નવરાત્રીના નવ દિવસો દરમિયાન મોટાભાગના ઘરોમાં ઉપવાસ (વ્રત) ના નામે સાબુદાણાની ખીચડી, વડા કે ખીર જ બનાવવામાં આવે છે. ઉપવાસના શરૂઆતના બે-ત્રણ દિવસ તો સાબુદાણાની વાનગીઓ સારી લાગે છે, પરંતુ સતત નવ દિવસ સુધી એક જ પ્રકારનો સ્વાદ ખાવાથી કંટાળો આવવા લાગે છે. આ ઉપરાંત, ઘણા લોકોને સાબુદાણા ખાવાથી પેટમાં ભારેપણું કે ગૅસની સમસ્યા પણ થતી હોય છે. જો તમે પણ આ સમસ્યાથી પરેશાન છો, તો હવે ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. આ નવરાત્રીમાં સાબુદાણાની વાનગીઓ સિવાય તમે ખૂબ જ સરળતાથી અને ઓછા સમયમાં બની જતી કેટલીક નવી, ચટપટી અને હલકી (લાઈટ) ફરાળી રેસિપી ટ્રાય કરી શકો છો. આ વાનગીઓ ખાવાથી તમારું મૂડ પણ ફ્રેશ થઈ જશે અને શરીરમાં દિવસભર ઉર્જા જળવાઈ રહેશે.
-
ચટપટી કુટ્ટુ-બટાકાની પૂરી અને રાયતું
જો ઉપવાસ દરમિયાન કંઈક ક્રિસ્પી અને તીખું ખાવાનું મન થાય, તો સાબુદાણાને બદલે કુટ્ટુ અથવા સિંગોડાના લોટની પૂરીઓ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
બનાવવાની રીત: બાફેલા બટાકાને મેશ કરી તેમાં કુટ્ટુનો લોટ, સિંધવ મીઠું, ઝીણા સમારેલા લીલા મરચાં અને કોથમીર ઉમેરીને કણક બાંધી લો. તેની નાની પૂરીઓ બનાવી ઘી કે તેલમાં તળી લો. આ પૂરીઓને ઠંડા કાકડીના રાયતા કે દહીં સાથે સર્વ કરો.
-
ક્રિસ્પી મોરૈયાના ઢોંસા
મોરૈયો પચવામાં ખૂબ જ હળવા હોય છે. તેનાથી બનેલો ઢોંસા એકદમ ક્રિસ્પી અને સ્વાદિષ્ટ બને છે.
બનાવવાની રીત: સામાના મોરૈયોને થોડા પાણી સાથે મિક્સરમાં પીસીને સ્મૂધ બેટર (ખીરું) તૈયાર કરો. તેમાં સિંધવ મીઠું અને જીરું ઉમેરો. નોન-સ્ટિક તવા પર થોડું ઘી લગાવી પાતળો ઢોંસા પાથરી બંને બાજુ ગોલ્ડન થાય ત્યાં સુધી શેકી લો. તેને નાળિયેર અને લીલા મરચાંની ફરાળી ચટણી સાથે ગરમાગરમ પીરસો.
-
મખાના અને મલાઈનું સૂકું શાક
પ્રોટીનથી ભરપૂર મખાના ઉપવાસમાં સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ ઉત્તમ માનવામાં આવે છે.
બનાવવાની રીત: કઢાઈમાં ઘી મૂકી મખાનાને ક્રિસ્પી થાય ત્યાં સુધી શેકીને અલગ કાઢી લો. ત્યારબાદ તે જ કઢાઈમાં થોડું ઘી ગરમ કરી જીરું, લીલા મરચાં અને ટામેટાની ગ્રેવી સાંતળી લો. તેમાં ૨ ચમચી તાજી મલાઈ અથવા દહીં ઉમેરો. શેકેલા મખાના અને સિંધવ મીઠું ઉમેરી ૨ મિનિટ ઢાંકીને પકાવો અને ઉપરથી લીલી કોથમીર ભભરાવો.
-
તેલ વિનાના ફરાળી અપ્પે
જો તમે ઉપવાસમાં ખૂબ જ ઓછું તેલ કે ઘી વાપરવા માંગતા હોવ તો અપ્પે બેસ્ટ ચોઈસ છે.
બનાવવાની રીત: સામાના ચોખાનો લોટ અને થોડું દહીં મિક્સ કરી ઘટ્ટ બેટર તૈયાર કરો. તેમાં છીણેલા બટાકા અથવા દૂધી, આદુ, લીલા મરચાં અને સિંધવ મીઠું ઉમેરો. અપ્પે સ્ટેન્ડમાં થોડું ઘી મૂકી બેટર ભરો અને ધીમા તાપે બંને બાજુ ગોલ્ડન બ્રાઉન થાય ત્યાં સુધી શેકી લો. સાંજના ચા-નાસ્તા માટે આ ઉત્તમ વાનગી છે.
-
મીઠાઈમાં બનાવો શક્કરીયાનો હલવો
જો ઉપવાસમાં અચાનક કંઈક મીઠું ખાવાની ઈચ્છા થાય તો સાબુદાણાની ખીરને બદલે નેચરલ સ્વીટનેસથી ભરપૂર શક્કરીયાનો હલવો બનાવી શકો છો.
બનાવવાની રીત: શક્કરીયાને બાફી, છોલીને મેશ કરી લો. એક પેનમાં બે ચમચી દેશી ઘી ગરમ કરી મેશ કરેલા શક્કરીયાને 5 થી 7 મિનિટ શેકો. ત્યારબાદ સ્વાદ મુજબ ખાંડ અથવા ગોળ અને થોડું દૂધ ઉમેરો. જ્યારે હલવો પેન છોડવા લાગે ત્યારે ગેસ બંધ કરી ઉપરથી ઈલાયચી પાવડર અને કાજુ-બદામ ઉમેરી ગરમાગરમ પીરસો.


