આજના સમયમાં આપણે ખોરાકમાં જાણતા કે અજાણતા મોટા પ્રમાણમાં ખાંડ (સુગર)નું સેવન કરી લઈએ છીએ. ખોરાકમાં રહેલી ‘એડેડ સુગર’ અને ‘હિડન સુગર’ને કારણે આપણને ખ્યાલ પણ નથી રહેતો કે દિવસ દરમિયાન આપણા શરીરમાં કેટલી ખાંડ પહોંચી ગઈ છે. જો દૈનિક આહારમાં વધુ પડતું મીઠું ખાવામાં આવે તો તે શરીર માટે ઝેર સમાન સાબિત થાય છે, જે આપણા સમગ્ર મેટાબોલિક સિસ્ટમ અને મુખ્ય અંગો પર ગંભીર અસર કરે છે. ઉત્તર પ્રદેશના હેલ્થ એન્ડ ફેમિલી વેલ્ફેર ડિપાર્ટમેન્ટના સીનિયર મેડિકલ ઓફિસરના જણાવ્યા અનુસાર, વધુ પડતી ખાંડનું સેવન માત્ર કોઈ એક અંગને નહીં પરંતુ આખા શરીરને નુકસાન પહોંચાડે છે. આનાથી ભવિષ્યમાં મોટાપો, હાઈપરટેન્શન અને ડાયાબિટીસ જેવી ગંભીર બીમારીઓ થવાનું જોખમ અનેક ગણું વધી જાય છે.
નિષ્ણાતોના મતે, જ્યારે આપણે વારંવાર વધુ પડતી ખાંડનું સેવન કરીએ છીએ ત્યારે શરીરમાં ઇન્સ્યુલિન હોર્મોનની માંગ વધી જાય છે. આના કારણે શરીરના કોષોમાં ‘ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ’ ઉત્પન્ન થાય છે, જે આગળ જતાં ટાઈપ-2 ડાયાબિટીસનું મુખ્ય કારણ બને છે. આ ઉપરાંત, વધારાની ખાંડ લિવરમાં જમા થવાને કારણે ‘ફેટી લિવર’ થવાની શક્યતા વધી જાય છે. મોંમાં રહેલા બેક્ટેરિયા માટે સુગર બળતણ તરીકે કામ કરે છે, જેનાથી દાંતમાં સડો (કેવિટી) થવાનું જોખમ રહે છે.
લાંબા સમય સુધી શરીરમાં હાઈ સુગર રહેવાથી કોલેસ્ટ્રોલ અને લિપિડ પ્રોફાઈલ બગડે છે. હૃદય અને રક્તવાહિનીઓ પર નકારાત્મક અસર પડવાથી બ્લડ પ્રેશર (બીપી) વધવાનું જોખમ રહે છે. મગજ પર તેની અસર ખૂબ જ સૂક્ષ્મ રીતે થાય છે, જેનાથી મગજમાં સોજો (ઇન્ફ્લેમેશન) અને ઓક્સિડેટિવ સ્ટ્રેસ વધે છે. પરિણામે મગજની કાર્યક્ષમતા ઘટે છે અને યાદશક્તિ પર અસર પડે છે. વધુમાં, મીઠું ખાવાથી મગજનો ‘રિવોર્ડ પાથવે’ એક્ટિવ થાય છે, જેનાથી વધુ મીઠું ખાવાની ક્રેવિંગ (ઈચ્છા) વધે છે.
- આહારમાં સુગર કેવી રીતે બેલેન્સ કરશો?
આપણે જે દૈનિક ખોરાક લઈએ છીએ તેમાં કુદરતી રીતે જ ખાંડ રહેલી હોય છે. તેથી પેક્ડ નાળિયેર પાણી, પેક્ડ જ્યુસ, સિરિયલ્સ, બ્રેડ અને બિસ્કિટ જેવા ખાદ્યપદાર્થોમાં રહેલી ‘હિડન સુગર’થી બચવું જોઈએ. નિષ્ણાતો આહારમાં ‘એડેડ સુગર’નું પ્રમાણ નહિવત રાખવાની અને મિઠાસને હંમેશા બેલેન્સ કરવાની સલાહ આપે છે જેથી ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓથી બચી શકાય.
