દિલ્હી: ભારતમાં તમામ સ્ત્રોતોમાંથી બહારના હવાના પ્રદૂષણને કારણે દર વર્ષે 21 લાખથી વધુ લોકો મૃત્યુ પામે છે. ‘ધ BMJ’ (ધ બ્રિટિશ મેડિકલ જર્નલ) માં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસ અનુસાર ભારતમાં દર વર્ષે બહારનું વાયુ પ્રદૂષણ 21 લાખ 80 હજાર લોકોના જીવ લે છે. આ મામલે ભારત ચીન પછી બીજા સ્થાને છે.
સંશોધન મુજબ, ઉદ્યોગ, વીજ ઉત્પાદન અને પરિવહનમાં અશ્મિભૂત ઇંધણના ઉપયોગથી થતા વાયુ પ્રદૂષણને કારણે વિશ્વભરમાં દર વર્ષે 51 લાખ લોકો મૃત્યુ પામે છે. સ્વચ્છ અને નવીનીકરણીય ઉર્જાનો ઉપયોગ કરીને આ મૃત્યુને અટકાવી શકાય છે. જર્મનીની મેક્સ પ્લાન્ક ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર કેમિસ્ટ્રીના સંશોધકોએ ચાર દૃશ્યો હેઠળ વાયુ પ્રદૂષણને કારણે થતા મૃત્યુનું મૂલ્યાંકન કર્યું હતું.
પ્રથમ દૃશ્ય ધારે છે કે તમામ અશ્મિભૂત ઇંધણ ઉત્સર્જન સ્ત્રોતો તબક્કાવાર બંધ કરવામાં આવ્યા હતા. બીજા અને ત્રીજા સંજોગોમાં, એવું માનવામાં આવે છે કે અશ્મિના તબક્કાના અંતમાં 25 ટકા અને 50 ટકાનો ઘટાડો નોંધવામાં આવ્યો છે. ચોથા પરિદ્રશ્યમાં એવું માનવામાં આવે છે કે રણની ધૂળ અને કુદરતી જંગલની આગ જેવા કુદરતી સ્ત્રોતો સિવાય વાયુ પ્રદૂષણના તમામ માનવશાસ્ત્રીય સ્ત્રોતો દૂર કરવામાં આવ્યા છે.
પરિણામો દર્શાવે છે કે 2019 માં વિશ્વભરમાં 8.3 મિલિયન મૃત્યુ પાર્ટિક્યુલેટ મેટર (PM2.5) અને ઓઝોન (O3) ને કારણે થયા હતા, જેમાંથી 61 ટકા (51 મિલિયન) અશ્મિભૂત ઇંધણ સાથે જોડાયેલા હતા. આ વાયુ પ્રદૂષણને કારણે થતા મહત્તમ મૃત્યુના 82 ટકા છે જે તમામ માનવજાત ઉત્સર્જનને નિયંત્રિત કરીને અટકાવી શકાય છે.
