નવી દિલ્હી, 7 સપ્ટેમ્બર 2026: કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે ભારતને ‘વિશ્વની ફાર્મસી’ તરીકેની તેની સ્થિતિ પર આગળ વધીને વૈશ્વિક તબીબી અને આરોગ્ય સંભાળ ડેસ્ટિનેશન તરીકે ઉભરી આવવા આહ્વાન કર્યું છે. નવી દિલ્હીમાં ફાર્મા મચટેક અને લેબનેક્સ્ટ એક્સ્પો 2026ને સંબોધતા પીયૂષ ગોયલે સારવારથી આગળ વધીને નિવારણ, વેલનેસ, સંભાળ, નિદાન, પ્રયોગશાળા ક્ષમતાઓ, તબીબી ઉપકરણો, ટેલિમેડિસિન, ટેલિકન્સલ્ટેશન, ડિજિટલ હેલ્થ સોલ્યુશન્સ, નવીનતા અને નવી દવાઓ તેમજ આધુનિક સાધનો માટે સંશોધન અને વિકાસને આવરી લેતા હેલ્થકેરના વધતા મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.
મંત્રીએ ઉદ્યોગ જગતને ભારત મુક્ત વ્યાપાર કરારોમાંથી ઉદ્ભવતી તકોનો ઉપયોગ કરવા પણ વિનંતી કરી હતી. તેમણે નોંધ્યું હતું કે 2014 પહેલાં, ભારતના મુક્ત વ્યાપાર કરારો સામૂહિક રીતે લગભગ 10 ટ્રિલિયન ડોલરની જીડીપી ધરાવતા અર્થતંત્રોને આવરી લેતા હતા, જ્યારે છેલ્લા ચારથી સાડા ચાર વર્ષમાં આખરી કરવામાં આવેલા નવ મુક્ત વ્યાપાર અને દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારો લગભગ $60 ટ્રિલિયનની સંયુક્ત જીડીપી ધરાવતા અર્થતંત્રોને આવરી લે છે. તેમણે કહ્યું કે ચાલુ વાટાઘાટો આ કવરેજને લગભગ 75 ટ્રિલિયન ડોલર સુધી વિસ્તારી શકે છે, જે પ્રેફરન્શિયલ નીચા-જકાત માર્કેટ એક્સેસ, સેવાઓ અને ગતિશીલતા માટેની તકો પૂરી પાડે છે.
પીયૂષ ગોયલે હાઇલાઇટ કર્યું કે સરકારે યુવાનો માટે નવી તકો ઊભી કરી છે અને એક વિશ્વસનીય આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદાર તરીકે ભારતની સ્થિતિને મજબૂત કરી છે. તેમણે હિસ્સેદારોને દેશની વિકાસ યાત્રામાં સહભાગી થવા અને સાર્વત્રિક ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ, હેલ્થકેર અને તકોની સુનિશ્ચિતતા માટે કામ કરવા આહ્વાન કર્યું હતું.
તેમણે કહ્યું કે તબીબી અને ફાર્માસ્યુટિકલ મશીનરી, વપરાશની વસ્તુઓ અને સંબંધિત ક્ષેત્રો મર્ચેન્ડાઇઝ નિકાસ, આયાત સબસ્ટિટ્યુશન અને સેવા નિકાસ માટે નોંધપાત્ર સંભાવનાઓ ધરાવતો એક વધતો જતો વિસ્તાર રજૂ કરે છે. તેમણે કહ્યું કે હેલ્થકેર ઇકોસિસ્ટમમાં કરોડો નોકરીઓ, હજારો વ્યવસાયિક તકો અને લાખો નવા સ્ટાર્ટઅપ્સ, ખાસ કરીને મેડટેક ક્ષેત્રમાં, ઊભા કરવાની ક્ષમતા છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ ક્ષેત્ર યુવાનો માટે વ્યવસાયની તકો, નોકરીઓ અને આવક ઊભી કરી શકે છે અને સાથે જ દેશભરમાં ગુણવત્તાયુક્ત હેલ્થકેરની ઉપલબ્ધતામાં યોગદાન આપી શકે છે.
મંત્રીએ મેડટેક, તબીબી સાધનો અને વપરાશની વસ્તુઓ માટે સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ક્યુબેશન ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા તેમજ ડિઝાઇન, કોપીરાઇટ, પેટન્ટ કાયદા અને બૌદ્ધિક સંપદા ઇકોસિસ્ટમમાં સુધારા કરવા માટે આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે અન્ય દેશોમાં R&D કેન્દ્રો સાથે સહયોગને પ્રોત્સાહિત કર્યો, વૈશ્વિક નવીનતાકારો અને મોટી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓને ભારતમાં આવવા અને દેશમાં ડિઝાઇન સેન્ટરો સ્થાપવા માટે આમંત્રણ આપ્યું.
પીયૂષ ગોયલે આ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતાને આગળ ધપાવવા માટે ટેકનોલોજી ભાગીદારી, મજબૂત ખરીદદાર-વેચનાર સંબંધો અને સંયુક્ત સાહસો માટે આહ્વાન કર્યું. તેમણે એ વાત પર ભાર મૂક્યો કે ભારતે ફરીથી શૂન્યથી શરૂઆત કરવાની જરૂર નથી અને તે ભારતીય ટેકનોલોજીને વૈશ્વિક બજારોમાં લઈ જવાની સાથે યોગ્ય વૈશ્વિક ટેકનોલોજીને ભારતમાં લાવી શકે છે. તેમણે સહ-ડિઝાઇનિંગ, કો-ડેવલપિંગ, લાઇસન્સિંગ, જ્ઞાનની આપ-લે અને જ્ઞાન સ્થાનાંતરણને પણ પ્રોત્સાહિત કર્યું.
મંત્રીએ સંશોધન, દવાઓ અને તબીબી સાધનોમાં આત્મનિર્ભરતાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો અને કહ્યું હતું કે આ પ્રયાસમાં નિકાસ પ્રમોશન કાઉન્સિલ અને ઉદ્યોગના હિસ્સેદારોએ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવવાની છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ ક્ષેત્ર માટે પોષણક્ષમતા અને તકો સુધારવા માટે ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. તેમણે સંશોધન અને વિકાસ, નવીનતા અને ભંડોળ માટે રુ. 1 લાખ કરોડની પ્રતિબદ્ધતા પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને હિસ્સેદારોને નવા સાધનો, નવીન દવાઓ અને ઔષધો વિકસાવવા માટે આ તકોનો લાભ લેવા વિનંતી કરી હતી.
પીયૂષ ગોયલે સાધનોના વધુ સ્વદેશીકરણ દ્વારા હેલ્થકેર સપ્લાય ચેઇનમાં સ્થિતિસ્થાપકતા મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. કોવિડ-19 દરમિયાનના અનુભવને યાદ કરતાં, જેમાં ઓક્સિજનેટર અને વેન્ટિલેટરની અછતનો સમાવેશ થાય છે, તેમણે તે અનુભવમાંથી શીખવાની અને ધોરણો પર ઝીરો કોમ્પ્રોમાઇઝ સાથે ઉચ્ચ ગુણવત્તા સુનિશ્ચિત કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.
મંત્રીએ કહ્યું કે ભારતનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર દરેક ભારતીયને ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત હેલ્થકેર પૂરી પાડવાનો જ નહીં પરંતુ ભારતમાંથી વિશ્વને વેલનેસ અને હેલ્થકેર સેવાઓ પૂરી પાડવાનો પણ હોવો જોઈએ. તેમણે ભારતીય તબીબી સાધનો અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ભારતીય ડોકટરો દ્વારા દર્દીની સંભાળ, નર્સિંગ અને સંભાળ આપનારા, ટેકનિશિયન, હોસ્પિટલ વહીવટકર્તાઓ, વ્યવસ્થાપન કર્મચારીઓ અને એન્જિનિયરિંગ સ્ટાફનો સમાવેશ કરતી એક સંકલિત હેલ્થકેર ઇકોસિસ્ટમની ક્ષમતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.
પીયૂષ ગોયલે એ પણ નોંધ્યું હતું કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ વધુ કાર્યક્ષમતા લાવશે અને હેલ્થકેર પ્રોફેશનલ્સને તેમનું કાર્ય વધુ સારી રીતે, વધુ સ્માર્ટ અને ઝડપથી કરવામાં મદદ કરશે, જ્યારે માનવ સંભાળ અને નર્સિંગ આવશ્યક રહેશે. મંત્રીએ સંશોધન અને વિકાસમાં ભારતની ખર્ચ સક્ષમતા પર પ્રકાશ પાડ્યો અને કહ્યું કે ઉદ્યોગ, એકેડેમિયા, મેડિકલ કોલેજો, IITs અને અન્ય ઉત્કૃષ્ટતા કેન્દ્રો વચ્ચેનો વધુ સહયોગ સંશોધન અને વિકાસના સ્કેલને નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તારી શકે છે. તેમણે દેશમાં ઉત્પાદન સાધનોની સાથે ભારતમાં નવીનતા, ડિઝાઇન અને ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ માટેની સંભાવનાઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.
પીયૂષ ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ઓટોમેટિક રૂટ દ્વારા 100 ટકા ફોરેન ડાયરેક્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (FDI) ની મંજૂરી છે. ઇકોનોમિક સર્વે 2025–26 નો ઉલ્લેખ કરતાં, તેમણે નોંધ્યું કે ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ વોલ્યુમથી વેલ્યુ તરફ શિફ્ટ થઈ રહ્યો છે. તેમણે ગુણવત્તા પર શૂન્ય કરાર સાથે, ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા સાધનો દ્વારા જટિલ ઘટક ઇકોસિસ્ટમ અને સ્થાનિક ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવા આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે શેર કરેલી ટેસ્ટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સુવિધાઓ બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો જ્યાં ભારતીય સાધનોનું પરીક્ષણ કરી શકાય, વિશ્વમાં શ્રેષ્ઠ સામે બેન્ચમાર્ક કરી શકાય, પ્રમાણિત કરી શકાય અને વૈશ્વિક ગ્રાહકો સમક્ષ પ્રદર્શિત કરી શકાય.
તેમણે કહ્યું કે ભારત સરકાર સરકારી પ્રાયોજિત અથવા યુનિવર્સિટી પ્રયોગશાળાઓમાં આવી સુવિધાઓ માટે શ્રેષ્ઠ તકનીકી પરીક્ષણ સાધનોના સંપાદનને ટેકો આપશે. મંત્રીએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે ઉદ્યોગ, સાહસિકો, સ્ટાર્ટઅપ્સ, સંશોધકો, હેલ્થકેર પ્રોફેશનલ્સ અને અન્ય હિસ્સેદારોના સામૂહિક પ્રયાસો 2047 સુધીમાં વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવાની ભારતની યાત્રામાં યોગદાન આપી શકે છે.
