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઊંચા સ્તરે જળવાઈ રહેશે તો ભારતના આર્થિક વિકાસ સામે જોખમ વધી શકે છે.
આ ઉપરાંત અલ નીનોની સંભવિત અસરને કારણે ગ્રામ્ય અર્થતંત્ર નબળું પડવાની શક્યતા પણ ચિંતાનો વિષય છે. ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવને કારણે આયાત ખર્ચ અને મોંઘવારીમાં વધારો થઈ શકે છે. બીજી તરફ, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા આગામી સમયમાં વ્યાજદરમાં વધુ વધારો કરવામાં આવે તો ધિરાણ મોંઘું થવાની સાથે રોકાણ અને વપરાશ પર પણ અસર પડી શકે છે.
પડકારો વચ્ચે ભારતીય અર્થતંત્રની આશાવાદી તસવીર
એકંદરે, બેંક ઓફ અમેરિકાના અહેવાલમાં ભારતીય અર્થતંત્ર માટે સકારાત્મક ચિત્ર રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રની તેજી, વાહનોના વેચાણમાં વધારો, ઘરેલું માંગ અને બેંક ધિરાણની મજબૂતી વિકાસને વેગ આપતાં મુખ્ય પરિબળો બની શકે છે. જોકે, આગામી સમયમાં વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને ચોમાસાની સ્થિતિ ભારતીય અર્થતંત્રની વાસ્તવિક ગતિ નક્કી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
