નવી દિલ્હી, 5 ઓગસ્ટ 2026: કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય દ્વારા ચાંદીપુરા વાયરસ (CHPV) ના પ્રકોપને પહોંચી વળવા અને તેની સામેની પ્રતિક્રિયાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે ગુજરાત અને રાજસ્થાનમાં નેશનલ જોઈન્ટ આઉટબ્રેક રિસ્પોન્સ ટીમ (NJORT) ની તૈનાતી કરવામાં આવી છે. આ વિશેષ પહેલ હેઠળ દેશભરની અગ્રણી વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓ અને નિષ્ણાતો દ્વારા રોગચાળાની વ્યાપક તપાસ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.
સંકલિત પ્રયાસો અને NJORT ની રચના
રાષ્ટ્રીય રોગ નિયંત્રણ કેન્દ્ર (NCDC), ભારતીય આયુર્વિજ્ઞાન અનુસંધાન પરિષદ (ICMR) અને પશુપાલન તથા ડેરી વિભાગ (DAHD) ના કુશળ નિષ્ણાતોનો સમાવેશ કરતી આ બહુ-વિષયક ટીમ રાજ્ય સરકારોના પ્રયાસોને પૂરક બનશે. આ ટીમ જમીની સ્તરે સ્થિતિની સમીક્ષા કરી વાયરસના ટ્રાન્સમિશન ડાયનેમિક્સ, ક્લિનિકલ સ્પેક્ટ્રમ અને સંભવિત સારવારના અભિગમોનો અભ્યાસ કરી મંત્રાલયને મહત્વપૂર્ણ ભલામણો સુપરત કરશે. આ ઉપરાંત, NCDC પબ્લિક હેલ્થ ઇમરજન્સી ઓપરેશન્સ સેન્ટર (PHEOC) ને પણ સક્રિય કરવામાં આવ્યું છે.
અગ્રણી સંસ્થાઓ દ્વારા વ્યાપક વૈજ્ઞાનિક તપાસ
આ પ્રકોપની સઘન તપાસ માટે દેશની શિરોમણી સંસ્થાઓ જેવી કે ICMR-NIE (ચેન્નઈ), ICMR-NIVCR (પુડુચેરી), ICMR-NIV (પુણે), ICMR-NIPCR (હૈદરાબાદ) અને ICAR-NIVEDI (બેંગલુરુ) ના નિષ્ણાતો ગુજરાતના આરોગ્ય વિભાગ સાથે મળીને સંકલનમાં કામ કરી રહ્યા છે. આ સંયુક્ત અભિયાનનો ઉદ્દેશ્ય હળવા તાવથી લઈને એક્યુટ એન્સેફાલાઇટિસ સિન્ડ્રોમ (AES) સુધીના લક્ષણોનું બારીકાઈથી મૂલ્યાંકન કરવાનો છે.
સક્રિય સર્વેલન્સ અને વેક્ટર તથા પ્રાણી પરીક્ષણ
સક્રિય સર્વેલન્સ: અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓમાં એક્યુટ ફેબ્રિલ ઇલનેસ (AFI) અને AES ના દર્દીઓની તપાસ ઝડપી બનાવવામાં આવી છે, તેમજ સમુદાય-આધારિત સેરોસર્વે હાથ ધરવામાં આવી રહ્યા છે.
વેક્ટર અને પ્રાણી સર્વેલન્સ: સેન્ડફ્લાય ઉપરાંત મચ્છર, ટિક્સ અને માઈટ્સ જેવા અન્ય વેક્ટર્સની ભૂમિકા ચકાસવા માટે મોટી સંખ્યામાં સેમ્પલ લેબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવ્યા છે. સાથે જ, વાયરસ પ્રાણીઓમાં ફેલાઈ રહ્યો છે કે કેમ તે ચકાસવા માટે ગાય, ભેંસ અને બકરીઓના લોહી તથા દૂધના સેમ્પલ (લગભગ ૭૦ નમૂના) એકત્રિત કરી વિશ્લેષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
હોલ-જીનોમ સિક્વન્સિંગ અને “એક આરોગ્ય” અભિગમ
વાયરસમાં કોઈ જનીની ફેરફારો (જેનેટિક ચેન્જીસ) થયા છે કે કેમ તેની તપાસ માટે ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી રિસર્ચ સેન્ટર (GBRC), ગાંધીનગર ખાતે હોલ-જીનોમ સિક્વન્સિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ગુજરાત અને રાજસ્થાનને પૂરી પાડવામાં આવેલી આ વૈજ્ઞાનિક સહાય “એક આરોગ્ય” (One Health) ના અભિગમને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જે માનવો, પ્રાણીઓ અને વાહક જીવો પર એકસાથે નજર રાખીને આ પ્રકોપને નિયંત્રિત કરવા માટે કટિબદ્ધ છે.
