નવી દિલ્હી, 3 નવેમ્બર 2026: કેન્દ્રીય નવી અને અક્ષય ઊર્જા, શિક્ષણ અને ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રી પ્રહ્લાદ જોશીએ આજે અહીં ભારત રિન્યુએબલ એનર્જી સમિટ અને એક્સ્પો 2026 દરમિયાન એક પત્રકાર પરિષદમાં મીડિયાને સંબોધતા આંતરરાષ્ટ્રીય સૌર સહયોગને આગળ વધારવા અને પ્રગતિના લાભો સમાન રીતે વહેંચવામાં આવે તે સુનિશ્ચિત કરવા પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.
કેન્દ્રીય મંત્રીએ પ્રકાશ પાડ્યો હતો કે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના દૂરંદેશી નેતૃત્વ હેઠળ, ભારત ‘પાવર ટુ એમ્પાવર’ દ્રષ્ટિકોણ અને ‘વન સન, વન વર્લ્ડ, વન ગ્રીડ’ના સિદ્ધાંત દ્વારા માર્ગદર્શિત થઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સૌર સહયોગને આગળ વધારવાની પોતાની પ્રતિબદ્ધતામાં અડગ રહ્યું છે. ભારત સતત ત્રીજી મુદત માટે ઇન્ટરનેશનલ સોલર એલાયન્સ (ISA) નું પ્રમુખ ચૂંટાયું છે.
તેમણે યાદ કર્યું કે આ દ્રઢ વિશ્વાસ 2015 માં આંતરરાષ્ટ્રીય સોલર એલાયન્સની સ્થાપના કરવા માટે ભારત અને ફ્રાન્સને એકસાથે લાવ્યો હતો. આજે, 130 ISA સહી કરનાર અને સભ્ય દેશો સાથે, આ દ્રષ્ટિકોણ આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ માટે, ખાસ કરીને ગ્લોબલ સાઉથ માટે એક શક્તિશાળી પ્લેટફોર્મમાં વિકસિત થયો છે.
બીઆરઈ સમિટ અને એક્સ્પો 2026 નું ઉદ્ઘાટન માનનીય પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા 2જી નવેમ્બર, 2026 ના રોજ કરવામાં આવ્યું હતું અને તે 5મી નવેમ્બર, 2026ના રોજ સમાપ્ત થશે. જોશીએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા બે દિવસ અને આગામી બે દિવસની ચર્ચાઓ સૌર પ્રતિબદ્ધતાઓથી રોકાણ તરફ, ભાગીદારીથી પ્રોજેક્ટ્સ તરફ અને આકાંક્ષાથી અસરો તરફ આગળ વધવાની સ્પષ્ટ પ્રાથમિકતાને વધુ મજબૂત કરશે.
-
નાઇજીરિયા ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ રિન્યુએબલ એનર્જી ફંડ
એલાયન્સની મુખ્ય પ્રાથમિકતાઓ પર પ્રકાશ પાડતા, મંત્રીએ જ્યાં સૌથી વધુ જરૂર હોય ત્યાં સૌર તૈનાતી માટે નાણાકીય સહાયના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે 200 મિલિયન યુએસડીનું આફ્રિકા સોલર ફેસિલિટી આફ્રિકાના વિકેન્દ્રિત અક્ષય ઊર્જા ક્ષેત્રમાં રોકાણ અનલોક કરવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું રજૂ કરે છે. ભારતની આશરે રુ. 225 કરોડ (25 મિલિયન યુએસડી)ની પ્રતિબદ્ધતાએ વંચિત સમુદાયો માટે પરવડે તેવી સૌર ઊર્જા સુલભ બનાવવાનો તેનો સંકલ્પ વધુ મજબૂત કર્યો છે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે 300 મિલિયન યુએસડીનું નાઇજીરિયા ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ રિન્યુએબલ એનર્જી ફંડ સમગ્ર ખંડમાં આ અભિગમને વિસ્તૃત કરવા માટે એક મોડેલ પૂરું પાડે છે.
જીવન બદલવામાં સૌર ઊર્જાની ભૂમિકા પર ભાર મૂકતા, જોશીએ મોટા પાયે ઉકેલો પહોંચાડવાના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ફિજી, મેડાગાસ્કર, કોમોરોસ અને સેશેલ્સમાં ISA-સમર્થિત પહેલોએ દર્શાવ્યું છે કે કેવી રીતે સૌર ઊર્જા સ્વાસ્થ્ય સુવિધાઓ અને શાળાઓને ઊર્જા આપીને, પીવાનું સ્વચ્છ પાણી પૂરું પાડીને અને કૃષિ કોલ્ડ સ્ટોરેજને ટેકો આપીને આજીવિકા અને આબોહવા સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત કરી શકે છે. તેમણે વધુમાં માહિતી આપી હતી કે સ્મોલ આઇલેન્ડ ડેવલપિંગ સ્ટેટ્સ (નાના દ્વીપ વિકસિત દેશો) માટે સ્કેલેબલ મોડેલ્સ બનાવવા માટે એલાયન્સ મોરેશિયસથી શરૂ કરીને એકત્રિત સૌર અને સ્ટોરેજ તકોને આગળ વધારી રહ્યું છે.
-
ભારતની પીએમ-કુસુમ પહેલ
કેન્દ્રીય મંત્રીએ સૌર ઊર્જા દ્વારા 30 લાખ ખેડૂતોને સશક્ત બનાવવા અને એગ્રી-પીવીમાં વિસ્તરણ કરવાના મહત્વ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારતની પીએમ-કુસુમ પહેલે દર્શાવ્યું છે કે કેવી રીતે સૌર-સંચાલિત કૃષિ સિંચાઈ ખર્ચ ઘટાડી શકે છે અને વધારાની આવકની તકો ઊભી કરી શકે છે. ISA ના માધ્યમથી, સભ્ય દેશોમાં, ખાસ કરીને આફ્રિકામાં આ મોડેલને અનુકૂળ કરવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે, જે ખેડૂતોને ઊર્જા સંક્રમણના કેન્દ્રમાં રાખે છે.
રાષ્ટ્રીય ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવા અંગે, જોશીએ 17 સોલર ટેકનોલોજી એપ્લિકેશન રિસોર્સ સેન્ટર્સ, ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર-શાઇન અને AI-સક્ષમ ISA એકેડેમીની સ્થાપના પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સૌર તૈનાતીને ઝડપી બનાવવા માટે સંસ્થાઓને મજબૂત કરવા, કૌશલ્યો વિકસાવવા અને ઉભરતી તકનીકોનો ઉપયોગ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવી રહ્યું છે.
તકનીકી પ્રગતિના સંદર્ભમાં સ્વચ્છ ઊર્જાના વધતા મહત્વ પર પ્રકાશ પાડતા, મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે જેમ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અર્થતંત્રોને નવો આકાર આપી રહ્યું છે, તેમ પરવડે તેવી, વિશ્વસનીય અને સ્વચ્છ વીજળી સુધી પહોંચ વધુ મોટી વ્યૂહાત્મક આવશ્યકતા બની જશે. જોશીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે એસેમ્બલીનો સંદેશ સ્પષ્ટ હતો: સૌર ઊર્જાનું ભવિષ્ય સાઝી જવાબદારી, સતત રોકાણ અને સામૂહિક પ્રવૃત્તિ દ્વારા નિર્માણ પામવું જોઈએ.
-
ફ્રાન્સ અને તેના મંત્રીને ISAના સહ-પ્રમુખ તરીકે ફરીથી ચૂંટાવા બદલ અભિનંદન
ભારત સરકાર વતી, તેમણે ભારત પર વિશ્વાસ મૂકવા અને સતત ત્રીજી મુદત માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સોલર એલાયન્સના પ્રમુખપદ માટે તેને ચૂંટવા બદલ તમામ સભ્ય દેશોનો આંતરિક આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે ફ્રાન્સ અને તેના મંત્રીને ISAના સહ-પ્રમુખ તરીકે ફરીથી ચૂંટાવા બદલ અભિનંદન પણ પાઠવ્યા હતા.
પોતાના સંબોધનનું સમાપન કરતા, જોશીએ જણાવ્યું હતું કે ભારત પોતાની નવી મુદત શરૂ કરી રહ્યું છે, તેથી રોકાણ એકત્રિત કરવા, તૈનાતીને ઝડપી બનાવવા અને સામૂહિક આકાંક્ષાઓને સમુદાયો અને રાષ્ટ્રો માટે મૂર્ત પરિણામોમાં પરિવર્તિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત રહેશે. તેમણે તેમના સતત વિશ્વાસ અને ભાગીદારી માટે તમામ સભ્ય દેશોનો આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો.
