ઘણા ખેડૂતોની આવક બમણી થઈ છે: શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ
નવી દિલ્હી, 24 માર્ચ 2026: કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ અને ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે આજે લોકસભામાં જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ કેન્દ્ર સરકાર દરેક પરિસ્થિતિમાં ખેડૂતોને તેમના ઉત્પાદન માટે વાજબી ભાવ આપવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે અને અન્નદાતાને સંકટમાંથી બચાવવા માટે કોઈ કસર છોડવામાં આવશે નહીં. તેમણે કહ્યું કે NDA સરકારે લઘુત્તમ ટેકાના ભાવે રેકોર્ડ ખરીદી, PM-આશા, પ્રધાનમંત્રી ફસલ વીમા યોજના, ભાવાંતર ચુકવણી અને બજાર હસ્તક્ષેપ યોજના જેવી યોજનાઓ દ્વારા ખેડૂતોની આવકને મજબૂત સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડ્યું છે અને ખેડૂતોની આવક બમણી થઈ છે.
લોકસભામાં સાંસદો દ્વારા પૂછાયેલા વિવિધ પ્રશ્નોના જવાબ આપતા, કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે નરેન્દ્ર મોદીની સરકારે તાજેતરના વર્ષોમાં ખેડૂતોની આવક વધારવા અને તેમના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે અનેક ઐતિહાસિક પગલાં લીધા છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કૃષિ ઉત્પાદનમાં આશરે 44 ટકાનો વધારો થયો છે અને ખેડૂતોની ઉત્પાદકતા અને આવકમાં એક સાથે વધારો કરવા માટે એક વ્યાપક અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે પાછલી સરકારો દરમિયાન, સ્વામીનાથન કમિશનની ભલામણોને લાગુ કરવાના નામે ફક્ત બહાના બનાવવામાં આવતા હતા, એવો દાવો પણ કરવામાં આવતો હતો કે ખર્ચ કરતાં 50 ટકા વધુ MSP આપવાથી બજાર વિકૃત થશે. તેનાથી વિપરીત નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળની NDA સરકારે ઉત્પાદન ખર્ચ કરતાં 50 ટકા નફાના આધારે લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ નક્કી કરવાનો નિર્ણય લીધો અને તેનો સતત અમલ કર્યો છે, જેનાથી ખેડૂતોને તેમની મહેનતનું સારું વળતર મળે તેની ખાતરી થઈ છે.
કેન્દ્રીય મંત્રી શિવરાજ સિંહે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ફક્ત MSP જાહેર કરવું પૂરતું નથી, પરંતુ તેના આધારે વાસ્તવિક ખરીદી વધુ મહત્વપૂર્ણ છે અને આ દિશામાં સરકારે ઘઉં, ડાંગર, કઠોળ અને તેલીબિયાં સહિત વિવિધ પાકોની MSP પર રેકોર્ડ ખરીદી કરીને ખેડૂતોને સીધો ફાયદો પહોંચાડ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે આ સરકાર ફક્ત અનાજ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ કઠોળ, તેલીબિયાં, ફળો અને શાકભાજીમાં પણ સક્રિય રીતે હસ્તક્ષેપ કરી રહી છે જેથી ખેડૂતોને કોઈપણ પાકના ભાવ ઘટવાથી નુકસાન ન સહન કરવું પડે.
શિવરાજસિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું કે પ્રધાનમંત્રી અન્નદાતા આય સંરક્ષણ અભિયાન (PM-AASHA) યોજના, જે પ્રધાનમંત્રી મોદીના કાર્યકાળ દરમિયાન શરૂ કરવામાં આવી હતી, તે એવા પાકોને રક્ષણ પૂરું પાડે છે જેમના ભાવ ઘણીવાર MSP કરતા નીચે આવે છે. તેમણે સમજાવ્યું કે PM-AASHA હેઠળ ત્રણ પદ્ધતિઓ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે: ભાવ સહાય યોજના દ્વારા કઠોળ અને તેલીબિયાંની સીધી ખરીદી, ભાવ ગેપ ચુકવણી પ્રણાલી દ્વારા MSP અને બજાર ભાવ વચ્ચેના અંતરને દૂર કરવું અને જરૂરિયાત મુજબ અન્ય માધ્યમો દ્વારા ખેડૂતોને રક્ષણ પૂરું પાડવું.
મહારાષ્ટ્ર સંબંધિત એક પ્રશ્નના જવાબમાં, કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે તાજેતરની કુદરતી આફતો દરમિયાન રાજ્ય સરકારે કેન્દ્ર સરકારની નીતિ-સમર્થિત ડિજિટલ સિસ્ટમનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કર્યો અને માત્ર પાંચ દિવસમાં ખેડૂત ID દ્વારા ખેડૂતોના ખાતામાં રૂ. 14,000 કરોડ સીધા ટ્રાન્સફર કરીને તાત્કાલિક રાહત પૂરી પાડી હતી. તેમણે કહ્યું કે એક તરફ રાજ્ય સરકારો SDRF જેવી યોજનાઓ દ્વારા પાકના નુકસાનની ભરપાઈ કરે છે, તો બીજી તરફ કેન્દ્ર સરકાર પ્રધાનમંત્રી ફસલ વીમા યોજના હેઠળ ખેડૂતોને વીમા કવચ અને વળતર આપવામાં કોઈ કસર છોડી રહી નથી.
સોયાબીન સહિત કઠોળ અને તેલીબિયાંનો ઉલ્લેખ કરતા શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે ભાવ ઘટવાની સ્થિતિમાં સરકાર ફક્ત ખરીદી પર આધાર રાખતી નથી, પરંતુ ભાવાંતર જેવી સિસ્ટમ દ્વારા MSP અને બજાર ભાવ વચ્ચેનો સંપૂર્ણ તફાવત સીધો ખેડૂતના ખાતામાં જમા કરાવવાનો વિકલ્પ પણ પસંદ કરે છે. મધ્યપ્રદેશનું ઉદાહરણ આપતા તેમણે કહ્યું કે ભાવાંતર ચુકવણી યોજનાએ ખેડૂતોની આવકને કતારોમાં ઊભા રહેવાની કે વધારાના લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઉઠાવ્યા વિના સુરક્ષિત કરી છે, અને આ મોડેલ અન્ય રાજ્યો માટે પણ પ્રેરણાદાયક છે.
કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહે જણાવ્યું હતું કે સરકારે બજાર હસ્તક્ષેપ યોજના (MIS) દ્વારા જલદીથી ખરાબ થતા ફળો અને શાકભાજી માટે એક મોડેલ રેટ પણ સ્થાપિત કર્યો છે અને તેમને સીધા ખરીદવાનો અથવા મોડેલ રેટ અને બજાર ભાવ વચ્ચેનો તફાવત ખેડૂતના ખાતામાં જમા કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. દ્રાક્ષ, મરચાં, બટાકા, ડુંગળી, ટામેટાં જેવા ઉત્પાદનોના સંદર્ભમાં, તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે જો ખેડૂતોના વિસ્તારમાં ભાવ ખૂબ ઓછા હોય અને ખેડૂતો તેમના ઉત્પાદનને મોટા શહેરોના બજારોમાં લઈ જવા માંગતા હોય, તો આવા કિસ્સાઓમાં કેન્દ્ર સરકાર પરિવહન ખર્ચ ભોગવે છે જેથી ખેડૂતોને દૂરના બજારોમાં વધુ સારા ભાવ મળી શકે.
લોકસભામાં જવાબ આપતા શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે પુનરોચ્ચાર કર્યો કે FCI, NAFED, રાજ્ય સરકારી એજન્સીઓ અને અન્ય સંસ્થાઓ સંકલિત રીતે કામ કરી રહી છે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે ખેડૂતોનું સમગ્ર ઉત્પાદન યોગ્ય રીતે ખરીદવામાં આવે અને જરૂરિયાત મુજબ ખરીદી કેન્દ્રો ખોલવામાં આવી રહ્યા છે.
પ્રધાનમંત્રી પાક વીમા યોજનાના અમલીકરણની પારદર્શિતા અને ચોકસાઈ પર ભાર મૂકતા શ્રી શિવરાજ સિંહે માહિતી આપી હતી કે દરેક પંચાયત સ્તરે પાક કાપવાના પ્રયોગો કરવામાં આવે છે અને દરેક ક્લસ્ટર/પંચાયતમાં આવા ચાર પ્રયોગો ફરજિયાત છે જેથી ઉપજ ડેટાના અંદાજમાં કોઈ શંકા ન રહે. તેમણે કહ્યું કે હવે, ટેકનોલોજીના વ્યાપક ઉપયોગ સાથે સેટેલાઇટ-આધારિત રિમોટ સેન્સિંગ પદ્ધતિ પણ અપનાવવામાં આવી છે, જે વાસ્તવિક ઉપજ અને નુકસાનનું વધુ સારી રીતે મૂલ્યાંકન કરી શકે છે અને વધુ વૈજ્ઞાનિક અને ન્યાયી ધોરણે વીમા દાવાઓ ચૂકવી શકાય છે; નવી પાક વીમા પ્રણાલી ખેડૂતોને સીધો ફાયદો કરાવી રહી છે.
કેન્દ્રીય મંત્રી શિવરાજસિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે NDA સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન ખેડૂતોએ પ્રધાનમંત્રી પાક વીમા યોજના હેઠળ આશરે રૂ. 36,055 કરોડનું કુલ પ્રીમિયમ ચૂકવ્યું છે, જેના બદલામાં આશરે રૂ. 1,92,477 કરોડના વીમા દાવાની રકમ ખેડૂતોના ખાતામાં જમા કરવામાં આવી છે; આ એ વાતનો પુરાવો છે કે આ યોજના ખેડૂતો માટે અત્યંત ફાયદાકારક રહી છે. તેમણે એ પણ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે અગાઉ, સ્થાનિક સ્તરની આપત્તિઓ અથવા વ્યક્તિગત ખેડૂતોને થયેલા પાકના નુકસાનને સામાન્ય રીતે આવરી લેવામાં આવતું ન હતું અને તેનું મૂલ્યાંકન મુખ્યત્વે તાલુકા/બ્લોક સ્તરે કરવામાં આવતું હતું. જો કે, હવે, જોગવાઈઓમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે જો એક પણ ખેડૂતના પાકને નુકસાન થયું હોય અને ઉપજના ડેટા આ વાતને સમર્થન આપે, તો પણ તેના નુકસાનની ભરપાઈ પાક વીમા યોજના દ્વારા કરવામાં આવશે; કોઈપણ ખેડૂત વીમા સુરક્ષાથી વંચિત રહેશે નહીં.
તેમણે કહ્યું કે આ ફક્ત કાગળ પરની યોજનાઓ નથી પરંતુ જમીન પર અમલમાં મુકાયેલા નક્કર પગલાં છે, જેનો સીધો લાભ ખેડૂતોની આવક અને સુરક્ષામાં દેખાય છે. કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહે જણાવ્યું હતું કે પીએમ મોદીની સરકાર ખેડૂત-મૈત્રીપૂર્ણ છે અને દરેક સંકટમાં ખેડૂત, અન્નદાતા અને જીવનદાતાની સાથે મજબૂત રીતે ઉભી છે. તેમણે કહ્યું કે કોઈ પણ સંજોગોમાં આપણે ખેડૂતને તેની મહેનતનું સંપૂર્ણ મૂલ્ય ચૂકવવાની અમારી પ્રતિબદ્ધતાથી ક્યારેય પાછળ હટીશું નહીં; ખેડૂતની મહેનત અને ગૌરવનું રક્ષણ કરવું એ અમારી ટોચની પ્રાથમિકતા છે.
