આયોડીન આપણા શરીર માટે એક અત્યંત આવશ્યક ખનિજ છે, જેની જરૂરિયાત ભલે ઓછી હોય પરંતુ શરીરના યોગ્ય સંચાલનમાં તેની ભૂમિકા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. તે શરીરમાં થાઇરોઇડ હોર્મોન બનાવવામાં મદદ કરે છે, જે ચયાપચય, ઉર્જાનું સ્તર અને શારીરિક-માનસિક વિકાસને નિયંત્રિત કરે છે. ખાસ કરીને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન અને બાળકોના મગજના વિકાસ માટે પૂરતા પ્રમાણમાં આયોડીન હોવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
-
આયોડીનની અછતથી સ્વાસ્થ્ય પર થતી અસરો
થાઇરોઇડ ગ્રંથિ ફૂલવીઃ શરીરમાં લાંબા સમય સુધી આયોડીનની કમી રહેવાથી ગળામાં થાઇરોઇડ ગ્રંથિ ફૂલી જાય છે.
થાક અને વજન વધવું: થાઇરોઇડ હોર્મોનનું સ્તર ઘટવાથી સતત થાક લાગવો, વજન વધવો અને વધુ પડતી ઠંડી અનુભવા જેવી સમસ્યાઓ થાય છે.
માનસિક વિકાસ પર અસર: બાળકોમાં આયોડીનની ઉણપથી તેમની શીખવાની ક્ષમતા, એકાગ્રતા અને યાદશક્તિ પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
-
આયોડીનની પૂર્તિ માટે શું ખાવું?
આયોડીન યુક્ત મીઠુ: રોજિંદા ખોરાકમાં સામાન્ય મીઠાને બદલે આયોડીન યુક્ત મીઠાનો ઉપયોગ કરવો એ આયોડીન મેળવવાનો સૌથી સરળ રસ્તો છે.
સી-ફૂડ અને સીવીડ: માછલી અને અન્ય સમુદ્રી ખાદ્ય પદાર્થો તેમજ સીવીડ (સમુદ્રી શેવાળ) કુદરતી રીતે આયોડીનના ઉત્તમ સ્ત્રોત છે.
ડેરી પ્રોડક્ટ્સ અને ઇંડા: દૂધ, દહીં, ચીઝ અને ઇંડાના સેવનથી પણ શરીરને પૂરતું આયોડીન અને પ્રોટીન મળી રહે છે.
બટાટા: બટાટામાં પણ આયોડીનની થોડી માત્રા જોવા મળે છે, જેને સંતુલિત આહારમાં સામેલ કરી શકાય છે.
-
આયોડીન યુક્ત મીઠાને સાચવવાની સાચી રીત
આયોડીન ભેજ, ગરમી અને લાંબા સમય સુધી પ્રકાશના સંપર્કમાં આવવાથી ઓછું થઈ શકે છે. તેથી નમકને હંમેશા સૂકા અને એર-ટાઇટ ડબ્બામાં બંધ કરીને રાખવું જોઈએ. ખોરાક બનાવતી વખતે નમક ખૂબ વહેલું નાખવાને બદલે ભોજન તૈયાર થવાના સમયે ઉમેરવું વધુ હિતાવહ છે.
-
ગોઇટ્રોજેનિક ખાદ્ય પદાર્થો બાબતે સાવચેતી
કોબી, ફુલાવર અને સોયાબીન જેવા કેટલાક ખાદ્ય પદાર્થો ‘ગોઇટ્રોજેનિક’ ગણાય છે, જે થાઇરોઇડની પ્રક્રિયાને અસર કરી શકે છે. તેનો અર્થ એ નથી કે તેને ખાવાનું સંપૂર્ણ બંધ કરી દેવું જોઈએ, પરંતુ સંતુલિત માત્રામાં તેનું સેવન કરવું યોગ્ય છે.
