દુનિયા અત્યારે ભારે ઉથલપાથલના દોરમાંથી પસાર થઈ રહી છે, વૈશ્વિક સંસ્થાઓ નિષ્ફળ: અજીત ડોભાલ

નવી દિલ્હી, 23 જૂન 2026: ભારતના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) અજિત ડોભાલે મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે BRICS ફક્ત રાષ્ટ્રોના જૂથ કરતાં ઘણું વધારે છે. તેમણે તેને વિશ્વની લગભગ અડધી વસ્તી માટે એક સામૂહિક ઘર તરીકે વર્ણવ્યું, જે વૈશ્વિક પડકારોનો સામનો કરવામાં “મુખ્ય ભૂમિકા” ભજવે છે – ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા વધતી અસ્થિરતા, ભૂ-રાજકીય તણાવ અને વિકસિત સુરક્ષા જોખમોનો સામનો કરી રહી છે.

BRICS રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકારોની 16મી બેઠકમાં, NSA અજિત ડોભાલે તેમના સમકક્ષોનું સ્વાગત કર્યું અને સભ્ય રાષ્ટ્રો વચ્ચે સહયોગને મજબૂત કરવા માટે ભારતની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. તેમણે જૂથની અંદર સહયોગને આગળ વધારવામાં સતત જોડાણ અને સમર્થન માટે ભાગ લેનારા દેશોનો આભાર માન્યો.પોતાનું ભાષણ શરૂ કરતા, NSA અજિત ડોભાલે કહ્યું, “આજે તમારી હાજરી અને BRICS રાષ્ટ્રો વચ્ચે સહયોગને મજબૂત કરવા માટે તમારી અડગ પ્રતિબદ્ધતા બદલ હું તમારા બધાનો આભાર માનું છું.”

વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ પર પ્રકાશ પાડતા, તેમણે નોંધ્યું કે વિશ્વ સશસ્ત્ર સંઘર્ષો, ભૂ-રાજકીય અનિશ્ચિતતા, આર્થિક દબાણ અને વિક્ષેપકારક તકનીકોના ઉદભવ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ ખાસ કરીને મુશ્કેલ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે જે આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિદૃશ્યને બદલી રહ્યું છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી, “આપણે ખૂબ જ પડકારજનક સમયે મળી રહ્યા છીએ. વિશ્વ લશ્કરી સંઘર્ષો અને જટિલ સુરક્ષા મુદ્દાઓ સાથે ઝઝૂમી રહ્યું છે. તે ભૂ-રાજકીય અનિશ્ચિતતાઓ, આર્થિક દબાણ અને વિક્ષેપકારક તકનીકોનો સામનો કરી રહ્યું છે.”NSA અજિત ડોભાલે અવલોકન કર્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય સામેના પડકારો વધુને વધુ જટિલ અને સંચાલિત કરવા મુશ્કેલ બની રહ્યા છે, જ્યારે હાલના સંસ્થાકીય માળખા અને સંઘર્ષ-નિરાકરણ પદ્ધતિઓ અસરકારક રીતે પ્રતિભાવ આપવા માટે સંઘર્ષ કરી રહી છે.

• NSA ડોભાલે વૈશ્વિક વ્યવસ્થામાં બહુપક્ષીયતામાં ઘટાડો નોંધ્યો

તેમણે કહ્યું, “ધમકો વધુ જટિલ અને એકબીજા સાથે જોડાયેલા બની રહ્યા છે એટલું જ નહીં, પરંતુ તેમને સંબોધવા અથવા તેમની અસર ઘટાડવા માટે હાલના સાધનો અને સંસ્થાકીય પદ્ધતિઓ વધુને વધુ અપૂરતી સાબિત થઈ રહી છે.” બહુપક્ષીય સહયોગના નબળા પડવા પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા, NSA ડોભાલે વૈશ્વિક વ્યવસ્થામાં બહુપક્ષીયતામાં ઘટાડો નોંધ્યો – એક એવો સમય જ્યારે સહયોગી કાર્યવાહીની જરૂરિયાત પહેલા કરતાં વધુ વધી ગઈ છે. BRICS ની રચના પાછળના મૂળ દ્રષ્ટિકોણને યાદ કરતા, તેમણે ટિપ્પણી કરી, “બહુપક્ષીયતા ક્ષીણ થઈ રહી છે.”NSA અજિત ડોભાલના જણાવ્યા મુજબ, BRICS ની કલ્પના ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓના એક અનૌપચારિક જૂથ તરીકે કરવામાં આવી હતી જેનો હેતુ વધુ “બહુધ્રુવીય વિશ્વ વ્યવસ્થા” ને પ્રોત્સાહન આપવા, આર્થિક સહયોગ વધારવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોમાં ગ્લોબલ સાઉથનો અવાજ વધારવાનો હતો.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ જૂથની સ્થાપના વૈશ્વિક શાસન માળખામાં સુધારો કરવાની અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓને સુધારવાની આકાંક્ષા પર પણ કરવામાં આવી હતી જેથી તેઓ સમકાલીન વાસ્તવિકતાઓ અને વિકાસશીલ રાષ્ટ્રોના હિતોને વધુ સારી રીતે પ્રતિબિંબિત કરી શકે.અજિત ડોભાલે BRICS ને શાંતિ, વિકાસ, આર્થિક વિકાસ અને સહકાર માટેની સહિયારી આકાંક્ષાઓ દ્વારા સંયુક્ત રાષ્ટ્રોનું “ખૂબ જ ખાસ જોડાણ” ગણાવ્યું. તેમણે વૈશ્વિક મંચ પર જૂથના સતત વિસ્તરણ અને વધતા પ્રભાવ પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો.

• BRICS ના મહત્વ પર ભાર મુક્યો

NSA ડોભાલે કહ્યું, “આ કોઈ સામાન્ય જૂથ નથી; તે 1.4 અબજ લોકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે – લગભગ 49 ટકા, અથવા વિશ્વની વસ્તીના લગભગ અડધા. સામૂહિક રીતે, તે વૈશ્વિક સંપત્તિમાં $31.5 ટ્રિલિયનનું યોગદાન આપે છે. તેનો GDP વૈશ્વિક અર્થતંત્રના 30 ટકાથી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે, અને તે 42 મિલિયન ચોરસ કિલોમીટરથી વધુ જમીન વિસ્તારને ફેલાવે છે. સૌથી અગત્યનું, તે ખરેખર વૈશ્વિક પહોંચ ધરાવે છે; આપણે વિવિધ પ્રદેશો અને ખંડોમાંથી આવીએ છીએ, આ જૂથને વિવિધ અનુભવો લાવે છે.”

વર્તમાન વૈશ્વિક વાતાવરણમાં BRICS ના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, તેમણે ઉમેર્યું, “આપણે એવી દુનિયામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવવાની છે જે ઉથલપાથલ અને અસ્થિરતામાં હોય તેવું લાગે છે – એક એવી દુનિયા જ્યાં સંઘર્ષોના ઉકેલ માટેની પદ્ધતિઓ ક્ષીણ થઈ રહી હોય તેવું લાગે છે.” NSA અજિત ડોભાલે યુએસ અને ઈરાનને લગતા તાજેતરના રાજદ્વારી વિકાસનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચે થયેલી સમજૂતીનું સ્વાગત કર્યું. તેમણે જણાવ્યું કે ભારત આ વિકાસને સાવચેતીપૂર્વક આશાવાદ સાથે જોઈ રહ્યું છે, આશા છે કે તે પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક સ્થિરતામાં સકારાત્મક યોગદાન આપશે.

• બિન-પરંપરાગત સુરક્ષા પડકારો વધુને વધુ જટિલ અને ગતિશીલ બન્યા

તેમણે કહ્યું, “અમને આશા છે કે આ કામ કરશે. તે ઉર્જા સુરક્ષામાં મદદ કરશે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું ઉદઘાટન ખૂબ જ સ્વાગતજનક વિકાસ છે. તે પુરવઠા શૃંખલામાં વિક્ષેપો દૂર કરશે અને ખાતર અને રસાયણો ક્ષેત્રોમાં વિવિધ અછતને દૂર કરશે. પ્રદેશ અને તેનાથી આગળના દેશોને આપવામાં આવતી નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા આપણી આર્થિક સમૃદ્ધિમાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે.”ઉભરતી સુરક્ષા ચિંતાઓને સંબોધતા, NSA ડોવલે ભાર મૂક્યો કે BRICS સભ્ય દેશોએ એવા જોખમો પ્રત્યે સતર્ક રહેવું જોઈએ જે ઝડપથી રાષ્ટ્રીય સરહદો પાર કરે છે અને પરંપરાગત પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને તેનો સામનો કરવો મુશ્કેલ હોય છે.

તેમણે નોંધ્યું કે બિન-પરંપરાગત સુરક્ષા પડકારો વધુને વધુ જટિલ અને ગતિશીલ બન્યા છે, જેના કારણે પરંપરાગત પ્રતિભાવો ઓછા અસરકારક બન્યા છે.ડોવલે જણાવ્યું હતું કે, “બિન-પરંપરાગત જોખમો રાષ્ટ્રીય સરહદો પાર કરી ગયા છે અને પરંપરાગત પ્રતિકૂળ પગલાંને ટાળવા માટે પદ્ધતિઓ વિકસાવી છે. નવી વિક્ષેપકારક તકનીકો, આતંકવાદના વધુ ગુપ્ત સ્વરૂપો અને સાયબર જોખમો – વધુને વધુ ડિજિટાઇઝિંગ વિશ્વમાં – આપણા માટે મહત્વપૂર્ણ પડકારો ઉભા કરે છે. આજે, અહીં આપણી સામૂહિક ચર્ચામાં, આપણે આમાંની કેટલીક બિન-પરંપરાગત સુરક્ષાને [સંબોધિત] કરીએ છીએ…”