ભારત 6G ટેકનોલોજી તરફ અગ્રેસર: B6GA નું વિસ્તરણ, સ્પેક્ટ્રમ રોડમેપ અને ટેસ્ટબેડની રચના

નવી દિલ્હી, 23 જુલાઈ 2026: ભારત સરકારે ભારત 6G એલાયન્સ (B6GA) ને મજબૂત બનાવ્યું છે, જે 6G ટેકનોલોજી વિકસાવવા અને આ ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક નેતૃત્વ પ્રાપ્ત કરવાના લક્ષ્ય તરફ નોંધપાત્ર પ્રગતિ દર્શાવે છે. સરકારે 6G સેવાઓ માટે સ્પેક્ટ્રમ રોડમેપ બહાર પાડ્યો છે અને સંશોધન, માનકીકરણ અને ટેસ્ટબેડ વિકાસને આવરી લેતી વિવિધ પહેલ શરૂ કરી છે. કેન્દ્રીય સંદેશાવ્યવહાર અને ગ્રામીણ વિકાસ રાજ્યમંત્રી ડૉ. ચંદ્રશેખર પેમ્માસાનીએ લોકસભામાં એક લેખિત જવાબમાં આ માહિતી આપી હતી.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારત 6G એલાયન્સ (B6GA) માં 90 સભ્યોનો સમાવેશ થયો છે. તે એક ઉદ્યોગ- અને શૈક્ષણિક-આગેવાની હેઠળનું પ્લેટફોર્મ છે જેમાં ટેલિકોમ સેવા પ્રદાતાઓ, ઉપકરણ ઉત્પાદકો, સ્ટાર્ટઅપ્સ, સંશોધન અને વિકાસ સંસ્થાઓ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને ટેલિકોમ ક્ષેત્રના અન્ય હિસ્સેદારોનો સમાવેશ થાય છે.

ભારત 6G એલાયન્સે 6G ટેકનોલોજી, સ્પેક્ટ્રમ, એપ્લિકેશન્સ અને ઉપયોગના કેસ, રેવન્યુ મોડેલ્સ, સાધનો અને ઘટકો, ગ્રીન અને ટકાઉપણું પહેલ અને આઉટરીચ જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે સાત કાર્યકારી જૂથોની રચના કરી છે. આ જોડાણનો ઉદ્દેશ્ય ઉદ્યોગ, શિક્ષણ અને સ્ટાર્ટઅપ્સ વચ્ચે સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો; સ્થાનિક સંશોધન અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવાનો; અને ભારતના 6G વિઝન સાથે સુસંગત અદ્યતન સંશોધન ક્ષમતાઓ અને ટેસ્ટબેડ્સ વિકસાવવાનો છે.

• 6G માટે સ્પેક્ટ્રમ રોડમેપ પ્રકાશિત

સ્પેક્ટ્રમ વર્કિંગ ગ્રુપે ‘ભારતમાં 6G માટે સ્પેક્ટ્રમ રોડમેપ’ શીર્ષક સાથે એક અહેવાલ તૈયાર કર્યો. તેના આધારે, ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ (DoT) એ વિવિધ હિસ્સેદારો સાથે પરામર્શ કર્યા પછી 6G સેવાઓ માટે સત્તાવાર સ્પેક્ટ્રમ રોડમેપ બહાર પાડ્યો છે.

• કોલકાતામાં 6G ટેરાહર્ટ્ઝ ટેસ્ટબેડ સ્થાપિત કરવામાં આવશે

ડિજિટલ ભારત નિધિના ટેલિકોમ ટેકનોલોજી ડેવલપમેન્ટ ફંડ (TTDF) હેઠળ ત્રણ વર્ષનો પ્રોજેક્ટ મંજૂર કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ, કોલકાતામાં સોસાયટી ફોર એપ્લાઇડ માઇક્રોવેવ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્જિનિયરિંગ એન્ડ રિસર્ચ (SAMEER) ખાતે 6G ટેરાહર્ટ્ઝ ટેસ્ટબેડ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. IIT મદ્રાસ, IIT ગુવાહાટી અને IIT પટના પણ આ પ્રોજેક્ટમાં ભાગીદાર છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ, ઇન્ડિયા મોબાઇલ કોંગ્રેસ 2025 માં ઉચ્ચ ડેટા-રેટ લાઇન-ઓફ-સાઇટ લિંક સફળતાપૂર્વક દર્શાવવામાં આવી છે.

સરકારે જણાવ્યું હતું કે ભારતે ઇન્ટરનેશનલ ટેલિકોમ્યુનિકેશન યુનિયન (ITU) IMT-2030 ફ્રેમવર્ક માટે 6G માટે ‘સર્વવ્યાપી કનેક્ટિવિટી’ સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ સૂચનો રજૂ કર્યા છે. તે જ સમયે, 3GPP, ITU અને oneM2M જેવા વૈશ્વિક માનકીકરણ મંચો પર ભારતીય ભાગીદારીને વધારવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે.

ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સની ટેકનોલોજી ડેવલપમેન્ટ એન્ડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રમોશન (TDIP) યોજના હેઠળ, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને MSMEs ને સભ્યપદ ફી, આંતરરાષ્ટ્રીય માનકીકરણ બેઠકોમાં ભાગ લેવા, ભારતમાં આવી બેઠકોનું આયોજન, ટેલિકોમ ઉત્પાદનોનું પાયલોટ પરીક્ષણ અને માન્યતા જેવી પ્રવૃત્તિઓ માટે નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે.