બ્રેઈન કેન્સરની સારવારમાં મેડિકલ સાયન્સની મોટી સફળતા: વિટામિન B12 આધારિત નવી થેરાપીથી આશાસ્પદ પરિણામો
નવી દિલ્હી, 3 જુલાઈ 2026: મેડિકલ સાયન્સના ક્ષેત્રમાં વૈજ્ઞાનિકોએ ગ્લિઓબ્લાસ્ટોમા (Glioblastoma) નામના અત્યંત આક્રમક અને જીવલેણ મગજના કેન્સરની સારવારમાં એક નવી આશા જગાવી છે. વિટામિન B12 પર આધારિત એક નવી ઉપચાર પદ્ધતિ (થેરાપી) ના પ્રારંભિક પરીક્ષણોમાં વૈજ્ઞાનિકોને ખૂબ જ સકારાત્મક અને પ્રોત્સાહક પરિણામો મળ્યા છે. આ નવી શોધથી ભવિષ્યમાં બ્રેઈન કેન્સરના દર્દીઓનો જીવ બચાવવામાં મોટી મદદ મળી શકે છે.
મેડિકલ જર્નલ ‘ઓન્કોસાયન્સ’ માં પ્રકાશિત થયેલા સંશોધન અહેવાલ અનુસાર, વિટામિન B12 ના એક સુધારેલા સ્વરૂપ, જેને ‘નાઇટ્રોસિલકોબાલામિન’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે મગજના રક્ષણાત્મક સ્તર એટલે કે ‘બ્લડ-બ્રેઈન બેરિયર’ને સફળતાપૂર્વક પાર કરવામાં સક્ષમ સાબિત થયું છે. આ દવા સીધી મગજની ગાંઠ (ટ્યુમર) સુધી પહોંચીને કેન્સરના કોષોનો નાશ કરે છે.
ગ્લિઓબ્લાસ્ટોમાની સારવાર કેમ પડકારજનક છે?
ગ્લિઓબ્લાસ્ટોમાને મગજના સૌથી ખતરનાક કેન્સરમાંનું એક માનવામાં આવે છે. હાલની તબીબી પદ્ધતિઓ જેમ કે જટિલ સર્જરી, રેડિયોથેરાપી અને કીમોથેરાપી આપવા છતાં, આ રોગના મોટાભાગના દર્દીઓનો સરેરાશ જીવિત રહેવાનો સમય 15 મહિના કરતાં પણ ઓછો હોય છે.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, અત્યાર સુધી સૌથી મોટો પડકાર એ હતો કે મગજની કુદરતી રચનામાં રહેલું ‘બ્લડ-બ્રેઈન બેરિયર’ મોટો અવરોધ બનતું હતું, જે કેન્સરની મોટાભાગની અસરો ધરાવતી દવાઓને મગજની ગાંઠ સુધી પહોંચવા દેતું ન હતું. પરંતુ આ નવી થેરાપીએ આ કઠિન અવરોધને તોડી નાખ્યો છે.
કેવી રીતે કરવામાં આવ્યું પરીક્ષણ?
સંશોધન અહેવાલના સોર્સ (SOE) અનુસાર, આ સંશોધનનું નેતૃત્વ ‘નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ સર્વિસીસ LLC’ અને ‘ક્લેવલેન્ડ ક્લિનિક ફાઉન્ડેશન ટૌસિગ કેન્સર સેન્ટર’ ના પ્રખ્યાત સંશોધક જોસેફ એ. બાઉર દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. સંશોધકોએ પ્રયોગશાળામાં કેન્સરના કોષો પર અને ગ્લિઓબ્લાસ્ટોમાથી પીડિત ઉંદરો પર આ NO-Cbl દવાનું અનેક તબક્કે પરીક્ષણ કર્યું હતું.
પ્રાણીઓ પરના પરીક્ષણોમાં જોવા મળ્યું કે આ દવા બ્લડ-બ્રેઈન બેરિયરને પાર કરીને સીધી ગાંઠના પેશીઓમાં જમા થઈ ગઈ હતી. એટલું જ નહીં, આ દવા દ્વારા ઉત્પન્ન થતું નાઈટ્રેટ કેન્સરની ગાંઠમાં ઓછામાં ઓછા 24 કલાક સુધી સક્રિય રહ્યું હતું, જ્યારે સામાન્ય પેશીઓમાંથી તે ઝડપથી દૂર થઈ ગયું હતું. આ દર્શાવે છે કે આ દવાની કેન્સરગ્રસ્ત ભાગ પર લાંબા સમય સુધી સીધી અને સચોટ અસર રહે છે.
હાલની દવાઓ સાથે અદ્ભુત પરિણામો
વૈજ્ઞાનિકોએ આ નવી વિટામિન B12 આધારિત દવાને હાલમાં બ્રેઈન કેન્સર માટે વપરાતી પરંપરાગત દવાઓ જેવી કે TRAIL અને Temozolomide સાથે સંયોજિત (કમ્બાઈન) કરીને પણ તપાસી હતી. લેબોરેટરી ટેસ્ટિંગમાં બહાર આવ્યું છે કે આ દવાઓ સાથે મળીને NO-Cbl કેન્સરના કોષોના વિકાસને એકલી સારવાર કરતા ક્યાંય વધુ ઝડપથી અને અસરકારક રીતે અટકાવે છે.
ડ્રગ પ્રતિકાર (Drug Resistance) માંથી મળશે રાહ
ઘણી વખત કેન્સરની ગાંઠો પર સમય જતાં દવાઓની અસર થતી બંધ થઈ જાય છે, જેને મેડિકલ ભાષામાં ડ્રગ પ્રતિકાર કહે છે. સંશોધકોના મતે, NO-Cbl થેરાપી એપોપ્ટોસિસ (કેન્સરના કોષોના આપમેળે નાશ થવાની પ્રક્રિયા) ને ઉત્તેજિત કરે છે અને કેન્સર ફેલાવતા સિગ્નલોને દબાવી દે છે. આનાથી જે ગાંઠો પર સામાન્ય દવાઓની અસર નહોતી થતી, તે પણ હવે સારવાર સામે પ્રતિભાવ આપવા લાગશે.
સંશોધન હજુ પ્રારંભિક તબક્કામાં
જોકે, વૈજ્ઞાનિકોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ એક પાઇલોટ અભ્યાસ છે અને તે હજુ તેના શરૂઆતના તબક્કામાં છે. તેથી, દર્દીઓ માટે નિયમિત સારવાર તરીકે આનો ઉપયોગ શરૂ કરતાં પહેલાં હજુ વધુ વ્યાપક ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ (માનવ પરીક્ષણો) કરવાની જરૂર પડશે. ભવિષ્યના સંશોધનોમાં આ થેરાપીની સલામત માત્રા (ડોઝ), લાંબા ગાળાની અસરો અને અન્ય પ્રકારના મગજના ટ્યુમર પર તેની અસરોની તપાસ કરવામાં આવશે. જો આગામી પરીક્ષણો પણ સફળ રહેશે, તો આ વિટામિન B12 આધારિત થેરાપી કેન્સર સામેની જંગમાં એક મોટું હથિયાર સાબિત થશે.
